Chỉ thị 07-CT/TW: Biến chuẩn mực đạo đức thành ý thức tự giác của mỗi cán bộ, đảng viên

Khắc phục sự né tránh trong một bộ phận cán bộ

Chỉ thị 07-CT/TW nhấn mạnh yêu cầu "Gương mẫu về phẩm chất đạo đức, lối sống; nói đi đôi với làm; làm việc khoa học, sâu sát thực tiễn, có kết quả và sản phẩm cụ thể; không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm" trong một bộ phận cán bộ. Từ thực tiễn đời sống xã hội hiện nay, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức, Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đánh giá, đây là vấn đề rất đáng suy nghĩ. "Thời gian qua chúng ta nói nhiều đến tình trạng sợ sai, sợ trách nhiệm, né tránh hoặc đùn đẩy công việc. Có những việc thuộc thẩm quyền nhưng cán bộ vẫn ngại quyết định, tìm cách chuyển trách nhiệm lên cấp trên hoặc sang cơ quan khác. Nếu chỉ nhìn hiện tượng này từ góc độ quy định hành chính thì chưa đủ. Ở đây còn có vấn đề về đạo đức công vụ, về ý thức trách nhiệm và thái độ đối với công việc được giao", Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức đánh giá.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức nhìn nhận có sự khác nhau khá căn bản giữa không làm điều sai vì sợ bị xử lý và chủ động làm điều đúng vì thấy đó là trách nhiệm của mình. Một bên chủ yếu do sự ràng buộc từ bên ngoài, còn một bên xuất phát từ ý thức tự giác của con người. Một nền công vụ tốt cần cả hai, nhưng nếu thiếu yếu tố thứ hai thì rất khó có một đội ngũ cán bộ thực sự năng động và có trách nhiệm. Điều quan trọng là làm cho các giá trị đạo đức chuyển từ yêu cầu bên ngoài thành ý thức bên trong của mỗi cán bộ. Khi người cán bộ chỉ làm việc vì sợ bị kiểm tra thì rất khó tạo ra tinh thần chủ động; nhưng khi họ tự thấy công việc của dân, của cơ quan, của đất nước cũng là trách nhiệm của chính mình thì cách ứng xử sẽ khác.

Để Chỉ thị 07-CT/TW không rơi vào tình trạng tuyên truyền một chiều, đặc biệt là, để tư tưởng Hồ Chí Minh đến gần hơn với thế hệ trẻ, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Đức đề xuất, trước hết phải thay đổi cách chia sẻ với thế hệ trẻ về tư tưởng Hồ Chí Minh. Cách giảng dạy cũng cần thay đổi, nên bớt thuyết giảng một chiều, tăng trao đổi, tranh luận và xử lý tình huống. Cần kể những câu chuyện về Hồ Chí Minh để thế hệ trẻ nhận thấy những giá trị tốt đẹp trong tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách của Người, từ đó sống có trách nhiệm, suy nghĩ độc lập, ứng xử tốt hơn và giải quyết hiệu quả những vấn đề của bản thân, xã hội.

Đề xuất gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp quản lý

Quan tâm đến nhóm nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên: "...lấy sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp làm thước đo kết quả học tập, thực hành theo Bác" trong Chỉ thị 07-CT/TW, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Thủy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính trị và Chính sách, Viện Khoa học xã hội Vùng Nam Bộ (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, để đạt được tiêu chí "hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân", cần chuyển từ đo lường cảm tính sang một cơ chế phản hồi có tính ràng buộc thể chế với một số giải pháp cụ thể: Gắn các khảo sát sự hài lòng của người dân với dữ liệu hành chính thực như: Thời gian xử lý hồ sơ thực tế, tỷ lệ trễ hẹn, số lần người dân phải bổ sung giấy tờ...Sự hài lòng của người dân cần được đo tại đúng thời điểm phát sinh giao dịch (qua mã QR, ứng dụng, cổng dịch vụ công). Cách tiếp cận này có thể kế thừa và cải tiến trên nền các công cụ đo lường đã có sẵn trong hệ thống quản trị công hiện nay như Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước hay Chỉ số cải cách hành chính nhằm bảo đảm tính liên tục và khả năng so sánh dữ liệu qua các năm.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế phản hồi hai chiều có hạn định xử lý. Đơn vị nhận được nhiều ý kiến đánh giá thấp từ người dân sẽ phải có báo cáo nguyên nhân và kế hoạch khắc phục trong thời hạn cụ thể, được công khai và cơ quan có thẩm quyền giám sát theo dõi, đúng tinh thần nhóm nhiệm vụ trọng tâm thứ 5 của Chỉ thị 07 về "Chuyển mạnh việc kiểm tra, giám sát xây dựng kế hoạch, đăng ký sang kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị...". Ngoài ra, cần đưa vào tiêu chí đánh giá cán bộ và phân bổ nguồn lực. Bên cạnh đó, ưu tiên thí điểm tại các lĩnh vực có mật độ giao dịch cao, đặc thù như ở Nam Bộ, là vùng kinh tế năng động với mật độ giao dịch hành chính của người dân và doanh nghiệp cao.

Để tinh thần của Chỉ thị 07-CT/TW thẩm thấu vào quy trình hoạch định và thực thi chính sách ở cơ sở, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Thủy cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ quán triệt thực hiện tinh thần Chỉ thị 07-CT/TW theo một số hướng cụ thể. Về chất lượng cuộc sống người dân, cần bổ sung chỉ số chất lượng cuộc sống vào hệ thống đánh giá hiệu quả chính quyền.

Về quản trị địa phương trong bối cảnh công nghệ số, cần tăng cường những giải pháp số như các nền tảng giám sát trực tuyến, dữ liệu mở, cho phép đo lường hiệu quả công việc theo thời gian thực. Hướng triển khai này cũng bám sát nhóm nhiệm vụ trọng tâm thứ 4 của Chỉ thị 07 về đổi mới công tác tuyên truyền, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng hệ thống dữ liệu, học liệu số phục vụ việc học tập, thực hành theo Bác.