Giữ trọn giá trị của độc lập, tự do
Tuyên ngôn Độc lập không chỉ khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam mà còn thể hiện ý chí bảo vệ thành quả cách mạng. Hiểu đúng giá trị của bản tuyên ngôn, nhìn nhận đúng sự thật lịch sử và chủ động nhận diện những thông tin sai lệch là việc cần thiết trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Một lời tuyên bố làm nên dấu mốc lịch sử
Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó là thời khắc một dân tộc sau nhiều năm chịu ách áp bức đứng lên khẳng định quyền làm chủ đất nước.
Nhưng phía sau buổi lễ lịch sử ấy là cả một chặng đường đấu tranh lâu dài. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào cách mạng được xây dựng, lực lượng được tập hợp, tinh thần yêu nước và sức mạnh đoàn kết của Nhân dân được phát huy. Khi thời cơ đến, Nhân dân cả nước đã đứng lên giành chính quyền.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vì thế là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị, đấu tranh và nắm bắt thời cơ. Nhân dân là lực lượng làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuyên ngôn Độc lập ra đời từ chính thắng lợi đó. Muốn hiểu đúng giá trị của bản tuyên ngôn cũng cần nhìn nhận văn kiện trong mối quan hệ với cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.
Ngay phần mở đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn những tư tưởng tiến bộ về quyền con người trong Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp năm 1789. Từ quyền con người, Người khẳng định quyền của các dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Từ đó, Người đi đến lời tuyên bố: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập”.
Đó là một bước phát triển quan trọng trong lập luận của bản tuyên ngôn: từ những tư tưởng về quyền con người, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định quyền độc lập, tự quyết của dân tộc Việt Nam.
Cuối bản tuyên ngôn là lời khẳng định về quyết tâm bảo vệ thành quả cách mạng: “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”. Lịch sử sau ngày 2/9/1945 đã chứng minh đó không phải một lời tuyên bố đơn thuần.
Không thể bóp méo lịch sử bằng vài dòng trên mạng
Nền độc lập vừa giành được phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, đất nước đứng trước nhiều nguy cơ. Nhân dân ta tiếp tục bước vào những năm tháng chiến đấu để bảo vệ chính quyền, bảo vệ độc lập và thống nhất đất nước. Biết bao người đã hi sinh, biết bao gia đình chịu mất mát.
Bởi vậy, với dân tộc Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và xương máu của nhiều thế hệ.
Thế nhưng, trên không gian mạng vẫn xuất hiện những cách diễn giải sai lệch về Cách mạng Tháng Tám và Tuyên ngôn Độc lập. Có nội dung phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trong Cách mạng Tháng Tám; tách thắng lợi của Tổng khởi nghĩa khỏi quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng; thậm chí dựa vào một vài chi tiết để phủ nhận giá trị của Tuyên ngôn Độc lập và vai trò lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Những cách nhìn ấy đã bỏ qua sự thật lịch sử và giá trị tư tưởng của bản tuyên ngôn. Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa những tư tưởng tiến bộ của nhân loại không phải là sao chép, mà là sự vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể của dân tộc Việt Nam.
Cách mạng Tháng Tám là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài về đường lối, tổ chức và lực lượng; của việc tập hợp quần chúng và nắm bắt thời cơ. Nhân dân là lực lượng làm nên thắng lợi, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là những sự thật lịch sử không thể bị phủ nhận bằng vài dòng bình luận hay một đoạn thông tin cắt ghép trên mạng xã hội.
Tương tự, không thể chỉ dựa vào một vài câu chữ để phủ nhận giá trị của Tuyên ngôn Độc lập. Muốn hiểu đúng một văn kiện lịch sử phải nhìn vào toàn bộ nội dung, hoàn cảnh ra đời và mục đích mà văn kiện hướng tới. Trong thời đại thông tin số, những thông tin lịch sử bị cắt ghép, bóp méo có thể nhanh chóng lan truyền và tác động đến nhận thức. Vì vậy, mỗi người cần tỉnh táo, kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ. Những trao đổi, nghiên cứu lịch sử cần được tôn trọng; nhưng những nội dung cố tình xuyên tạc, phủ nhận thành quả cách mạng thì cần được nhận diện và đấu tranh.
Trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với quan điểm sai trái càng phải dựa trên sự thật, tư liệu và lập luận rõ ràng. Không lấy cảm xúc thay cho chứng cứ, không quy chụp những ý kiến nghiên cứu khác biệt, nhưng cũng không thỏa hiệp với những luận điệu cố tình bóp méo lịch sử. Bảo vệ sự thật lịch sử trước hết là đưa ra những sự kiện, tư liệu và lập luận có căn cứ. Khi sự thật được trình bày đầy đủ, những cách giải thích phiến diện sẽ tự bộc lộ điểm thiếu căn cứ.
Độc lập hôm qua, trách nhiệm hôm nay
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Độc lập mà Người nói đến không chỉ là thoát khỏi ách ngoại xâm. Đó còn là một đất nước mà người dân được sống trong hòa bình, tự do, có cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
Sau hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế phát triển, đời sống Nhân dân từng bước được nâng lên, an sinh xã hội được quan tâm, quốc phòng - an ninh được củng cố, quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng. Vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng cao.
Những kết quả đó cho thấy giá trị của độc lập không chỉ nằm ở việc giành được chính quyền và chủ quyền quốc gia, mà còn ở việc xây dựng một đất nước hòa bình, ổn định và phát triển, để người dân có cuộc sống ngày càng tốt hơn.
Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Đất nước cần tiếp tục phát triển kinh tế, đẩy mạnh khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chăm lo đời sống Nhân dân, giữ vững quốc phòng - an ninh và chủ động hội nhập quốc tế. Đó cũng là cách để những giá trị của độc lập, tự do tiếp tục được khẳng định trong cuộc sống hôm nay.
Với mỗi người dân, nhất là thế hệ trẻ, yêu nước không chỉ là tự hào khi nhìn lại những trang sử hào hùng. Yêu nước còn là hiểu lịch sử, biết trân trọng những hi sinh của thế hệ trước và có trách nhiệm với những gì mình đọc, mình nói, mình chia sẻ trên không gian mạng. Không vội tin một thông tin chưa được kiểm chứng. Không chia sẻ những nội dung xuyên tạc lịch sử. Không để một vài câu chữ bị cắt ghép làm thay đổi cách nhìn về một sự kiện lớn. Đó là những việc rất nhỏ, nhưng cần thiết.
81 năm đã trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập. Đất nước đã đi qua chiến tranh, thống nhất và đổi mới để có được cuộc sống hòa bình hôm nay. Thế hệ đi trước đã chiến đấu để giành và giữ độc lập. Thế hệ hôm nay có trách nhiệm giữ gìn thành quả ấy bằng việc xây dựng đất nước ngày càng phát triển, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo vệ sự thật lịch sử.
Giữ trọn giá trị của độc lập, tự do, vì thế, không chỉ là nhớ về ngày 2/9/1945. Đó còn là biết trân trọng những hi sinh của cha ông, hiểu đúng lịch sử và góp phần bảo vệ những giá trị đã làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam.