Hạ tầng vùng chuyên canh: Từ cứng hóa đến hiện đại hóa

Từ cứng hóa

Lâm Đồng đang xây dựng kế hoạch để có cuộc chuyển mình mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp. Từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ, hình thành những vùng chuyên canh tập trung, ứng dụng công nghệ cao và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp. Tuy nhiên, một nghịch lý vẫn tồn tại ở một số vùng nông nghiệp hiện nay đó là khâu vận chuyển nông sản, nhất là vào mùa mưa.

Tại nhiều vùng sản xuất, hạ tầng giao thông vẫn là những con đường cũ, nhỏ hẹp. Thực tế này buộc nông dân phải trung chuyển nông sản qua nhiều chặng, làm tăng chi phí logistics, ảnh hưởng tới chất lượng và hao hụt đáng kể sản phẩm.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, tư duy về giao thông nông thôn của Lâm Đồng đang có những thay đổi căn bản. Không còn dừng lại ở việc cứng hóa bằng bê tông hay nhựa hóa đơn thuần như những năm trước từng giúp tỉnh đạt tỷ lệ trên 88% đường giao thông nông thôn đạt chuẩn, mà yêu cầu hiện nay là phải hiện đại hóa.

Theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 và Quyết định số 43/2026/QĐ-UBND, các tuyến đường nông thôn, đường nội đồng sẽ phải đạt chuẩn kỹ thuật cao hơn, bảo đảm chịu được tải trọng lớn của các xe vận tải chuyên dụng, kết nối liền mạch từ vùng sản xuất đến kho sơ chế, cơ sở tiêu thụ.

Quy hoạch hạ tầng tạo đà cho bứt phá

Nghị quyết số 18/NQ-HĐND năm 2026 về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đã xác lập một khung không gian phát triển mới. Dù không liệt kê chi tiết từng tuyến đường nội đồng cụ thể sẽ đầu tư, nhưng nghị quyết này đã đưa ra thông điệp xuyên suốt đó là hạ tầng giao thông nông thôn phải được đầu tư, nhìn dưới góc độ kết nối liên vùng và trục liên kết kinh tế.

Đồng chí Lê Trọng Yên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng (đồng chí vừa được Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cũng từng chỉ đạo: “Trong giai đoạn mới này, quy hoạch xã nông thôn phải kế thừa, tích hợp và tận dụng được sức mạnh từ quy hoạch ngành, quy hoạch tỉnh, phát huy tính liên thông để tạo trục phát triển bền vững”. Điều này có nghĩa là, các tuyến đường nông thôn và nội đồng không được đầu tư manh mún, cục bộ, mà phải là một phần của hệ thống logistics nông sản.

Ghi nhận của phóng viên, hiện nay tại các vùng sản xuất nông sản trọng điểm như Đà Lạt, Đơn Dương hay Đức Trọng, bài toán đầu tư công đang được giải quyết bằng việc ưu tiên danh mục dự án gắn liền với các vùng chuyên canh. Chẳng hạn, tại xã Ka Đô, Chủ tịch UBND xã cho biết, các dự án nâng cấp hạ tầng đầu tư cho thời gian tới đây không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại, mà còn để kết nối cụm công nghiệp với vùng nguyên liệu rau màu lớn.

Việc công khai quy hoạch và xác định phân kỳ đầu tư hàng năm giúp người dân và doanh nghiệp chủ động trong sản xuất, đồng thời huy động hiệu quả nguồn vốn từ ngân sách và sự đóng góp theo phương châm Nhà nước và Nhân dân cùng làm.

Cơ hội cho hạ tầng hiện đại

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Lâm Đồng dự kiến bố trí khoảng 125.000 tỷ đồng, tăng hơn 50% so với giai đoạn trước. Đây là nguồn lực rất lớn để hoàn thiện kết cấu hạ tầng, trong đó hạ tầng giao thông nông thôn là một trong những mục tiêu trọng tâm.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho giai đoạn mới là cách sử dụng vốn ấy sao cho hiệu quả. Việc rà soát, cải tạo các tuyến đường cũ đã cứng hóa trước đây ở các vùng chuyên canh lớn để tiếp tục đầu tư đáp ứng khả năng chịu tải cho xe cơ giới lớn cần được đặt lên ưu tiên hàng đầu.

Ông Nguyễn Văn Thắng, nông dân xã Ka Đô, phản ánh: “Ở vùng chuyên canh nông nghiệp, một tuyến đường đến vùng sản xuất không chỉ cần bề rộng, mà còn cần sự bền vững và có hệ thống thoát nước tốt. Hiện nay, nhiều tuyến đường đến ruộng vườn, khu sản xuất đã cơ bản được bê tông cứng nhưng còn rất nhỏ hẹp, 2 chiếc máy cày tránh nhau đã khó nên xe tải lớn rất khó tiếp cận tại vườn mà phải qua 1 đến 2 lần trung chuyển. Cùng với đó hệ thống thoát nước cũng chưa được quan tâm”.

Sự đồng bộ hạ tầng là yếu tố quan trọng đối với chuyên canh nông nghiệp. Một tuyến đường dù mở mới nhưng kết nối kém với tỉnh lộ, quốc lộ, hệ thống kho lạnh hay trung tâm phân phối đều gây lãng phí nguồn lực. Do đó, cần ưu tiên đầu tư hạ tầng đi trước một bước tại các khu vực đã hình thành vùng hàng hóa tập trung.

Đầu tư giao thông nông thôn giai đoạn 2026 - 2030 chính là nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông nghiệp Lâm Đồng. Thay đổi tư duy hạ tầng là bước chuyển quan trọng từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp hàng hóa, kết nối tư duy hiện đại với khát vọng làm giàu của người dân trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Nguyễn Nghĩa .