Từ học tập đến thực hành: Đo bằng kết quả, soi từ trách nhiệm cán bộ

Qua quán triệt chỉ thị, thông điệp được nhấn mạnh đạo đức của cán bộ phải được nhìn từ cách sử dụng quyền lực được giao; việc học tập Bác phải được kiểm chứng bằng những việc khó được giải quyết và sự hài lòng của Nhân dân.

Không để “học” nhiều nhưng chuyển biến ít

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị vừa mới diễn ra, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã quán triệt những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Chỉ thị số 07-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” và chuyên đề toàn khóa về nội dung này.

Điểm xuyên suốt trong phần quán triệt không chỉ là những yêu cầu đối với nhận thức, mà quan trọng hơn là yêu cầu đổi mới cách hành động. Học để làm gì nếu công việc không chuyển biến? Nêu gương để làm gì nếu những việc khó vẫn bị né tránh? Cam kết trách nhiệm để làm gì nếu sản phẩm cuối cùng không đến được với người dân? Đó chính là những vấn đề Chỉ thị số 07 đặt ra trong một giai đoạn phát triển mới.

Việc ban hành Chỉ thị số 07 thay thế Chỉ thị số 05-CT/TW năm 2016 và Kết luận số 01-KL/TW năm 2021 xuất phát từ những yêu cầu mới của thực tiễn. Thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, khó lường; không gian tư tưởng, thông tin ngày càng mở rộng; đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn, đòi hỏi năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện phải có bước chuyển tương ứng.

Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05, những kết quả đạt được là quan trọng. Tuy nhiên, theo tinh thần được đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương quán triệt, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận một hạn chế, đó chính là bệnh hình thức vẫn là một căn bệnh lớn, bởi học nhiều nhưng chuyển biến ít, đăng ký nhiều nhưng sản phẩm ít, sơ kết, tổng kết đều đặn nhưng có những việc khó của dân vẫn chưa được giải quyết. Nhìn thẳng vào hạn chế ấy không phải để phủ nhận kết quả đã đạt được, mà để xác định đúng yêu cầu của chặng đường tiếp theo.

Bởi trong một xã hội vận động nhanh, những phương thức cũ nếu không được đổi mới sẽ khó đáp ứng những vấn đề mới. Một bộ máy muốn tạo ra phát triển không thể chỉ dựa vào việc ban hành thêm chủ trương, mà phải nâng cao năng lực biến chủ trương thành hành động, biến hành động thành sản phẩm và biến sản phẩm thành những thay đổi cụ thể trong đời sống.

Theo cách khái quát của đồng chí Trịnh Văn Quyết: “Chỉ thị số 05 trả lời câu hỏi ‘học gì và làm theo thế nào’; Chỉ thị số 07 trả lời câu hỏi ‘thực hành để tạo ra kết quả gì và đo bằng cách nào’.” Đây là điểm chuyển rất quan trọng.

“Học tập và thực hành” đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ biết điều đúng mà còn phải biết cách làm đúng; không chỉ noi gương theo những khuôn mẫu có sẵn mà phải biết vận dụng, phát triển sáng tạo những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết những vấn đề cụ thể của ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị. Nói cách khác, học tập Bác trong giai đoạn mới không phải là sao chép cách làm của quá khứ, mà là nắm được phương pháp tư duy, phương pháp hành động của Người để xử lý những vấn đề của hiện tại. Đó cũng là lý do Chỉ thị số 07 bổ sung một thành tố quan trọng: “phương pháp Hồ Chí Minh”.

Từ đạo đức đến cách sử dụng quyền lực

Nếu tư tưởng là kim chỉ nam, đạo đức là nền tảng thì phương pháp chính là cầu nối đưa những giá trị ấy vào thực tiễn. Phương pháp Hồ Chí Minh được quán triệt không chỉ ở việc gắn lý luận với thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan, mà còn ở khả năng xác định đúng mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá; kiên định nguyên tắc nhưng linh hoạt về sách lược; biết tạo lực, lập thế, nắm bắt thời cơ; đề cao nêu gương và coi trọng công tác cán bộ.

Đặt trong yêu cầu quản trị hiện đại, tinh thần đó được cụ thể hóa bằng “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

Một chủ trương chỉ thực sự có giá trị khi biết ai làm, làm việc gì, hoàn thành khi nào, chịu trách nhiệm ra sao và sản phẩm cuối cùng là gì. Đặc biệt, Chỉ thị số 07 đặt vấn đề đạo đức cán bộ trong mối quan hệ trực tiếp với việc thực thi công vụ và sử dụng quyền lực.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh, đạo đức là gốc của người cách mạng. Trong điều kiện hiện nay, yêu cầu ấy không chỉ nằm ở việc giữ mình trong sạch mà còn ở cách mỗi cán bộ sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích chung. Quán triệt nội dung này, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: “Đạo đức không đo bằng lời hứa, mà đo bằng cách người cán bộ sử dụng quyền lực được giao và bằng sự hài lòng của người dân”.

Đó là một thước đo rất cụ thể. Quyền lực được trao để thực hiện trách nhiệm, không phải để tạo ra đặc quyền. Cương vị càng cao, phạm vi tác động của quyết định càng lớn thì yêu cầu tự học, tự rèn, tự soi, tự sửa càng cao.

Một cán bộ có thể nói rất nhiều về trách nhiệm, nhưng trách nhiệm thực sự phải được thể hiện trong cách xử lý công việc. Có thể nói rất nhiều về gần dân, nhưng gần dân phải được thể hiện bằng việc lắng nghe, giải quyết và phản hồi.

Có thể nói về cải cách, nhưng cải cách phải làm cho người dân, doanh nghiệp giảm thời gian, giảm chi phí và thuận lợi hơn khi thực hiện công việc chính đáng của mình. Bởi vậy, thực hành đạo đức Hồ Chí Minh trước hết phải bắt đầu từ những điều cụ thể như, làm đúng chức trách, đúng thẩm quyền; không lợi dụng quyền lực; không đùn đẩy trách nhiệm; không để việc thuộc phạm vi giải quyết của mình trở thành gánh nặng chuyển sang người khác.

Và quan trọng hơn, phải luôn đặt câu hỏi, liệu quyết định này đem lại điều gì cho người dân, cho tổ chức, cho sự phát triển chung? Khi đó, đạo đức không còn là một chuẩn mực chung chung, mà trở thành một nguyên tắc hành động hằng ngày.

“Không dám quyết, không dám làm” thì việc học chưa đạt yêu cầu

Một trong những vấn đề nổi bật được đặt ra trong Chỉ thị số 07 là yêu cầu tạo chuyển biến trong tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh hành động của đội ngũ cán bộ.

Trong thực tiễn, bên cạnh những cán bộ tận tụy, năng động, dám nghĩ, dám làm, vẫn có tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm. Nếu kéo dài, tâm lý “làm ít để ít sai”, “không quyết thì không chịu trách nhiệm” sẽ tạo ra một lực cản vô hình đối với sự phát triển.

Một bộ máy có thể có đầy đủ quy định, quy trình nhưng nếu cán bộ không dám quyết trong phạm vi thẩm quyền, không dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình, thì chủ trương khó chuyển thành kết quả.

Chính vì vậy, Chỉ thị số 07 đồng thời đặt ra yêu cầu khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm. Tinh thần ấy được đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh bằng một thông điệp rất rõ: “Học tập, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh mà cán bộ vẫn không dám quyết, không dám làm thì việc học ấy chưa đạt yêu cầu”.

Dám làm ở đây không đồng nghĩa với làm tùy tiện. Dám quyết không có nghĩa là bỏ qua nguyên tắc. Ngược lại, đó phải là bản lĩnh hành động trên cơ sở đúng chủ trương, đúng quy định, đánh giá đầy đủ thực tiễn và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.

Phương pháp Hồ Chí Minh cũng chính là sự kết hợp giữa kiên định và linh hoạt: kiên định về mục tiêu, nguyên tắc nhưng linh hoạt về phương thức, biện pháp. Đó là tinh thần “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” được vận dụng vào yêu cầu tổ chức thực hiện trong điều kiện mới.

Một cán bộ thực hành theo Bác phải biết nhìn thẳng vào thực tế, nhận diện đúng vấn đề, tìm cách tháo gỡ thay vì chỉ nêu khó khăn. Khi thuộc thẩm quyền thì phải quyết; khi vượt thẩm quyền thì phải chủ động phối hợp, tham mưu, đề xuất; khi có vấn đề phát sinh thì phải theo đến cùng, không để trách nhiệm rơi vào khoảng trống. Đó cũng là cách biến “6 rõ” từ một yêu cầu quản lý thành một kỷ luật hành động.

Thước đo cuối cùng vẫn là kết quả

Điểm đến của việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, suy cho cùng, phải là sự chuyển biến trong thực tiễn. Chỉ thị số 07 xác định những nhiệm vụ lớn của giai đoạn 2026 - 2030 gắn với xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, con người; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hoàn thiện thể chế; tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

Trong tất cả những nhiệm vụ ấy, con người vẫn là yếu tố quyết định. Một chủ trương tốt cần người tổ chức thực hiện tốt. Một cơ chế đúng cần cán bộ có trách nhiệm vận hành đúng.

Một mục tiêu lớn cần một đội ngũ có đủ bản lĩnh để biến mục tiêu thành kết quả. Vì vậy, yêu cầu chống bệnh hình thức trong học tập và thực hành theo Bác không chỉ là yêu cầu đối với một đợt sinh hoạt chính trị. Đó phải trở thành yêu cầu thường xuyên trong hoạt động của cả hệ thống chính trị. Không đo bằng số hội nghị đã tổ chức. Không đo bằng số bản đăng ký đã ký. Không đo bằng số khẩu hiệu đã thuộc. Mà đo bằng số việc khó đã được giải quyết, số điểm nghẽn được tháo gỡ, chất lượng phục vụ được nâng lên và mức độ hài lòng của Nhân dân.

Với Lâm Đồng, tinh thần này càng cần được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển của địa phương. Từ xây dựng Đảng, cải cách hành chính, quản lý nhà nước đến tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, phát triển nông nghiệp, du lịch, chuyển đổi số… mỗi lĩnh vực đều đòi hỏi phương pháp làm việc sâu sát thực tiễn, khoa học, quyết liệt và trách nhiệm.

Học tập Bác, vì thế, không phải là làm thêm một việc bên cạnh công việc hằng ngày mà chính công việc hằng ngày là nơi kiểm chứng việc học. Cán bộ gần dân hơn, trách nhiệm hơn; việc giải quyết nhanh hơn, rõ hơn; những vấn đề tồn đọng được tập trung tháo gỡ; những sáng kiến phù hợp được khuyến khích; người dám làm vì lợi ích chung được bảo vệ; người né tránh, đùn đẩy phải được chấn chỉnh - đó mới là những biểu hiện sinh động của việc “học tập và thực hành”.

Chỉ thị số 07 đặt ra một sự thay đổi về phương pháp, nhưng sâu xa hơn là thay đổi về văn hóa hành động trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, từ nói sang làm, từ cam kết sang sản phẩm, từ “noi gương” sang vận dụng sáng tạo, từ hoàn thành nhiệm vụ theo quy trình sang tạo ra hiệu quả thực chất.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết đã nhấn mạnh mục tiêu tạo ra một “xung lực mới”, phá vỡ rào cản trì trệ, quét sạch tư duy an phận, né tránh trách nhiệm, khơi thông những điểm nghẽn và đưa đất nước vững vàng bứt phá trong giai đoạn mới. Để xung lực ấy trở thành hiện thực, mỗi cán bộ, đảng viên phải bắt đầu từ chính vị trí của mình. Không chờ việc lớn mới hành động. Không chờ yêu cầu mới chịu trách nhiệm. Không chờ khó khăn được tháo gỡ mới bắt tay vào làm. Bởi thước đo cuối cùng của việc học và thực hành theo Bác không nằm ở những gì chúng ta nói về Người, mà ở những gì chúng ta làm được cho Nhân dân từ cương vị, quyền hạn và trách nhiệm mà mình được giao.

Khi mỗi cán bộ biết tự soi mình qua kết quả công việc, khi mỗi quyết định đều hướng tới lợi ích chung, khi mỗi việc khó đều có người nhận trách nhiệm và theo đến cùng, Chỉ thị số 07 sẽ thực sự đi vào cuộc sống. Đó chính là bước chuyển từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”, từ nhận thức thành hành động, từ hành động thành kết quả và từ kết quả thành niềm tin của Nhân dân.

Ngọc Diệp