Chuẩn hóa vùng chanh leo để mở rộng thị trường
Từ sản xuất theo kinh nghiệm đến quy trình chuẩn hóa, những khu vườn chanh leo quy mô lớn trong tỉnh đang từng bước xây dựng nền tảng về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và liên kết với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.
Từ chính sách đến thực tiễn sản xuất
Trung tâm Khuyến nông quốc gia vừa tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ khuyến nông các cấp và khuyến nông cộng đồng tại Lâm Đồng. Nội dung tập huấn tập trung vào sản xuất chanh leo an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời hướng dẫn nông dân toàn bộ quá trình từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch, sơ chế, bảo quản và liên kết tiêu thụ. Cách tiếp cận này cho thấy mã số vùng trồng chỉ có giá trị khi duy trì được quy trình vùng sản xuất, kiểm soát chất lượng và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là nền tảng để nông sản từng bước đáp ứng những thị trường có yêu cầu cao.
Thực tế tại mô hình Chanh leo của hộ ông Trần Văn Tấn ở xã Nam Hà Lâm Hà cho thấy hướng chuẩn hóa sản xuất đang được cụ thể hóa ngay trên đồng ruộng. Mô hình có diện tích khoảng 8.000 m², triển khai từ tháng 4/2026, với 2 giống chủ lực là chanh leo tím ngọt và chanh leo tím chua. Quy trình sản xuất được thực hiện theo tiêu chuẩn VietGAP, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt với châm phân tự động và màng phủ nông nghiệp. Những giải pháp này giúp chủ động nước và dinh dưỡng cho cây, giảm công lao động, hạn chế cỏ dại và góp phần duy trì độ ẩm đất. Theo dự kiến, năng suất có thể đạt khoảng 100 tấn/8.000 m² trong một chu kỳ gồm 3 lứa thu hoạch mỗi năm, với giá bán bình quân khoảng 15.000 đồng/kg, lợi nhuận dự kiến trên 1 tỷ đồng.
Chủ mô hình Trần Văn Tấn cho biết thêm: “Đây là giống chanh leo ghép chuyên canh năm thứ 2 trên diện tích chuyển đổi từ các loại cây hoa màu kém hiệu quả, mật độ khoảng 1.500 cây/8.000 m2. Trồng và chăm sóc sau 2 tháng bắt đầu thu hoạch mỗi năm khoảng 100 tấn, Trong đó, chiếm 10% sản lượng xuất khẩu sang châu Âu. 90% sản lượng còn lại tiêu thụ thị trường trong nước thông qua các đầu mối kinh doanh và doanh nghiệp chế biến trong và ngoài tỉnh…”.
Gia tăng giá trị nông sản xuất khẩu
Tại một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản ở xã Phú Sơn Lâm Hà với nhà máy chế biến hoạt động từ tháng 10/2024 đến nay, tọa lạc trên tổng diện tích khoảng 10.000 m², công suất trên 10.000 tấn sản phẩm/năm, phần lớn nguyên liệu chanh leo thu mua từ các khu vườn sản xuất đạt chuẩn trong tỉnh. Nhà máy áp dụng công nghệ cấp đông nhanh và đóng gói sau thu hoạch, chất lượng sản phẩm chế biến đáp ứng yêu cầu thị trường trong và ngoài nước. Doanh nghiệp này vừa được Trung tâm Khuyến nông quốc gia kết nối với các cơ quan chuyên môn, người sản xuất và doanh nghiệp nông nghiệp khác hỗ trợ áp dụng đồng nhất quy trình thao tác chuẩn cho chuỗi giá trị chanh leo xuất khẩu.
Ông Đỗ Phan Tuấn - Trưởng Phòng Thông tin và Truyền thông - Trung tâm Khuyến nông quốc gia nhận xét: “Vùng nguyên liệu ổn định, được kiểm soát về quy trình và chất lượng là điều kiện để doanh nghiệp tổ chức chế biến, tiêu thụ. Ngược lại, yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường sẽ tạo động lực để người sản xuất nâng chất lượng và chuẩn hóa quy trình”. Đây cũng là mục tiêu Trung tâm Khuyến nông quốc gia đặt trọng tâm trong hỗ trợ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; phối hợp với địa phương xây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, áp dụng quy trình an toàn và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.
Theo đó, Trung tâm Khuyến nông quốc gia chuyển giao kỹ thuật chuẩn hóa các công đoạn trong sản xuất và thu hoạch, bảo quản chanh leo, nâng khả năng tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng, giảm rủi ro, đồng thời hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp thực hiện tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, duy trì mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đây là bước chuyển bứt phá từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình được chuẩn hóa, kiểm soát chất lượng, duy trì truy xuất nguồn gốc để nâng giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.
Việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu không chỉ hoàn thiện một thủ tục để có mã số vùng trồng, mã số đóng gói, mà gắn với quy trình thao tác chuẩn trong sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đóng gói và bảo quản nông sản. Đây là kết quả chuyển đổi phương thức sản xuất, trong đó chất lượng tạo ra từ khu vườn, truy xuất nguồn gốc bắt đầu từ vùng nguyên liệu và thị trường được kết nối với sản xuất...
Ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường