Lục quân Mỹ chọn pháo tự hành bánh lốp K9MH sau hơn hai thập kỷ bế tắc dự án pháo nội địa
Việc lựa chọn Hanwha Aerospace cung cấp tổ hợp K9MH phản ánh bước chuyển thực tế của quân đội Mỹ sau chuỗi thất bại kéo dài với các chương trình như Crusader và ERCA.
Lục quân Mỹ đã chính thức lựa chọn tập đoàn Hanwha Aerospace của Hàn Quốc để sản xuất 6 nguyên mẫu pháo tự hành bánh lốp K9MH, đi kèm quyền chọn mua thêm 12 tổ hợp. Nếu giai đoạn thử nghiệm đạt yêu cầu để tiến tới sản xuất hàng loạt, quân đội Mỹ dự kiến sẽ đặt mua quy mô lớn với hơn 500 khẩu pháo, tổng trị giá hợp đồng ước tính vượt mức 7 tỉ USD.
Chuỗi dự án tham vọng bị đình chỉ suốt hai thập niên
Quyết định mua sắm khí tài nước ngoài là kết quả sau hơn 20 năm nỗ lực phát triển pháo tự hành mới của Lục quân Mỹ nhưng không đạt được kết quả như kỳ vọng. Dù được đầu tư nguồn lực đáng kể, lực lượng này đã phải lần lượt hủy bỏ ba chương trình pháo tự hành trọng điểm, khiến mẫu M109 Paladin có từ thập niên 1960 vẫn phải tiếp tục đảm nhiệm vai trò nòng cốt.
Đầu tiên là chương trình XM2001 Crusader khởi động năm 1994, hướng tới việc chế tạo pháo 155mm sử dụng liều phóng lỏng và cơ chế nạp đạn tự động hoàn toàn. Tuy nhiên, hệ thống này bị hủy bỏ vào năm 2002 do tổng khối lượng kèm xe tiếp đạn lên tới 110 tấn, vượt quá khả năng chuyên chở của các máy bay vận tải quân sự và không phù hợp với yêu cầu tác chiến cơ động nhanh.
Tiếp đó, pháo ngoài tầm nhìn (NLOS-C) thuộc Hệ thống Chiến đấu Tương lai (FCS) cũng chịu chung số phận khi dự án tiêu tốn hơn 18 tỉ USD bị hủy vào năm 2009. Đến năm 2018, Lục quân Mỹ triển khai dự án Pháo tầm xa mở rộng (ERCA) XM1299 nhằm nâng tầm bắn vượt 100km trên khung gầm Paladin. Dù vậy, chương trình này chính thức bị đình chỉ vào tháng 3/2024 do nòng pháo bị hao mòn quá nhanh chỉ sau một số lượng phát bắn giới hạn.
Nút thắt trong quy trình lựa chọn giải pháp bánh lốp
Bên cạnh các dự án pháo hạng nặng, tiến trình mua sắm pháo tự hành bánh lốp hạng nhẹ của quân đội Mỹ cũng kéo dài trong nhiều năm. Điển hình là các phát triển từ công nghệ "giảm giật mềm" của tập đoàn Mandus, cho phép lắp đặt pháo 105mm Hawkeye lên xe Humvee và pháo 155mm Brutus lên khung gầm xe tải FMTV 3 cầu.
Mặc dù Brutus đã tiến hành bắn thử nghiệm thực tế từ tháng 10/2018 và tham gia đợt đánh giá thực địa năm 2020-2021 cùng các đối thủ quốc tế như Archer, ATMOS-2000, CAESAR và NORA B-52, cuộc tuyển chọn sau đó khép lại mà không đưa ra quyết định mua sắm chính thức nào.
Lợi thế từ chiến lược phát triển tiệm tiến của Hàn Quốc
Trái ngược với việc liên tục thay đổi yêu cầu kỹ thuật phức tạp, Hanwha Aerospace duy trì chiến lược cải tiến liên tục dựa trên nền tảng sẵn có. Dòng pháo K9 Thunder được đưa vào biên chế từ năm 1999 và không ngừng được hoàn thiện dây chuyền sản xuất qua các hợp đồng xuất khẩu quy mô lớn.
Đến nay, hơn 1.700 tổ hợp K9 đã xuất xưởng với chi phí ước tính khoảng 3,5-4 triệu USD mỗi đơn vị, thấp hơn đáng kể so với mức giá 7-8 triệu USD của các hệ thống cùng loại từ phương Tây. Kinh nghiệm thực tế này tạo điều kiện để Hanwha nhanh chóng hoàn thiện biến thể K9 bánh lốp, đáp ứng trực tiếp yêu cầu về hỏa lực tầm xa cơ động cao mà Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll đặt ra.
Việc lựa chọn tổ hợp K9MH giúp quân đội Mỹ nhanh chóng tiếp cận một giải pháp vũ khí đã được kiểm chứng qua sản xuất thực tế, giải quyết khoảng trống hỏa lực mặt đất trong bối cảnh các yêu cầu tác chiến hiện đại đòi hỏi tốc độ cơ động và tính sẵn sàng cao.