Loay hoay bài toán đất đắp nền ở nhiều dự án phía Tây Lâm Đồng
Hàng loạt công trình phía Tây Lâm Đồng đang chịu áp lực về nguồn đất đắp nền, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công.
Thiếu đất, khó triển khai công trình
Nguồn đất đắp nền đang trở thành một trong những khó khăn đáng chú ý tại nhiều dự án đầu tư công ở khu vực phía Tây Lâm Đồng. Tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (BQLDA) khu vực Gia Nghĩa, nhu cầu đất đắp còn thiếu cho các công trình lên tới khoảng 200.000 m³.
Cụ thể, dự án Nâng cấp, mở rộng đường Lê Thánh Tông đã ký hợp đồng cung cấp 45.000 m³ đất đắp. Đến nay, nhà cung cấp mới cung cấp 32.000 m³, còn thiếu khoảng 13.000 m³.
Nguồn đất đắp nền được cung cấp từ mỏ đất san lấp Đắk Nur B, phường Bắc Gia Nghĩa. Tuy nhiên, chủ mỏ đã thông báo tạm ngừng cung cấp do giấy phép khai thác khoáng sản nhóm IV hết hiệu lực. BQLDA khu vực Gia Nghĩa nhiều lần làm việc với chủ mỏ nhưng chưa thể giải quyết phần khối lượng còn lại.
Với các dự án khác, nhu cầu còn lớn hơn. Ban đã đăng ký khoảng 30.000 m³ đất san lấp cho Đường Bờ Tây và Hồ Trung tâm. Riêng dự án đường Lê Duẩn nối đường Võ Văn Kiệt cần khoảng 150.000 m³.
Tuy nhiên, chủ mỏ Đắk Nur B cho biết, công suất được cấp phép không đủ để tiếp tục cung cấp cho các công trình này. Chủ mỏ đề nghị BQLDA khu vực Gia Nghĩa chủ động xem xét các nguồn vật liệu khác nhằm bảo đảm tiến độ thi công.
Theo lãnh đạo ban, tình trạng thiếu vật liệu đất đắp đang ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ các dự án và giải ngân vốn đầu tư công, nhất là với những hạng mục cần khối lượng đất đắp lớn.
Không chỉ tại khu vực Gia Nghĩa, vấn đề vật liệu đất còn xuất hiện ở nhiều dự án khu vực phía Tây. Theo Giám đốc BQLDA số 3 Hà Sỹ Sơn, nhiều công trình tại khu vực phía Tây tỉnh đang chịu tác động từ việc nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm hoặc giá thực tế cao hơn nhiều so với giá công bố. Đáng lưu ý, việc khoanh định các khu vực có khả năng hình thành mỏ vật liệu san lấp và hoàn thiện các thủ tục liên quan vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế của các dự án.
Lãnh đạo BQLDA số 3 cho rằng, một trong những vướng mắc hiện nay là giá đất làm vật liệu san lấp phải được xây dựng từ các mỏ. Dù Sở Nông nghiệp và Môi trường đã gửi văn bản để các đơn vị, địa phương đăng ký khu vực không đấu giá, việc xác định nguồn vật liệu vẫn chưa theo kịp nhu cầu thực tế.
Tại khu vực phía Tây, tháng 4/2025, UBND tỉnh đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản tại mỏ đất san lấp Đắk Nur B cho Tổng Công ty Xây dựng số 1 - CTCP (CC1), với thời hạn 1 năm 2 tháng. Với công suất khai thác gần 320.000 m3/năm, đây là nguồn đất đắp nền phục vụ Quảng trường trung tâm Gia Nghĩa và các dự án đầu tư công khác trên địa bàn. Tuy nhiên, theo BQLDA khu vực Gia Nghĩa, công suất được cấp phép không đủ để tiếp tục cung cấp cho các công trình khác. Đến nay, giấy phép khai thác tại mỏ đã hết thời hạn.
Tìm nguồn mới, chủ động từ quy hoạch
Trước thực tế trên, các chủ đầu tư có công trình thiếu đất đang phối hợp với UBND các phường rà soát, giới thiệu những khu vực có tiềm năng, phù hợp quy hoạch để khảo sát khả năng khai thác đất đắp, đất san lấp.
Các khu vực được giới thiệu sẽ được xem xét về hiện trạng, nguồn gốc đất, khả năng ảnh hưởng đến dân cư, hạ tầng và môi trường. Trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn khảo sát, đánh giá trữ lượng, lập hồ sơ và thực hiện các thủ tục theo quy định.
Một hướng xử lý trước mắt là tận dụng nguồn đất đào dôi dư từ các dự án khác. Hiện đất đào từ dự án đường Đạo Nghĩa - Quảng Khê đang được tập kết tại bãi chứa ở phường Đông Gia Nghĩa. BQLDA khu vực Gia Nghĩa phối hợp với địa phương đăng ký thu hồi nguồn khoáng sản này để sử dụng cho những công trình đang thiếu đất đắp.
Đây là giải pháp có tính liên kết giữa các dự án, giúp tận dụng nguồn đất đào dôi dư, giảm áp lực tìm nguồn mới và hạn chế phát sinh nhu cầu bãi đổ thải.
Tuy nhiên, về lâu dài, bài toán nguồn đất không thể chỉ xử lý khi công trình đã bước vào thi công.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng Vũ Xuân Quỳnh cho biết, ngành đã làm việc với các địa phương về nguồn đất đắp nền và sẽ đẩy nhanh xử lý nếu còn chậm. Ông cũng lưu ý các chủ đầu tư phải dự kiến được nguồn vật liệu ngay từ đầu, tránh tình trạng đề xuất đầu tư rồi khi triển khai mới phát sinh khó khăn về đất đắp.
Từ góc độ quản lý, lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, có phương án gia hạn hoặc hỗ trợ để bảo đảm nguồn đất đắp cho các dự án đầu tư công. Đồng thời, các phường cần rà soát, quản lý và giới thiệu những khu vực có khả năng hình thành mỏ đất đắp, đất san lấp để cơ quan chuyên môn khảo sát, đánh giá trữ lượng và hoàn thiện thủ tục theo quy định.
Chỉ đạo này đặt vấn đề nguồn đất ở phạm vi rộng hơn từng công trình. Thay vì chờ đến khi thiếu vật liệu mới tìm nguồn, việc rà soát, khoanh định các khu vực có tiềm năng cần được thực hiện sớm, gắn với quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất, dân cư, hạ tầng và môi trường.
Cùng với đó, cần tính toán khả năng điều phối đất đào dôi dư giữa các dự án. Những công trình có khối lượng đào lớn có thể trở thành nguồn vật liệu cho các dự án có nhu cầu đắp nền, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.