Khi bạo lực gia đình không còn là chuyện “đóng cửa bảo nhau”

Đừng đợi đến khi có thương tích mới lên tiếng

Theo số liệu tổng hợp năm 2025, cả nước ghi nhận 1.941 hộ gia đình xảy ra bạo lực gia đình, với 2.074 vụ việc. Có 2.038 người gây bạo lực gia đình, trong đó nam giới chiếm đa số với 1.775 người. Tổng số người bị bạo lực gia đình được ghi nhận là 2.048 người, gồm 1.669 nữ và 379 nam.

Đáng chú ý, bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng đến người trưởng thành. Năm 2025, cả nước ghi nhận 102 người bị bạo lực gia đình dưới 16 tuổi và 207 người bị bạo lực từ đủ 60 tuổi trở lên. Đây là những nhóm cần được đặc biệt quan tâm, bảo vệ bởi khả năng tự phòng vệ và tự tìm kiếm sự hỗ trợ thường hạn chế hơn.

Những con số trên cho thấy bạo lực gia đình vẫn là vấn đề cần được chủ động phòng ngừa và can thiệp từ sớm. Việc ngăn chặn, can thiệp và hỗ trợ không nên chờ đến khi người bị bạo lực gia đình bị thương tích nặng, phải nhập viện hoặc vụ việc gây hậu quả nghiêm trọng mới tìm cách xử lý.

Bạo lực gia đình không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những tổn thương có thể nhìn thấy. Một hành vi đe dọa, xúc phạm, hành hạ, cưỡng ép, kiểm soát hoặc gây tổn hại cho thành viên gia đình cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ bạo lực. Phát hiện càng sớm, can thiệp càng kịp thời thì khả năng bảo vệ người bị bạo lực và ngăn bạo lực tái diễn càng cao.

Người bị bạo lực có quyền được bảo vệ

Khi bạo lực xảy ra, điều người bị bạo lực cần không phải là những lời khuyên như “cố chịu đựng vì con”, “đóng cửa bảo nhau” hay “chuyện vợ chồng nên tự giải quyết”. Điều họ cần là sự an toàn và một cơ chế bảo vệ thực chất, kịp thời.

Theo quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình, người bị bạo lực có quyền được bảo vệ, chăm sóc, hỗ trợ và được áp dụng các biện pháp cần thiết để ngăn chặn hành vi bạo lực, bảo đảm an toàn cho bản thân.

Tùy tính chất, mức độ và tình huống cụ thể, các biện pháp có thể bao gồm yêu cầu chấm dứt hành vi bạo lực; cấm tiếp xúc theo quy định; bố trí nơi tạm lánh; hỗ trợ y tế; tư vấn tâm lý; trợ giúp pháp lý; trợ giúp xã hội và các hình thức hỗ trợ cần thiết khác.

Đặc biệt, việc bảo vệ người bị bạo lực gia đình không chỉ được thực hiện sau khi vụ việc đã xảy ra. Phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp ngay từ dấu hiệu nguy cơ là cách hạn chế khả năng bạo lực tiếp diễn và ngăn hậu quả nghiêm trọng.

Số liệu năm 2025 cho thấy, trên cả nước có 1.224 nạn nhân được trợ giúp pháp lý, tư vấn tâm lý và kỹ năng ứng phó với bạo lực gia đình; 539 người được chăm sóc, điều trị; 91 người được bố trí nơi tạm lánh và hỗ trợ nhu cầu thiết yếu.

Những con số này không chỉ phản ánh nhu cầu hỗ trợ của người bị bạo lực gia đình mà còn cho thấy hệ thống hỗ trợ đang từng bước phát huy vai trò trong thực tế. Các cơ quan, tổ chức, cơ sở cung cấp dịch vụ và lực lượng tại cộng đồng có trách nhiệm tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ theo từng trường hợp cụ thể. Điều quan trọng là người bị bạo lực gia đình và cộng đồng cần nhận biết được các địa chỉ hỗ trợ, chủ động thông tin, tìm kiếm sự trợ giúp kịp thời để việc bảo vệ và can thiệp được thực hiện ngay từ sớm.

Ai có thể tiếp nhận tin báo về bạo lực gia đình?

Khi xảy ra hoặc phát hiện hành vi bạo lực gia đình, người bị bạo lực hoặc người biết vụ việc có thể thông báo, tố giác đến các địa chỉ theo quy định, gồm:

- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;

- Cơ quan Công an, Đồn Biên phòng gần nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;

- Cơ sở giáo dục nơi người bị bạo lực gia đình là người học;

- Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;

- Người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội cấp xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình;

- Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình

Việc thông báo, tố giác có thể giúp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm kịp thời xác minh, xử lý vụ việc và thực hiện các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ phù hợp.

Đừng im lặng chỉ vì nghĩ rằng đó là “chuyện nhà người ta”.

Một người hàng xóm nghe thấy tiếng kêu cứu; một người thân biết có hành vi đánh đập; một giáo viên nhận thấy trẻ có dấu hiệu bất thường… đều có thể trở thành người phát hiện sớm và lên tiếng, kết nối để giúp người bị bạo lực tiếp cận sự bảo vệ.

Thông tin về vụ việc bạo lực gia đình không phải là can thiệp vào đời sống riêng tư của một gia đình. Sự lên tiếng đúng lúc có thể mở ra cơ hội để người bị bạo lực được bảo vệ, hỗ trợ kịp thời, đồng thời ngăn chặn hành vi bạo lực tiếp diễn và hạn chế những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra.

Mỗi lực lượng một vai trò trong bảo vệ người bị bạo lực gia đình

Đây là trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, chính quyền và các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Chính quyền cấp xã có vai trò tiếp nhận thông tin, chỉ đạo và phối hợp xử lý vụ việc, tổ chức các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực theo quy định.

Lực lượng Công an là một trong những địa chỉ quan trọng tiếp nhận tin báo, kịp thời ngăn chặn hành vi bạo lực, xử lý người có hành vi vi phạm và phối hợp bảo vệ người bị bạo lực.

Cơ sở y tế có trách nhiệm chăm sóc, điều trị người bị bạo lực, góp phần bảo đảm sức khỏe và hỗ trợ người bị bạo lực tiếp cận các dịch vụ cần thiết.

Cơ sở trợ giúp xã hội và các địa chỉ hỗ trợ tại cộng đồng có thể giúp người bị bạo lực có nơi tạm lánh, được hỗ trợ nhu cầu thiết yếu và tiếp cận các dịch vụ phù hợp.

Trong khi đó, tổ hòa giải, các tổ chức chính trị - xã hội, gia đình và cộng đồng dân cư có vai trò quan trọng trong tuyên truyền, phát hiện sớm, hỗ trợ và tạo môi trường an toàn cho người bị bạo lực.

Sự phối hợp của các lực lượng này tạo thành một mạng lưới bảo vệ, giúp người bị bạo lực không bị bỏ lại một mình khi tìm kiếm sự hỗ trợ.

Lâm Đồng: Tăng “địa chỉ an toàn” để người dân biết tìm đến đâu

Tại Lâm Đồng, năm 2025 ghi nhận 47 hộ gia đình có bạo lực gia đình với 47 vụ việc. Có 47 người gây bạo lực, gồm 29 nam và 18 nữ; số nạn nhân được ghi nhận là 47 người, trong đó 30 nữ và 17 nam.

Cùng với công tác xử lý vụ việc, Lâm Đồng đã xây dựng hệ thống các mô hình, nhóm và địa chỉ hỗ trợ tại cộng đồng. Theo số liệu năm 2025, toàn tỉnh có 47 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình theo chuẩn; 1.055 Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; 916 Nhóm phòng, chống bạo lực gia đình và 1.977 địa chỉ tin cậy ở cộng đồng.

Tuy nhiên, để những mô hình này thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng là người dân phải biết địa chỉ nào gần mình, ai có thể hỗ trợ và cần liên hệ bằng cách nào khi xảy ra vụ việc.

Bên cạnh việc duy trì các mô hình, địa phương cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền để người dân nhận diện hành vi bạo lực, biết quyền của người bị bạo lực và nắm rõ các kênh tiếp nhận tin báo, tố giác. Đồng thời, phát huy vai trò của cộng đồng trong phát hiện sớm và hỗ trợ những trường hợp có nguy cơ bị bạo lực.

Đừng để người bị bạo lực gia đình phải lựa chọn giữa “chịu đựng” và “ra đi”

Với nhiều người bị bạo lực, việc rời khỏi một mối quan hệ bạo lực không hề đơn giản. Họ có thể phụ thuộc kinh tế, lo lắng cho con cái, sợ bị trả thù, mặc cảm hoặc không biết mình sẽ đi đâu, nhờ ai giúp đỡ.

Vì vậy, câu nói “sao không bỏ đi?” đôi khi không phải là giải pháp.

Điều cần thiết hơn là tạo ra một mạng lưới đủ an toàn để người bị bạo lực có thể lên tiếng mà không sợ bị bỏ mặc; có nơi để tìm đến khi nguy hiểm; có người tư vấn khi cần; có sự hỗ trợ về y tế, tâm lý, pháp lý và xã hội; đồng thời có biện pháp phù hợp để ngăn hành vi bạo lực tiếp diễn.

Gia đình hạnh phúc không chỉ là gia đình không có mâu thuẫn mà còn là nơi các thành viên biết tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ và giải quyết bất đồng mà không dùng bạo lực để áp đặt nhau.

Một lần lên tiếng đúng lúc có thể cứu một người

Bạo lực gia đình không tự biến mất chỉ bằng lời hứa “lần sau sẽ không xảy ra nữa”. Nếu không được phát hiện và can thiệp phù hợp, hành vi bạo lực có thể tái diễn, mức độ ngày càng nghiêm trọng và để lại những tổn thương lâu dài cho người bị bạo lực, đặc biệt là trẻ em chứng kiến bạo lực.

Vì vậy, đừng chờ đến khi hậu quả xảy ra mới tìm cách bảo vệ.

Nếu bạn đang bị bạo lực, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ và thông báo cho cơ quan, tổ chức có trách nhiệm.

Nếu bạn biết một người đang bị bạo lực, đừng khuyên họ tiếp tục im lặng hoặc chịu đựng. Hãy giúp họ tìm đến nơi có thể bảo vệ và hỗ trợ.

Nếu bạn chứng kiến hành vi bạo lực, đừng coi đó là chuyện riêng của gia đình khác. Hãy lên tiếng, báo tin, tố giác đến các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm để vụ việc được tiếp nhận và xử lý kịp thời.

Bởi đôi khi, một lời nói, một cuộc gọi hay một lần can thiệp đúng lúc có thể ngăn chặn một hành vi bạo lực, bảo vệ một người khỏi tổn thương và giữ lại sự bình yên cho cả một gia đình.

Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện.

QC