Cánh đồng mẫu lớn - hướng đi hiện đại ở Tánh Linh

Đồng hành với nông dân

Nhiều hợp tác xã (HTX) trên địa bàn xã Tánh Linh đang chuyển mạnh sang mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung không chỉ tạo điều kiện để áp dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho hạt gạo địa phương thông qua xây dựng thương hiệu và sản phẩm OCOP.

Từ định hướng đó, HTX Sản xuất - Thương mại và Dịch vụ Tánh Linh Xanh đã tập trung xây dựng vùng liên kết sản xuất lúa chất lượng cao ST25 với sự tham gia của các thành viên và hộ nông dân trên địa bàn. HTX không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn đồng hành với người dân trong suốt quá trình sản xuất, hướng dẫn quy trình kỹ thuật, ứng dụng cơ giới hóa và từng bước xây dựng vùng nguyên liệu ổn định phục vụ chế biến và tiêu thụ.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, HTX đẩy mạnh cơ giới hóa ở các khâu gieo sạ, chăm sóc và thu hoạch. Máy sạ cụm giúp giảm gần 60% lượng giống; máy bay không người lái (drone) giảm hơn 30% chi phí phun thuốc, nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư và hạn chế ô nhiễm môi trường; máy gặt đập liên hợp góp phần giảm thất thoát sau thu hoạch và nâng cao chất lượng lúa hàng hóa.

Ông Hoàng Đình Mão - Giám đốc HTX Sản xuất - Thương mại và Dịch vụ Tánh Linh Xanh cho biết, giá trị lớn nhất mà mô hình cánh đồng mẫu lớn mang lại không chỉ là giảm chi phí sản xuất hay nâng cao năng suất, mà còn tạo nền tảng để HTX xây dựng thương hiệu Gạo Tánh Linh Xanh. Đây cũng là tiền đề để HTX phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP, nâng cao sức cạnh tranh của hạt gạo và gia tăng thu nhập cho thành viên.

Tuy nhiên, theo ông Hoàng Đình Mão, việc phát triển cánh đồng mẫu lớn vẫn còn nhiều khó khăn khi một số hộ dân chưa sản xuất theo quy trình thống nhất, trong khi nguồn vốn đầu tư máy móc, hạ tầng sau thu hoạch của HTX còn hạn chế. Bên cạnh đó, giá vật tư nông nghiệp biến động, giá lúa chưa ổn định và liên kết tiêu thụ chưa bền vững cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Thời gian tới, HTX mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ trong xây dựng vùng nguyên liệu, đầu tư cơ giới hóa, chuyển giao khoa học - kỹ thuật và kết nối doanh nghiệp bao tiêu để hoàn thiện chuỗi liên kết, đưa Gạo Tánh Linh Xanh trở thành sản phẩm OCOP có thương hiệu và giá trị cao.

Cùng với HTX Tánh Linh Xanh, HTX Dịch vụ Gia An cũng là đơn vị tiên phong phát triển mô hình cánh đồng mẫu lớn. Ông Nguyễn Đình Chiến - Giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT HTX Dịch vụ Gia An cho biết, những ngày đầu triển khai, khó khăn lớn nhất là thay đổi tập quán canh tác của người dân và tiếp cận kỹ thuật sản xuất lúa giống. “Hơn 5 năm trước, mỗi lần xuống Viện Lúa Đồng bằng Sông Cửu Long học kỹ thuật, tôi phải đi cả tháng. Đường xa, chi phí lớn nhưng vẫn cố gắng học hỏi từng quy trình để mang về áp dụng. Phải mất hơn một năm đi lại nhiều lần mới thành công với giống lúa mới. Đến nay, khi bà con thấy hiệu quả, việc tổ chức sản xuất theo cánh đồng mẫu lớn đã thuận lợi hơn rất nhiều”, ông Chiến chia sẻ.

Là một trong những hộ tham gia mô hình ngay từ những ngày đầu, ông Huỳnh Quốc Trí Sinh hiện canh tác khoảng 7 ha lúa cho biết, sản xuất trên cùng một vùng nguyên liệu với quy trình kỹ thuật thống nhất giúp việc cơ giới hóa được áp dụng đồng bộ, giảm đáng kể chi phí giống, nhân công và vật tư nông nghiệp. Đặc biệt, doanh nghiệp liên kết thu mua theo hợp đồng đã giúp nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”. Tuy nhiên, theo ông Sinh, để mô hình phát triển bền vững, cần tiếp tục mở rộng mạng lưới doanh nghiệp bao tiêu, tăng cường hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu và phát triển thương hiệu gạo địa phương.

“

Trong bối cảnh hội nhập, lợi thế về sản lượng sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu thiếu vùng nguyên liệu đủ lớn và được tổ chức sản xuất đồng bộ. Vì vậy, phát triển cánh đồng mẫu lớn được địa phương xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao giá trị hạt gạo, xây dựng thương hiệu và thu hút doanh nghiệp liên kết.

Ông Mai Trí Mân - Phó Chủ tịch UBND xã Tánh Linh

Mở rộng cánh đồng mẫu lớn

Là vùng sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh, mỗi năm, xã Tánh Linh duy trì trên 8.000 ha lúa với 3 vụ sản xuất, sản lượng đạt từ 58.000 đến hơn 62.000 tấn. Từ lợi thế đó, địa phương từng bước tổ chức lại sản xuất, lấy cánh đồng mẫu lớn làm hạt nhân hình thành vùng nguyên liệu chất lượng cao, phát triển các giống lúa chủ lực như OM5451, OM18, OM4900, ML202… làm nền tảng xây dựng thương hiệu Gạo Tánh Linh.

Theo ông Mai Trí Mân - Phó Chủ tịch UBND xã Tánh Linh, trong bối cảnh hội nhập, lợi thế về sản lượng sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu thiếu vùng nguyên liệu đủ lớn và được tổ chức sản xuất đồng bộ. Vì vậy, phát triển cánh đồng mẫu lớn được địa phương xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao giá trị hạt gạo, xây dựng thương hiệu và thu hút doanh nghiệp liên kết. Đến nay, diện tích cánh đồng mẫu lớn của xã đạt hơn 2.000 ha, tập trung tại Gia An khoảng 1.000 ha, Lạc Tánh 800 ha và Đức Thuận 200 ha. Bên cạnh đó, HTX Dịch vụ nông nghiệp Lạc Tánh liên kết với doanh nghiệp Thảo Khánh Tâm sản xuất 80 ha nếp đen, năng suất khoảng 70 tạ/ha, sản phẩm được thu mua theo hợp đồng. Địa phương cũng duy trì 135 ha lúa VietGAP gắn với nhãn hiệu Gạo Tánh Linh.

Không chỉ mở rộng quy mô, cánh đồng mẫu lớn còn tạo điều kiện để cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất đến thu hoạch, góp phần giảm chi phí, tiết kiệm nhân công và nâng cao chất lượng hạt lúa. Theo đánh giá của địa phương, thu nhập của các hộ tham gia mô hình cao hơn từ 15 - 20% so với sản xuất truyền thống. Quan trọng hơn, mô hình đã góp phần hình thành vùng nguyên liệu đồng nhất về giống, quy trình sản xuất và chất lượng, tạo điều kiện để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với vùng nguyên liệu ngày càng mở rộng, hệ thống HTX hoạt động hiệu quả cùng sự đồng hành của doanh nghiệp, Tánh Linh đang từng bước chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về giá trị. Đây là nền tảng để thương hiệu Gạo Tánh Linh vươn xa, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Thu Hà .