Lâm Đồng xây dựng mạng lưới cấp cứu, điều trị đột quỵ đồng bộ, hiện đại
Hội thảo khoa học chuyên đề “Cập nhật tình hình và hướng dẫn điều trị đột quỵ não cấp năm 2026” do Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng phối hợp Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh tổ chức, không chỉ để nâng cao năng lực chuyên môn, cập nhật tiến bộ y khoa mà còn tối ưu quy trình cấp cứu đột quỵ trong “giờ vàng”.
Thách thức từ “thời gian là não”
Toàn tỉnh hiện có 50 đơn vị y tế công lập, gồm 13 bệnh viện và 27 trung tâm y tế khu vực, với hơn 9.000 cán bộ y tế. Tuy nhiên, địa bàn rộng, đồi núi và khoảng cách xa trung tâm vẫn là thách thức lớn đối với công tác cấp cứu đột quỵ.
Đột quỵ hiện là nguyên nhân tử vong và tàn phế hàng đầu tại Việt Nam với hơn 220.000 ca mắc mới mỗi năm. Trong cấp cứu đột quỵ, nguyên tắc y khoa kinh điển luôn khẳng định “thời gian là não” - mỗi phút trôi qua khi não bị thiếu máu, người bệnh mất đi khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh và 14 tỷ liên kết synapse (khớp nối thần kinh).
Do khoảng cách di chuyển kéo dài và nhận thức cộng đồng còn hạn chế, thời gian trung bình từ khi phát bệnh đến khi tới bệnh viện trên toàn quốc lên tới 303 phút (hơn 5 giờ). Điều này khiến hầu hết bệnh nhân đến viện muộn, bỏ lỡ cửa sổ điều trị tái thông tối ưu (tiêu sợi huyết tĩnh mạch trong 4,5 giờ và can thiệp lấy huyết khối cơ học trong 6 giờ), dẫn đến khoảng 70% người sống sót bị mất khả năng lao động và chịu di chứng tàn phế nặng nề.
Lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Sở Y tế qua các nhiệm kỳ luôn trăn trở, quyết tâm xây dựng bệnh viện chất lượng cao về tim mạch, đột quỵ nhằm nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị bệnh nhân trên địa bàn tỉnh.
Chiến lược kết nối mạng lưới toàn diện
Tại hội thảo, GS TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), Chủ tịch Hội Đột quỵ TP Hà Nội cho biết, gánh nặng bệnh tật do đột quỵ tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng bởi sự chuyển dịch của các yếu tố nguy cơ như: tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá và tốc độ già hóa dân số.
Để thu hẹp khoảng cách điều trị, giải pháp chiến lược là thúc đẩy mô hình mạng lưới đột quỵ theo cấu trúc “Trung tâm - Vệ tinh” kết hợp ứng dụng công nghệ Telestroke (kết nối khám và hội chẩn từ xa). Mô hình này giúp các chuyên gia đầu ngành hỗ trợ xử trí cấp cứu đột quỵ tức thì cho tuyến cơ sở, cho phép bệnh nhân được sử dụng thuốc tiêu sợi huyết ngay tại địa phương trước khi chuyển tuyến can thiệp.
Ở góc độ điều trị nội viện, bác sĩ Đặng Thanh Quân (BVĐK tỉnh Lâm Đồng) cho biết: Đơn vị bắt đầu triển khai chụp mạch não năm 2018 và can thiệp từ năm 2019.
Là cơ sở chủ lực quy mô 800 giường bệnh, BVĐK tỉnh đã làm chủ nhiều kỹ thuật cao nhờ trang bị hiện đại như: máy CT-scanner, MRI 1,5 Tesla và hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Việc triển khai quy trình cấp cứu chuẩn hóa (Code Stroke) đã rút ngắn đáng kể các mốc thời gian nội viện. Cụ thể: Thời gian thăm khám ban đầu trung bình chỉ 15 phút; thời gian chụp hình ảnh học đạt trung bình 40 phút; chỉ số can thiệp nội mạch trung bình đạt 104 phút. Nhờ đó, tỷ lệ tái thông mạch máu thành công đạt mức cao, giúp 77,4% bệnh nhân phục hồi tốt sau 90 ngày.
Hướng tới, ngành y tế Lâm Đồng sẽ ứng dụng AI và hình ảnh học nâng cao theo xu hướng “Tissue is Brain”, mở rộng cửa sổ can thiệp lên đến 24 giờ cho một số trường hợp đột quỵ đặc biệt. Cùng với nâng cao năng lực điều trị, hoàn thiện Đơn vị Đột quỵ và tăng cường truyền thông, tỉnh hướng đến mục tiêu mọi bệnh nhân đột quỵ đều được tiếp cận điều trị kịp thời, không ai bị bỏ lại phía sau vì thiếu hệ thống.
Mục tiêu của ngành y tế là xây dựng mạng lưới cấp cứu đột quỵ đồng bộ, hiện đại, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng cao trong “thời gian vàng”, giảm tối đa tử vong và di chứng.
Bà Huỳnh Thị Phương Duyên, Giám đốc Sở Y tế