Xây dựng mạng lưới xử lý rác thải đủ năng lực

Tính trước nhu cầu xử lý

Hiện nay, toàn tỉnh có 38 cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt và các khu xử lý chất thải tập trung. Trong số này có 11 nhà máy đang hoạt động, 1 nhà máy vận hành thử nghiệm, 1 nhà máy tạm ngừng, 2 nhà máy đang xây dựng và 23 khu xử lý đang được kêu gọi đầu tư.

Mạng lưới các nhà máy đang từng bước mở rộng, nhưng phần lớn các khu xử lý vẫn trong quá trình chuẩn bị đầu tư. Vì vậy, bài toán của Lâm Đồng không chỉ là có thêm nhà máy, mà là hình thành một mạng lưới xử lý đủ năng lực, được phân bố phù hợp với nhu cầu phát triển của từng vùng.

Theo phương án triển khai khu xử lý chất thải giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Lâm Đồng xác định nhiều khu xử lý tập trung tại các địa bàn. Trong đó, các khu vực như: Đức Trọng, Đam Rông, Phi Liêng, Đạ Huoai, Bảo Lâm, Đạ Tẻh, Cát Tiên, Phước Cát… được đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư. Khu vực Gia Nghĩa hiện đang đầu tư, trong khi một số khu vực khác tiếp tục được rà soát quỹ đất và phương án triển khai.

Cùng với các khu vực được quy hoạch, trên địa bàn còn có nhiều nhà máy đang hoạt động với các công nghệ khác nhau như: đốt, sản xuất phân hữu cơ, compost, tái chế và chôn lấp. Định hướng chung của tỉnh là ưu tiên công nghệ tiên tiến, tăng cường tái chế, xử lý kết hợp thu hồi năng lượng, giảm phát thải và từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp. Tại khu vực Đà Lạt - Lạc Dương, tỉnh dự kiến quy hoạch khu xử lý rác thải khoảng 15 ha; công suất giai đoạn đầu khoảng 500 tấn/ngày. Ở Đức Trọng, nhà máy xử lý chất thải rắn tập trung được xác định công suất 180 tấn/ngày ở giai đoạn 1 và nâng lên 250 tấn/ngày vào giai đoạn 2, bao gồm cả chất thải nguy hại. Hiện địa phương đang hoàn tất hồ sơ mời thầu để lựa chọn nhà đầu tư.

Đáng chú ý, tại Đạ Huoai, lượng chất thải rắn sinh hoạt hiện phát sinh khoảng 137 tấn/ngày, dự báo 155 tấn/ngày giai đoạn 2026 - 2030 và 180 tấn/ngày giai đoạn 2031 - 2035. Tuy nhiên, khi các khu, cụm công nghiệp, đô thị và hoạt động sản xuất phát triển, nhu cầu xử lý được dự báo tăng lên khoảng 250 tấn/ngày vào năm 2030 và 350 tấn/ngày vào năm 2035.

Từ quy hoạch đến nhà máy

Cùng với quy hoạch, Lâm Đồng đang mở rộng không gian thu hút đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải. Tuy nhiên, từ quy hoạch đến hình thành một nhà máy vận hành thực tế vẫn còn khoảng cách. Khu tái chế, xử lý và thu hồi năng lượng từ chất thải rắn Lâm Hà là một trường hợp. Dự án đã cơ bản hoàn thành một số hạng mục xây dựng, lắp đặt thiết bị giai đoạn 1, với công suất dự kiến khoảng 50 tấn/ngày, nhưng chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục về đầu tư, xây dựng, môi trường, phòng cháy, chữa cháy nên chưa đủ điều kiện hoạt động.

Theo ông Võ Văn Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, một trong những khó khăn là có những dự án chậm tiến độ, chưa đưa nhà máy vào hoạt động, làm tăng áp lực lên hạ tầng xử lý rác thải đang hoạt động lẫn các bãi chôn lấp. Có dự án quá hạn do chủ đầu tư không đủ năng lực phải thu hồi chủ trương đầu tư, sau đó thực hiện lại quy trình lựa chọn chủ đầu tư, kéo dài thời gian triển khai. Vì vậy, cùng với hoàn thiện quy hoạch, quỹ đất, tỉnh đang đặt yêu cầu kiểm tra, đôn đốc tiến độ từng dự án. Nếu trường hợp chủ đầu tư không bảo đảm năng lực hoặc tiến độ thì có thể xem xét xử lý theo quy định, kể cả chấm dứt dự án để lựa chọn nhà đầu tư khác.

Văn Tâm .