Gỡ vướng mã số vùng trồng, mở đường xuất khẩu cho nông sản Lâm Đồng

Việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, đẩy mạnh số hóa và phân cấp mạnh cho cấp xã được kỳ vọng sẽ mở “đường xanh” cho nông sản xuất khẩu, giảm chi phí cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Rút ngắn thời gian cấp mã số, giảm mạnh chi phí tuân thủ

Lâm Đồng hiện là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước. Tổng diện tích gieo trồng năm 2025 đạt hơn 1,048 triệu ha, trong đó cây hàng năm 425.790 ha, cây lâu năm 622.873 ha; giá trị sản phẩm bình quân đạt khoảng 195 triệu đồng/ha. Đáng chú ý, diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã đạt 107.306 ha, chiếm khoảng 10% diện tích gieo trồng toàn tỉnh; trên 153.000 ha được chứng nhận sản xuất an toàn bền vững.

Riêng cây ăn quả đạt khoảng 107.295 ha, với hai ngành hàng chủ lực là thanh long 26.126 ha và sầu riêng 44.280 ha, tổng sản lượng niên vụ 2025 lần lượt khoảng 577,7 ngàn tấn và trên 290.000 tấn. Đây cũng là những mặt hàng có nhu cầu cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói lớn nhất hiện nay.

Theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói sẽ được thực hiện toàn trình trên môi trường mạng, theo nguyên tắc tổ chức, cá nhân tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, không phát sinh thủ tục hành chính mới. Nghị quyết cũng quy định chỉ thực hiện tiền kiểm đối với trường hợp nước nhập khẩu có yêu cầu, còn lại áp dụng cơ chế hậu kiểm. Đây được xem là thay đổi mang tính đột phá trong cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực nông nghiệp.

Điểm đáng chú ý nhất là thời gian giải quyết hồ sơ được rút ngắn đáng kể. Đối với trường hợp xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu mã số, thời gian xử lý tối đa còn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ; đối với trường hợp không đăng ký xuất khẩu sang thị trường yêu cầu mã số, thời gian giải quyết chỉ còn 3 ngày làm việc.

Ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cho biết, trước đây, thủ tục tiền kiểm đối với vùng trồng xuất khẩu mất khoảng 13 ngày, nay giảm xuống còn 10 ngày. Với các vùng trồng phục vụ thị trường không yêu cầu mã số, sau khi nộp hồ sơ, chỉ 3 ngày là được cấp mã số, sau đó cơ quan quản lý sẽ tổ chức hậu kiểm.

“

Nghị quyết mới đã cắt giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí đi lại, chờ đợi cho người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, việc chuyển mạnh sang hậu kiểm sẽ tạo sự chủ động hơn cho các vùng trồng, cơ sở đóng gói trong quá trình sản xuất và xuất khẩu.

Ông Hà Ngọc Chiến nhấn mạnh

Một thay đổi lớn khác là phân cấp cho UBND cấp xã thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Theo ông Chiến, cấp xã là nơi gần dân nhất, nắm rõ hiện trạng sản xuất nên việc xác minh thông tin sẽ sát thực tế hơn, xử lý hồ sơ nhanh hơn và giảm đáng kể khâu trung gian.

Nghị quyết cũng quy định dữ liệu mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được quản lý tập trung trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, tạo nền tảng cho quản lý minh bạch và thuận lợi cho doanh nghiệp tra cứu.

Tăng tốc mở rộng vùng nguyên liệu xuất khẩu

Những cải cách trên đến đúng thời điểm Lâm Đồng đang tăng tốc mở rộng vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Đến nay, toàn tỉnh đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt 961 mã số vùng trồng với tổng diện tích 39.360 ha. Trong đó có 571 mã thanh long với 25.213,82 ha, chiếm khoảng 97,6% diện tích canh tác thanh long; 346 mã sầu riêng với 13.297 ha, tương đương khoảng 59,5% diện tích kinh doanh sầu riêng. Ngoài ra còn có mã số cho dừa, bưởi, xoài, chuối, đu đủ, ớt và chanh dây.

Cùng với đó, tỉnh đã có 362 mã cơ sở đóng gói với tổng diện tích khoảng 585.759 m². Thị trường xuất khẩu không chỉ là Trung Quốc mà còn mở rộng sang Úc, New Zealand, Hoa Kỳ, EU, Thụy Sĩ, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Hiện nay, Lâm Đồng còn 172 hồ sơ vùng trồng và 162 hồ sơ cơ sở đóng gói đã hoàn thiện, đang được xem xét để gửi GACC phê duyệt. Theo ngành nông nghiệp tỉnh, nếu thủ tục được rút ngắn theo nghị quyết mới, lượng hồ sơ tồn đọng sẽ được xử lý nhanh hơn, giúp doanh nghiệp sớm đưa sản phẩm vào thị trường xuất khẩu chính ngạch.

Tại xã Đạ Huoai 2, vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm phía Nam tỉnh, ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đạ M’ri cho rằng, cải cách thủ tục lần này mang lại lợi ích trực tiếp cho hợp tác xã và nông dân.

“Trước đây, mỗi lần làm hồ sơ cấp mã số phải đi lại nhiều lần, mất thời gian và chi phí. Nay nộp hồ sơ trực tuyến, thời gian xử lý rút ngắn, cấp xã trực tiếp giải quyết nên thuận lợi hơn rất nhiều. Điều này giúp hợp tác xã chủ động kế hoạch sản xuất, thu hoạch và ký kết hợp đồng xuất khẩu”, ông Sơn chia sẻ.

Theo ông Sơn, khi thủ tục nhanh hơn, nhiều hộ dân sẽ mạnh dạn tham gia liên kết vùng nguyên liệu, từ đó mở rộng diện tích đạt chuẩn xuất khẩu và nâng cao giá trị trái sầu riêng.

Ngành nông nghiệp Lâm Đồng cũng cho biết, công tác hậu kiểm sẽ được tăng cường để bảo đảm chất lượng vùng trồng. Thời gian qua, tỉnh đã giám sát khoảng 95% mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói theo quy định; tổ chức 109 lớp tập huấn với hơn 3.382 lượt người tham gia nhằm hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc và sử dụng nhật ký điện tử.

Từ thực tiễn địa phương, nhiều doanh nghiệp đánh giá việc số hóa toàn bộ quy trình cấp mã số sẽ tạo ra bước chuyển lớn trong quản trị chuỗi nông sản. Khi dữ liệu được cập nhật tập trung và công khai, doanh nghiệp có thể tra cứu nhanh tình trạng hoạt động của mã số, giảm rủi ro giao dịch và nâng cao uy tín với đối tác nhập khẩu.

Các chuyên gia cũng nhận định, cải cách thủ tục hành chính chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ vẫn là chất lượng sản phẩm và tính tuân thủ của vùng trồng. Việc chuyển sang cơ chế hậu kiểm đồng nghĩa với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân được nâng lên, bởi mọi thông tin kê khai phải trung thực và có thể bị kiểm tra bất cứ lúc nào.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường nông sản quốc tế, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP không chỉ là một động thái cải cách hành chính đơn thuần mà còn là thông điệp mạnh mẽ về xây dựng môi trường xuất khẩu thông thoáng, minh bạch và hiện đại.

Với lợi thế sản xuất quy mô lớn, nền tảng nông nghiệp công nghệ cao và hệ thống vùng trồng đang được chuẩn hóa nhanh chóng, Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ tận dụng tốt cơ hội này để mở rộng xuất khẩu chính ngạch, nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập bền vững cho người dân nông thôn.

Hoàng Sa