Di dời hệ thống cảng biển khỏi trung tâm TP.HCM: Lộ trình tái cấu trúc không gian đô thị
TP.HCM nghiên cứu phương án di dời cảng biển nội đô ra khu vực Cái Mép - Cần Giờ nhằm giảm áp lực giao thông và quy hoạch quỹ đất công cộng ven sông Sài Gòn.
Sở Xây dựng TP.HCM đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu phương án và lộ trình di dời hệ thống cảng biển ra khỏi khu vực trung tâm thành phố. Đây là kế hoạch chiến lược nhằm tái cấu trúc không gian phát triển đô thị, giảm tải áp lực hạ tầng giao thông đường bộ và nâng cao chất lượng môi trường sống cho khu vực nội thành.
Thực trạng áp lực giao thông tại các trục đường kết nối cảng
Tình trạng các dòng xe container và xe đầu kéo tải trọng lớn lưu thông liên tục trên các trục đường huyết mạch như Nguyễn Duy Trinh thuộc Phường Phú Hữu, Phường Long Trường và Phường Trường Thạnh, TP.HCM đã tạo ra áp lực rất lớn lên hạ tầng giao thông khu vực. Sự đan xen giữa xe tải nặng và phương tiện cá nhân tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông, đồng thời phát sinh tình trạng ô nhiễm tiếng ồn và bụi mịn.
Chủ trương chuyển dịch các hoạt động cảng ra khỏi vùng nội đô nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng cư dân sinh sống dọc các tuyến đường dẫn vào cụm cảng Cát Lái và Phú Hữu. Việc giải phóng lưu lượng xe tải nặng ra khỏi mạng lưới đường đô thị được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để các điểm nghẽn giao thông kéo dài nhiều năm qua.
Định hướng dịch chuyển ra vùng cửa sông và vai trò vận tải thủy
Theo các chuyên gia quy hoạch hàng hải, việc dịch chuyển hệ thống cảng nội đô ra vùng cửa sông, cửa biển là xu hướng phát triển hạ tầng tất yếu. TP.HCM dự kiến xác định khu vực Cái Mép - Thị Vải và Cần Giờ sẽ đóng vai trò là cụm cảng đầu mối cửa ngõ chính của toàn vùng.
Trong mô hình cấu trúc mới, các cảng trung tâm sau khi di dời hoặc thay đổi công năng có thể chuyển sang đóng vai trò điểm trung chuyển nội địa. Hệ thống vận tải đường thủy nội địa sẽ giữ vai trò xương sống kết nối giữa các điểm trung chuyển này với cảng cửa ngõ, giúp tối ưu chi phí logistics và hạn chế tối đa việc tải hàng bằng đường bộ qua trung tâm thành phố.
Quy hoạch quỹ đất ven sông Sài Gòn cho không gian công cộng
Việc di dời hạ tầng cảng biển giải phóng dư địa đất đai giá trị cao dọc sông Sài Gòn. Theo định hướng phát triển không gian, phần lớn quỹ đất này sẽ được ưu tiên dành cho công trình công cộng, công viên cây xanh, bảo tàng hàng hải và các khu dịch vụ - thương mại gắn với phát triển kinh tế ven sông.
Quá trình tái thiết không gian ven sông Sài Gòn không chỉ giúp nối liền chuỗi cảnh quan kiến trúc đô thị mà còn tạo ra không gian sinh hoạt văn hóa, du lịch cho người dân. Nhằm đảm bảo tính khả thi, lộ trình di dời của các doanh nghiệp cảng sẽ được tính toán kỹ lưỡng, cân bằng giữa mục tiêu phát triển đô thị và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Khung pháp lý và quy hoạch hệ thống cảng biển đến năm 2050
Theo Quyết định 407/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển TP.HCM thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống cảng biển trên địa bàn thành phố được phân chia thành các khu bến chức năng gồm: Cát Lái - Phú Hữu, sông Sài Gòn, Hiệp Phước, Nhà Bè, Long Bình và khu bến cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Trong tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, TP.HCM tập trung đầu tư khu bến cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ kết hợp với khu vực Cái Mép - Thị Vải để hình thành cụm cảng quy mô lớn tầm cỡ khu vực Châu Á. Đồng thời, thành phố sẽ hoàn tất toàn bộ công tác di dời các bến cảng trên sông Sài Gòn để phục vụ cho quy hoạch phát triển không gian đô thị bền vững.