Nga thử nghiệm tiêm kích hai chỗ ngồi Su-57D làm trung tâm chỉ huy bầy UAV không người lái
Biến thể Su-57D hai chỗ ngồi được Nga thử nghiệm với vai trò trung tâm chỉ huy bầy máy bay không người lái S-70 Okhotnik và tích hợp trí tuệ nhân tạo.
Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) và Cục thiết kế Sukhoi đang tiến hành thử nghiệm biến thể tiêm kích Su-57D hai chỗ ngồi với định hướng trở thành sở chỉ huy trên không cho các phương tiện bay không người lái (UAV). Thay vì đóng vai trò huấn luyện thông thường, chiếc ghế thứ hai trên Su-57D được thiết kế để sĩ quan tác chiến điều phối các nhóm UAV trang bị trí tuệ nhân tạo (AI), tiêu biểu là dòng UAV chiến đấu hạng nặng S-70 Okhotnik.
Vai trò mới của phi công thứ hai trên tiêm kích Su-57D
Trên các dòng máy bay chiến đấu hiện đại, khối lượng công việc của phi công rất lớn khi phải liên tục xử lý dữ liệu từ radar, cảm biến, hệ thống tác chiến điện tử và liên kết dữ liệu. Việc bổ sung vị trí thứ hai giúp phân tách nhiệm vụ: phi công chính đảm nhiệm điều khiển máy bay và tác chiến cơ bản, trong đó thành viên còn lại tập trung quản lý các hệ thống không người lái và lượng dữ liệu do bầy UAV truyền về.
Đại diện Sukhoi cho biết Su-57D sẽ được ứng dụng để thử nghiệm "trí tuệ nhân tạo chiến đấu" nhằm tự động hóa các quy trình xử lý thông tin. Tuy nhiên, mức độ can thiệp tự động của AI và phạm vi ra quyết định trong tác chiến thực tế vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và chưa được công bố chi tiết.
Nguyên mẫu Su-57D mang số hiệu 055 đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào ngày 19/5/2026 do phi công thử nghiệm Sergey Bogdan điều khiển. Các chuyên gia phân tích hàng không nhận định đây có thể là bản cải tạo từ khung thân T-50-5. Dự án được UAC chủ động phát triển và hướng tới cả thị trường xuất khẩu tiềm năng.
Tích hợp UAV S-70 Okhotnik và thách thức kỹ thuật
Mô hình phối hợp giữa máy bay có người lái và không người lái (Manned-Unmanned Teaming - MUM-T) là mục tiêu cốt lõi của chương trình Su-57D. Trong đó, UAV tàng hình S-70 Okhotnik được thiết kế để đóng vai trò "đồng đội" hỗ trợ, mở rộng tầm quan sát và mang vũ khí tiến công cùng Su-57D.
Để hệ thống này vận hành hiệu quả trong môi trường chiến tranh điện tử mạnh, Nga phải giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp bao gồm: đường truyền dữ liệu chống nhiễu, thuật toán phân công nhiệm vụ tự động cho bầy UAV và khả năng xử lý thông tin thời gian thực của phần mềm trung tâm.
Cuộc đua công nghệ không quân chiến thuật thế hệ mới
Xu hướng biến tiêm kích có người lái thành trung tâm chỉ huy UAV không chỉ xuất hiện tại Nga mà đang là trọng tâm của không quân các cường quốc. Mỹ đang triển khai chương trình NGAD với mẫu tiêm kích F-47 kết hợp cùng các máy bay chiến đấu phối hợp (CCA) như nguyên mẫu YFQ-44A của Anduril. Tương tự, liên minh Anh, Italy và Nhật Bản cũng thúc đẩy chương trình GCAP với định hướng ứng dụng AI và UAV tác chiến kèm theo.
Việc phát triển Su-57D cho thấy Nga đang tận dụng nền tảng tiêm kích thế hệ năm hiện có để thử nghiệm các tính năng công nghệ của thế hệ sáu, tập trung vào khả năng kết nối mạng và điều khiển phương tiện tự động thay vì chỉ thay đổi thiết kế khí động học.