K’Chăm và khát vọng xây dựng thương hiệu cà phê Arabica

Từ tình yêu cây cà phê đến hướng đi khác biệt

Giữa những vườn Arabica xanh ngát, Liêng Jrang K’Chăm đang viết câu chuyện riêng về hạt cà phê quê hương bằng một hướng đi mới.

Sinh ra và lớn lên ở Lạc Dương, K’Chăm sớm nhận ra cây cà phê không chỉ gắn bó với đời sống của người Cơ ho mà còn có nhiều tiềm năng để nâng cao giá trị. Muốn sản phẩm đi xa, theo cô, người trồng phải thay đổi từ cách canh tác, thu hái đến chế biến và tìm kiếm thị trường.

Từng là giáo viên tiếng Anh, K’Chăm quyết định rời bục giảng, trở về với nương rẫy. Vốn ngoại ngữ cùng tinh thần cầu tiến giúp cô chủ động học hỏi kỹ thuật, tiếp cận những phương pháp sản xuất, chế biến mới và tìm kiếm thị trường cho cà phê quê hương.

Từ những trăn trở đó, Liêng Jrang K’Chăm đã đứng ra thành lập tổ hợp tác sản xuất cà phê trên địa bàn, tập hợp những nông dân Cơ ho cùng sản xuất cà phê theo hướng sạch, bền vững.

Hiện diện tích canh tác và liên kết của tổ hợp tác khoảng 12 ha, mỗi năm sản xuất khoảng 10 tấn cà phê nhân, chủ yếu phục vụ thị trường trong nước. Trong đó, K’Chăm trực tiếp hướng dẫn các thành viên kỹ thuật chăm sóc, bón phân, thu hái; đồng thời kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu.

Ông K’sá Ha Sơ, thôn 4, xã Lạc Dương cho biết, trước đây việc chăm sóc và thu hoạch cà phê chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Khi tham gia liên kết, ông được hướng dẫn cụ thể hơn về quy trình sản xuất.

“Mình được hướng dẫn cách bón phân, thu hoạch sao cho đúng để cà phê đạt chất lượng tốt nhất”, ông K’sá Ha Sơ chia sẻ.

Sự thay đổi bắt đầu từ những việc tưởng như rất nhỏ. Quả cà phê được thu hái đúng độ chín thay vì thu gom đồng loạt. Người trồng chú trọng chất lượng nguyên liệu, từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất theo số lượng sang nâng giá trị sản phẩm.

Nâng giá trị hạt cà phê, kể câu chuyện quê hương

Arabica Đạ Sar được trồng bởi những người Cơ ho trên vùng đất có độ cao khoảng 1.500 m, nơi có điều kiện tự nhiên phù hợp với cây cà phê Arabica. Tại đây, những trái cà phê chín mọng, đủ độ đường được tuyển chọn kỹ trước khi đưa vào sơ chế và chế biến thành phẩm với thương hiệu Yu M’nang Coffee.

Nguồn nguyên liệu được chế biến theo nhiều phương pháp, trong đó có chế biến ướt và chế biến mật ong. Việc kiểm soát từ khâu thu hái đến sơ chế giúp nâng chất lượng và tạo nên những hương vị đặc trưng của cà phê vùng cao Lạc Dương.

Những nỗ lực đó cũng được ghi nhận khi sản phẩm cà phê của Yu M’nang Coffee đạt chứng nhận OCOP hạng 3 sao năm 2021. Đây là nền tảng để K’Chăm tiếp tục đầu tư cho sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Arabica gắn với vùng đất và cộng đồng người Cơ ho.

Theo K’Chăm, liên kết sản xuất là yếu tố quan trọng để duy trì chất lượng. Khi cùng thống nhất quy trình, người nông dân có trách nhiệm hơn với sản phẩm của mình.

“Từ khi liên kết, mọi người làm theo quy trình được nghiên cứu và thống nhất, tất cả đều thể hiện trách nhiệm để mang lại hiệu quả cao nhất”, chị Liêng Jrang K’Chăm cho biết.

Không dừng lại ở sản xuất và chế biến, K’Chăm chủ động đưa cà phê Arabica Lạc Dương đến các hội chợ, triển lãm, kết nối với các quán cà phê và doanh nghiệp để giới thiệu sản phẩm. Khi chất lượng từng bước được thị trường ghi nhận, bao bì, mẫu mã cũng được đầu tư.

Với K’Chăm, mỗi gói cà phê không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp mà còn mang theo câu chuyện về vùng đất, con người và cách người Cơ ho gắn bó với cây cà phê.

Yu Mnang Coffee dần trở thành điểm đến được du khách quan tâm, nhất là khách quốc tế. Đến đây, du khách không chỉ thưởng thức Arabica mà còn có cơ hội trải nghiệm, tìm hiểu cách người Cơ ho trồng, thu hái và chế biến cà phê.

Ông Cil Jim, Chủ tịch Hội Nông dân xã Lạc Dương cho rằng, những mô hình liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ cà phê theo hướng chất lượng cao đang tạo thêm động lực để nông dân thay đổi phương thức sản xuất, từng bước nâng giá trị cây cà phê.

Khi chất lượng được nâng lên, sản phẩm có thị trường và được thu mua với giá cao hơn cà phê thông thường, người nông dân có thêm động lực duy trì phương thức sản xuất bền vững. K’Chăm cũng trực tiếp thu mua, bao tiêu sản phẩm cho các thành viên, qua đó tạo sự gắn kết trong chuỗi sản xuất.

Từ những vườn cà phê chín đỏ trong mùa thu hoạch, khát vọng của K’Chăm đang dần trở thành câu chuyện chung của những nông dân Cơ ho. Đó là khát vọng không chỉ trồng cà phê, mà làm ra một sản phẩm có chất lượng, có câu chuyện và có thương hiệu.

Với diện tích canh tác và liên kết 12 ha, sản lượng khoảng 10 tấn cà phê nhân mỗi năm và thị trường tiêu thụ chủ yếu trong nước, hành trình phía trước vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng. Xây dựng thương hiệu cà phê Arabica Lạc Dương là chặng đường dài, cần sự kiên trì của người trồng, sự đồng hành của doanh nghiệp và thị trường.

Nhưng từ những thay đổi hôm nay, K’Chăm đang mở ra một hướng đi đầy triển vọng: giữ cây cà phê trên quê hương, nâng giá trị hạt cà phê, quảng bá văn hóa Cơ ho và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng dưới chân Lang Biang.

Lô Thanh