Mở rộng cơ hội cứu người nhưng phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người hiến

Mở rộng nguồn hiến để tăng cơ hội cứu người

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị tập trung góp ý những chính sách quan trọng của dự thảo Luật liên quan đến mở rộng nguồn hiến; độ tuổi, điều kiện và quyền lợi của người hiến; hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người từ người chết não, chết tuần hoàn; quản lý, điều phối mô, tạng và hệ thống thông tin phục vụ hoạt động hiến, ghép.

Theo hồ sơ dự án Luật, sau khoảng 20 năm thi hành Luật năm 2006, hoạt động ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả. Đến tháng 3/2026, cả nước thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người. Tuy nhiên, nguồn hiến còn hạn chế, trong khi một số vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn chưa có hành lang pháp lý đầy đủ.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cho biết một trong những định hướng quan trọng khi sửa đổi Luật là mở rộng nguồn hiến. Dự thảo nghiên cứu mở rộng nguồn hiến sau khi chết đối với trường hợp chết tuần hoàn bên cạnh chết não; đồng thời hoàn thiện quy định về đăng ký hiến, điều kiện của người hiến và chính sách hỗ trợ người hiến.

Theo Thứ trưởng, việc mở rộng nguồn hiến phải được đặt trong một nguyên tắc xuyên suốt: “Mở rộng cơ hội cứu người nhưng tuyệt đối không đánh đổi sự an toàn của người hiến và không tạo bất kỳ khoảng trống nào cho mua bán, môi giới mô, tạng.”

Bảo vệ người hiến, không để phát sinh kẽ hở cho mua bán mô, tạng

Một trong những vấn đề được thảo luận kỹ là độ tuổi, điều kiện và sự tự nguyện của người hiến sống. Ban soạn thảo cho rằng việc nghiên cứu quy định chặt chẽ hơn về độ tuổi đối với người hiến sống nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài của người hiến, đồng thời hạn chế nguy cơ người trẻ bị tác động, lợi dụng hoặc trở thành đối tượng của hành vi môi giới, mua bán mô, tạng.

Từ góc độ đặc thù của lực lượng vũ trang, đại diện Bộ Quốc phòng đề nghị tiếp tục nghiên cứu đối với quân nhân, công dân tham gia nghĩa vụ quân sự trong độ tuổi từ 18 đến 25. Đây là những đối tượng thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, đào tạo, sẵn sàng chiến đấu, vì vậy các quy định liên quan đến hiến mô, tạng cần tính đến yêu cầu bảo đảm sức khỏe và đặc thù nhiệm vụ.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các chính sách tác động trực tiếp đến quyền của người hiến và người nhận, nhất là độ tuổi, điều kiện, sự tự nguyện của người hiến và các trường hợp hiến từ người sống, người chết não, người chết tuần hoàn.

Cùng với việc bảo đảm an toàn, dự thảo cũng hướng tới hoàn thiện chính sách hỗ trợ, chăm sóc sức khỏe và quyền lợi của người hiến, qua đó ghi nhận nghĩa cử nhân văn của những người trao cơ hội sống cho người bệnh.

Điều phối mô, tạng phải công khai, minh bạch, có thể truy xuất

Một yêu cầu khác được Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đặc biệt nhấn mạnh là hoàn thiện cơ chế điều phối quốc gia theo hướng công khai, minh bạch, có thể kiểm tra và truy xuất.

Dự thảo Luật đề xuất hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý mô, bộ phận cơ thể người; nguyên tắc điều phối, thứ tự ưu tiên ghép và vai trò của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người.

Đại diện Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đề nghị tiếp tục làm rõ trách nhiệm quản lý, bảo đảm dữ liệu chuyên môn và vai trò của đầu mối điều phối, qua đó góp phần sử dụng hiệu quả nguồn mô, tạng được hiến tặng.

Ở góc độ truyền thông, đại diện Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề nghị hoạt động tư vấn, vận động hiến cần phù hợp với văn hóa và khả năng tiếp cận thông tin của người dân; chú trọng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa; đồng thời tôn trọng quyền tự quyết, nhân phẩm và nguyện vọng hợp pháp của người dân, gia đình.

Không vì áp lực tiến độ mà hạ thấp yêu cầu về chất lượng

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn yêu cầu Tổ biên tập, Ban soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành; tiếp tục rà soát dự thảo, bảo đảm bám sát chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội.

Thứ trưởng nhấn mạnh: “Mỗi quy định, mỗi chính sách phải trả lời được ba yêu cầu: có đúng chính sách không, có đủ nguồn lực không và có thực hiện được trong thực tế không.”

Cùng với đó, cơ quan chủ trì phải phối hợp chặt chẽ với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan, rà soát tính thống nhất của dự thảo, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và bảo đảm các mốc tiến độ trình cấp có thẩm quyền.

Khẳng định đây là dự án Luật có tác động trực tiếp đến sinh mạng, quyền con người và niềm tin của xã hội, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn yêu cầu quá trình xây dựng Luật phải đồng thời bảo đảm cả tiến độ và chất lượng.

“Không được vì áp lực tiến độ mà hạ thấp yêu cầu về chất lượng”, Thứ trưởng nhấn mạnh.