Thắp sáng văn hóa đọc từ những “Thư viện thân thiện”
Sau 2 năm triển khai chương trình “Thư viện thân thiện” tại các trường tiểu học ở Lâm Đồng, những góc đọc nhỏ đã trở thành “điểm hẹn” quen thuộc của học sinh. Từ những trang sách được mở ra mỗi ngày, văn hóa đọc dần lan tỏa trong nhà trường, khơi dậy niềm yêu thích học tập, bồi đắp kỹ năng, nhân cách và mở rộng cánh cửa tri thức cho hàng ngàn học sinh.
Những mô hình tiêu biểu
Tại Trường Tiểu học Mũi Né 3 (phường Mũi Né), những giá sách được đặt dưới tán cây, góc đọc xanh, góc STEM, góc kể chuyện hay thư viện lớp học giúp sách đến gần học sinh hơn. Ông Phạm Thái Huy - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mũi Né 3 chia sẻ: “Chúng tôi luôn xác định thư viện là một bộ phận không thể tách rời trong quá trình giáo dục toàn diện học sinh. Do vậy, nhà trường luôn quan tâm đầu tư, đổi mới và phát triển thư viện theo hướng hiện đại, thân thiện, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục”.
Đến nay, thư viện trường đã tiếp nhận được 1.201 đầu sách do các tổ chức, doanh nghiệp và phụ huynh trao tặng. Không chỉ vận động sách, nhà trường còn phát động nhiều hoạt động như: “Một học sinh - Một cuốn sách”, Ngày hội đổi sách, xây dựng tủ sách lớp học, giới thiệu sách… Từng hoạt động nhỏ đã góp phần đưa việc đọc trở thành một phần tự nhiên trong đời sống học đường. Song song đó, nhà trường từng bước chuyển đổi số hoạt động thư viện thông qua số hóa danh mục sách, tra cứu bằng mã QR, xây dựng thư viện điện tử và phần mềm quản lý, giúp giáo viên và học sinh tiếp cận tài liệu nhanh chóng hơn.
Còn Trường Tiểu học Sông Lũy 3 (xã Sông Lũy) đã đưa việc đọc sách trở thành một phần của chương trình giáo dục. Nếu quy định hiện hành yêu cầu tối thiểu 2 tiết đọc thư viện mỗi học kỳ thì nhà trường mạnh dạn tổ chức với tần suất cao hơn. Năm học 2024 - 2025, mỗi lớp học 17 tiết đọc thư viện; sang năm học 2025 - 2026 tăng lên 35 tiết, tương đương 1 tiết mỗi tuần. Trong những giờ học ấy, giáo viên không còn là người truyền đạt kiến thức mà trở thành người tổ chức, dẫn dắt để học sinh đọc, trao đổi, kể chuyện, giới thiệu sách và cùng nhau khám phá.
Theo nhà trường, sau hơn 2 năm triển khai, thư viện không còn là nơi chỉ để mượn và trả sách mà trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh trong mỗi giờ ra chơi. Số lượt đọc và mượn sách tăng lên, nhiều em tự tin kể lại câu chuyện vừa đọc, giới thiệu cuốn sách yêu thích trước lớp. Kỹ năng đọc hiểu, vốn từ và khả năng diễn đạt cũng từng bước được cải thiện thông qua những giờ đọc đều đặn.
Tiếp tục mở rộng mô hình
Ông Huỳnh Văn Hiếu - Trưởng Phòng Giáo dục tiểu học, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng cho biết: “Sau 2 năm triển khai chương trình “Thư viện thân thiện”, học sinh đọc lưu loát hơn, vốn từ phong phú hơn, khả năng diễn đạt, viết và giao tiếp bằng tiếng Việt được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt, với học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thư viện trở thành cầu nối giúp các em tiếp cận tiếng Việt một cách tự nhiên thông qua đọc sách, kể chuyện và các hoạt động trải nghiệm”. Cũng từ những trang sách, các hoạt động sáng tạo đã nảy nở, không chỉ lan tỏa tình yêu đọc mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng, phát triển tư duy và bồi đắp năng lực học tập suốt đời cho học sinh.
Bên cạnh kết quả đạt được, việc phát triển thư viện vẫn còn không ít khó khăn khi nhiều trường thiếu nhân viên thư viện chuyên trách, nguồn kinh phí còn hạn chế, học liệu số và sách kỹ năng sống, sách khoa học, sách dành cho học sinh dân tộc thiểu số chưa thật sự phong phú.
Thời gian tới, ngành giáo dục sẽ tiếp tục mở rộng mô hình, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động thư viện, xây dựng mạng lưới thư viện liên thông. Đồng thời, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, nhân viên thư viện để mỗi trường học đều có một không gian đọc thực sự hấp dẫn. Qua đó, góp phần hình thành văn hóa đọc và năng lực tự học cho học sinh.
Chương trình “Thư viện thân thiện” đã lan tỏa mạnh trong toàn tỉnh, từ 25 trường tiểu học năm 2023 lên 45 trường năm 2024. Tỷ lệ học sinh đọc sách thường xuyên tăng từ khoảng 85 - 90% lên trên 95%, nhiều lớp đạt gần 100%, trong khi số lượt mượn sách tăng gấp 2 - 3 lần.