Nga tăng cường triển khai các dòng UAV phản lực Geran tạo thách thức cho phòng không Ukraine

Chiến trường trên không tại Ukraine đang chứng kiến sự xuất hiện ngày càng phổ biến của các dòng máy bay không người lái (UAV) trang bị động cơ phản lực do Nga triển khai. Với vận tốc cao hơn và quỹ đạo bay phức tạp hơn so với các mẫu động cơ cánh quạt truyền thống, vũ khí này đang đặt ra thách thức kỹ thuật lớn cho các hệ thống radar và mạng lưới đánh chặn tầm thấp.

Chuyển dịch từ động cơ piston sang công nghệ phản lực

Từ mùa Thu năm 2022, Nga bắt đầu đưa vào sử dụng các mẫu UAV Shahed do Iran thiết kế với động cơ cánh quạt, trước khi tự sản xuất dòng UAV nội địa mang tên Geran. Nhóm UAV thế hệ đầu này sử dụng động cơ piston, thiết kế cánh tam giác, bay ở độ cao thấp với tốc độ tương đối chậm và phát ra tiếng ồn lớn. Những đặc điểm âm học và quang học này từng cho phép Ukraine tổ chức hiệu quả các tổ đội săn UAV cơ động mặt đất sử dụng súng máy.

Tuy nhiên, sự gia tăng tỷ lệ đánh chặn của Ukraine đã thúc đẩy Moskva nâng cấp công nghệ. Tình báo quân sự Ukraine lần đầu ghi nhận thông tin về biến thể phản lực từ tháng 9/2025 và phát hiện sự xuất hiện thực tế trên chiến trường từ tháng 1/2026. Tần suất triển khai loại vũ khí này tăng mạnh theo thời gian.

Theo ông Yurii Ihnat, người phát ngôn Không quân Ukraine, số lượng UAV phản lực ghi nhận trong tháng 7 đã tăng gấp 5 lần so với tháng trước đó. Cố vấn công nghệ quân sự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông Serhii Beskrestnov, cho biết phía Ukraine ước tính đã phát hiện khoảng 1.500 UAV phản lực trong tháng 7 và khoảng 3.000 chiếc trong tháng 8.

Thông số kỹ thuật và tính năng vận hành

Động cơ phản lực giúp nâng cao trần bay, tốc độ hành trình và khả năng mang tải trọng nổ so với động cơ piston truyền thống. Giới phân tích quân sự đánh giá các phiên bản mới này mang đặc tính lai giữa UAV tấn công tự sát và tên lửa hành trình cỡ nhỏ.

• Vận tốc: Các báo cáo từ Ukraine cho thấy phiên bản phản lực có thể đạt vận tốc hành trình khoảng 370 dặm/giờ (tương đương gần 600 km/h), nhanh gấp khoảng 3 lần các mẫu cánh quạt cũ.
• Tác chiến cơ động: Hãng tin TASS dẫn thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga cho biết dòng UAV Geran-3 đạt tốc độ hơn 400 km/h khi bổ nhào tiếp cận mục tiêu.
• Hệ thống điều khiển: Thiết bị được cải tiến khả năng kháng tác chiến điện tử (EW), trang bị cảm biến điều chỉnh hướng bay và khả năng phối hợp đa phương tiện trong một đợt tập kích.

Áp lực lên mạng lưới phòng thủ Ukraine

Tốc độ bay lớn làm rút ngắn đáng kể khoảng thời gian từ lúc hệ thống cảnh báo sớm phát hiện mục tiêu cho đến khi vũ khí tiếp cận vị trí đánh phá. Đơn cử, một số đánh giá cho thấy Geran-3 chỉ mất khoảng 35 phút để bay từ khu vực biên giới Belarus tới Kiev.

Sự thay đổi này làm giảm hiệu quả của các nhóm hỏa lực cơ động mặt đất trang bị súng máy hoặc tên lửa vác vai tầm ngắn. Phía Ukraine buộc phải tăng cường sử dụng tên lửa phòng không đất đối không chuyên dụng hoặc tiêm kích đánh chặn. Phương án này tiêu tốn nguồn đạn tên lửa đắt đỏ và có nguồn cung hạn chế.

Ngoài ra, Nga cũng thay đổi phương thức tác chiến khi kết hợp các đợt tập kích cả ban ngày lẫn ban đêm. Không quân Ukraine cho biết trong một đợt tập kích quy mô 140 phương tiện bay, có hơn 100 chiếc thuộc dòng trang bị động cơ phản lực.

Khả năng sản xuất hàng loạt và biện pháp đối phó

Mặc dù mang lại ưu thế chiến thuật rõ rệt, rào cản lớn nhất của UAV phản lực nằm ở chi phí chế tạo và nguồn cung cấp linh kiện phức tạp hơn động cơ piston. Đánh giá từ Critical Threats chỉ ra rằng Nga hiện phối hợp tác chiến giữa các dòng phản lực như Geran-4, Geran-5 với số lượng lớn Geran-2 truyền thống nhằm tối ưu hóa chi phí.

Để ứng phó, Ukraine đang chuyển hướng sang phát triển các dòng máy bay không người lái đánh chặn chuyên biệt với chi phí thấp hơn tên lửa phòng không. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Yevhenii Khmara cho biết bốn công ty nội địa đang trong quá trình thử nghiệm các mẫu UAV đánh chặn tốc độ cao với mục tiêu sản xuất hàng nghìn thiết bị, mở ra một chu kỳ cạnh tranh công nghệ mới trong tác chiến phòng không.

Biển Xanh