Lâm Đồng tìm hướng xử lý chênh lệch giá vật liệu xây dựng
Giá vật liệu xây dựng công bố thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế đang trở thành điểm nghẽn của đầu tư công tại Lâm Đồng; đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hơn trong quản lý thị trường, hạn chế thất thu ngân sách.
Chênh lệch quá lớn giữa giá niêm yết và thực tế
Ngày 10/8, Sở Xây dựng Lâm Đồng ban hành thông báo giá vật liệu xây dựng (VLXD) tháng 7/2026. Bảng giá được xây dựng trên cơ sở khảo sát của đơn vị tư vấn, tổng hợp từ báo giá của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và đại lý phân phối trong và ngoài tỉnh.
Trong danh mục công bố, nhóm vật liệu được nhiều nhà thầu quan tâm nhất là cát xây dựng. Tại xã Nam Đà và khu vực Đam Rông, một số đơn vị báo giá cát tại mỏ trên 400.000 đồng/m³. Trong khi đó, tại xã Quảng Phú - nơi cung cấp phần lớn cát xây dựng cho khu vực phía Tây tỉnh - một mỏ chỉ niêm yết hơn 272.000 đồng/m³. Trước đó, vào tháng 6/2026, một số mỏ tại đây còn công bố giá khoảng 250.000 đồng/m³.
Trong khi nhiều dự án trọng điểm đang triển khai, giá cát công bố tại nhiều mỏ vẫn thấp hơn đáng kể so với giá giao dịch trên thị trường. Nghịch lý này là nguyên nhân khiến lãnh đạo tỉnh nhiều lần yêu cầu rà soát lại phương pháp công bố giá.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên, mặc dù cơ quan chuyên môn đã khảo sát giá tại các mỏ và trên thị trường, nhưng khi công bố lại chủ yếu căn cứ vào giá tại mỏ. Đơn giá được công bố thấp hơn đáng kể so với mức giao dịch thực tế, làm nhiều nhà thầu không còn mặn mà tham gia đấu thầu.
Các sở, ngành cùng chung nhận định, khoảng cách giữa giá niêm yết và giá bán thực tế không còn là hiện tượng cá biệt. Theo cơ quan chuyên môn, mức 250.000 đồng/m³ chủ yếu là giá thể hiện trên hóa đơn.
Trong khi đó, giá bán thực tế tại mỏ thường dao động từ 450.000 - 500.000 đồng/m³. Sau khi cộng thêm chi phí vận chuyển, bốc xếp và các khoản phát sinh, giá cát đến chân công trình có thể lên khoảng 900.000 đồng/m³, thậm chí có thời điểm vượt 1,2 triệu đồng/m³. Điều này khiến nhiều nhà thầu cân nhắc tham gia đấu thầu, thậm chí bỏ thầu vì đơn giá công bố không còn phản ánh đúng chi phí thực tế.
Giá niêm yết của doanh nghiệp và giá công bố của Sở Xây dựng vẫn thấp hơn giá thực tế. Nhà thầu muốn thi công thì phải bỏ tiền ra bù lỗ. Càng làm càng lỗ thì doanh nghiệp không thể tiếp tục thi công.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên
Từ góc độ cơ quan chuyên môn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Võ Thanh Cường cho biết, việc công bố giá hiện nay phải căn cứ vào hóa đơn và hợp đồng giao dịch theo quy định. Trong khi đó, nhiều trường hợp giá ghi trên hóa đơn chỉ khoảng 250.000 đồng/m³ nhưng giá mua bán thực tế lại lên tới 400.000 - 500.000 đồng/m³.
Theo ông Võ Thanh Cường, giá được đơn vị tư vấn khảo sát, thu thập thông tin từ nhiều nguồn để xác định mức giá bình quân. Nếu công bố giá cao hơn theo thị trường nhưng không có căn cứ pháp lý, cơ quan quản lý sẽ khó giải trình khi có kiểm tra.
Lãnh đạo Sở Tài chính Lâm Đồng dẫn chứng có trường hợp giá trên hóa đơn của cát, đá xây dựng khoảng 250.000 đồng/m³ nhưng giao dịch thực tế gấp 2 lần. Khoảng cách lớn giữa giá công bố và giá giao dịch không chỉ khiến nhiều gói thầu phải điều chỉnh dự toán, kéo dài thời gian lựa chọn nhà thầu mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và làm "méo mó" thị trường vật liệu xây dựng.
Kéo giá về sát thực tế
Thay vì chỉ điều chỉnh bảng giá, Lâm Đồng đang đồng thời xử lý 3 mắt xích, gồm: phương pháp công bố giá, nguồn cung vật liệu và công tác quản lý thị trường.
Theo Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Đinh Ngọc Nhân, cách công bố giá cần được nghiên cứu lại để bám sát diễn biến của thị trường. Khi giá vật liệu biến động nhưng đơn giá không được cập nhật kịp thời, nhiều dự án đầu tư công sẽ gặp khó trong đấu thầu và giải ngân.
Ở góc độ chủ đầu tư, đại diện Ban Quản lý các dự án Đầu tư xây dựng số 3 Lâm Đồng cho rằng, giá tại mỏ cần được tính đúng, tính đủ các chi phí khai thác, bốc xếp và vận chuyển. Chỉ khi phản ánh đầy đủ chi phí thực tế, đơn giá công bố mới sát với điều kiện thi công.
Cùng với hoàn thiện phương pháp công bố giá, tỉnh cũng rà soát nguồn cung. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân cho biết, nguồn vật liệu trên địa bàn nhìn chung không thiếu. Tỉnh đã công bố 36 khu vực mỏ không đấu giá để sẵn sàng đưa vào khai thác khi cần, đồng thời, rà soát các mỏ đang hoạt động, xem xét nâng công suất tại những khu vực có nhu cầu lớn.
Song song với đó, tỉnh sẽ siết chặt quản lý hoạt động khai thác và kinh doanh vật liệu xây dựng. Công an tỉnh đề nghị tăng cường đối chiếu sản lượng khai thác với sản lượng kê khai, kiểm soát hệ thống cân, camera tại các mỏ và xử lý nghiêm các hành vi gian lận trong khai thác, mua bán vật liệu xây dựng.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục hoàn thiện phương pháp công bố giá theo hướng tiệm cận với giá giao dịch thực tế; đồng thời tăng cường quản lý sản lượng khai thác nhằm bảo đảm minh bạch trong hoạt động khoáng sản.
UBND tỉnh giao các sở, ngành đồng thời điều chỉnh phương pháp công bố giá, rà soát bảng giá tính thuế tài nguyên, bổ sung quy hoạch, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện và đẩy nhanh đưa các mỏ mới vào hoạt động để tăng nguồn cung cho thị trường.
Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên yêu cầu Công an tỉnh, Thuế tỉnh và Chi cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra việc niêm yết giá, hóa đơn, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, nâng giá và gian lận thuế.
Không thể để tình trạng không quản được thì cấm. Chúng ta phải tìm cách quản cho được.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên
Cùng quan điểm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đặng Hồng Sỹ cho rằng, tình trạng giá vật liệu công bố thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế đã kéo dài nhiều năm.
Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, doanh nghiệp vẫn phải mua vật liệu với giá cao trong khi nguồn thu thuế chưa phản ánh đúng lợi nhuận từ hoạt động khai thác, kinh doanh. Vì vậy, Công an, Thuế, Công thương cùng các cơ quan liên quan cần phối hợp xử lý đồng bộ để vừa bảo đảm tiến độ đầu tư công, vừa chống thất thu ngân sách.
