Nga đặt ki tàu ngầm Maloyaroslavets: Bước tiến của Đề án 677 Lada và thách thức động lực
Hải quân Nga đặt ki tàu Maloyaroslavets thuộc Đề án 677 Lada, mang hỏa lực tên lửa Kalibr cùng độ ồn thấp nhưng chưa có hệ thống động cơ không phụ thuộc không khí.
Ngày 27/8/2026, Nhà máy Đóng tàu Admiralty Shipyards tại St. Petersburg đã tiến hành lễ đặt ki tàu ngầm diesel-điện Maloyaroslavets thuộc Project 677 Lada cho Hải quân Nga. Sự kiện có sự tham dự của Trợ lý Tổng thống kiêm Chủ tịch Ủy ban Hàng hải Nga Nikolay Patrushev và Tư lệnh Hải quân Alexander Moiseyev, đánh dấu bước phát triển tiếp theo trong chiến lược hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm thông thường của Nga.
Theo đại diện chính phủ Nga, việc hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm là một trong những ưu tiên trọng tâm trong Chiến lược phát triển Hải quân Nga tới năm 2050, được phê duyệt vào tháng 5/2025. Tàu Maloyaroslavets được đặt tên theo một thành phố thuộc tỉnh Kaluga, gắn liền với các mốc lịch sử chiến sự năm 1812 và 1941.
Trong các công bố chính thức, Tổng công ty Đóng tàu Thống nhất Nga (USC) ghi nhận Maloyaroslavets là chiếc thứ sáu của lớp Project 677, trong khi một số nguồn ngành đóng tàu gọi đây là tàu sản xuất nối tiếp thứ năm. Đứng trước tàu này trong dây chuyền đóng mới nối tiếp sau tàu nguyên mẫu Sankt-Peterburg lần lượt là Kronstadt, Velikiye Luki, Vologda và Yaroslavl. Tháng 12/2025, Hải quân Nga cũng đã ký thêm hợp đồng đóng hai tàu Project 677 trong khuôn khổ đơn đặt hàng quốc phòng.
Quá trình hoàn thiện thiết kế kéo dài gần ba thập kỷ
Được Cục thiết kế Rubin phát triển từ thập niên 1990, Project 677 hướng tới việc tạo ra thế hệ tàu ngầm phi hạt nhân thay thế lớp Project 877 Kilo. Thiết kế mới chuyển sang cấu trúc một thân, giảm lượng giãn nước, đẩy mạnh tự động hóa và nâng cao độ bí mật âm học cũng như năng lực trinh sát dưới mặt nước.
Tuy nhiên, quá trình phát triển lớp tàu này gặp nhiều rào cản kỹ thuật. Chiếc đầu tiên là Sankt-Peterburg đặt ki năm 1997, hạ thủy năm 2004 nhưng trong quá trình thử nghiệm đã bộc lộ vấn đề ở hệ thống động lực chính. Đến năm 2011, thiết kế được điều chỉnh toàn diện cho các tàu nối tiếp. Chiếc Sankt-Peterburg sau đó đã được thông báo loại biên và tháo dỡ vào tháng 2/2024 do chi phí hiện đại hóa quá lớn.
Các tàu nối tiếp như Kronstadt và Velikiye Luki cũng trải qua thời gian gián đoạn kéo dài trước khi hoàn thiện. Chiếc Kronstadt đặt ki năm 2005 và đến tháng 1/2024 mới chính thức vào biên chế. Chiếc Velikiye Luki được tái đặt ki năm 2015 theo thiết kế cải tiến và được bàn giao vào ngày 16/12/2025. Cục Rubin khẳng định các tàu đóng mới như Maloyaroslavets đều ứng dụng thiết kế sửa đổi, cải tiến hệ thống điều khiển kỹ thuật, động lực điện và tổ hợp hàng hải.
Đặc tính kỹ thuật và năng lực hỏa lực
Dù có kích thước nhỏ gọn hơn lớp Kilo tiền nhiệm, Project 677 duy trì khoang vũ khí tiêu chuẩn với cấu hình tác chiến đa nhiệm linh hoạt.
| Thông số | Chi tiết kỹ thuật |
|---|---|
| Chiều dài | Khoảng 66,8 m |
| Lượng giãn nước | 1.765 tấn (nổi) / 2.650 tấn (lặn) |
| Tốc độ tối đa dưới nước | 21 hải lý/giờ (38,9 km/h) |
| Độ sâu lặn tối đa | Khoảng 300 m |
| Thời gian hoạt động độc lập | Khoảng 45 ngày |
| Thủy thủ đoàn | 35 người |
| Vũ khí trang bị | 6 ống phóng 533 mm, cơ số 18 vũ khí (ngư lôi, tên lửa Kalibr, thủy lôi) |
Hệ thống hỏa lực của Project 677 sử dụng 6 ống phóng ngư lôi 533 mm, hỗ trợ phóng tên lửa hành trình Kalibr tấn công các mục tiêu trên biển và đất liền. Về mặt cảm biến, tàu trang bị tổ hợp sonar Lira với mảng thu diện tích lớn bố trí theo bề mặt thân mũi, hệ thống quản lý chiến đấu tự động Litiy, cùng lớp phủ tiêu âm Molniya và động cơ điện đồng bộ SED-1 sử dụng nam châm vĩnh cửu nhằm giảm thiểu tiếng ồn cơ khí.
Thách thức về hệ thống động lực không phụ thuộc không khí
Hạn chế lớn nhất đối với Project 677 hiện nay là việc chưa được tích hợp hệ thống động lực không phụ thuộc không khí (AIP). Các tàu thuộc lớp Lada hiện vẫn dựa vào cấu hình diesel-điện truyền thống kết hợp ắc quy.
Khi chạy bằng ắc quy ở tốc độ chậm, tàu ngầm diesel-điện duy trì độ ồn rất thấp, đặc biệt hiệu quả ở các vùng biển nông và ven bờ. Tuy nhiên, khi nguồn điện cạn kiệt, tàu buộc phải di chuyển lên gần mặt nước và dựng ống thông hơi (snorkel) để chạy máy phát diesel nạp ắc quy, khiến nguy cơ bị các phương tiện trinh sát đối phương phát hiện tăng lên.
Dù Cục Rubin và Nhà máy Admiralty Shipyards khẳng định thiết kế có khả năng tích hợp mô-đun AIP máy phát điện hóa trong tương lai, công nghệ này vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa được xác nhận xuất hiện trên các tàu hiện hữu. Khả năng tác chiến thực tế của Maloyaroslavets sẽ cần thêm thời gian để kiểm chứng sau khi hoàn tất quá trình chế tạo và thử nghiệm trên biển.