Lúa giảm phát thải

Màu hi vọng

"Chúng tôi có nghe đến chuyện hiệu ứng nhà kính làm gia tăng sự nóng lên của trái đất, gây biến đổi khí hậu". "Có nghe chuyện khí nhà kính thải ra bởi các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp. Trong đó, sản xuất lúa truyền thống cũng gây phát thải ra khí metan, tác hại cho môi trường và con người"... Đó là những câu trả lời chung mà tôi thu được khi hỏi các nông dân có biết về phát thải khí nhà kính không?. Đồng thời cũng hiểu hơn vì sao có 40 hộ dân tại các xã Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận và Hàm Liêm đã tham gia mô hình “Sản xuất lúa an toàn, giảm phát thải khí nhà kính” do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng triển khai trên gần 30 ha thời gian qua.

Nông dân Phan Chí Thanh ở thôn Hàm Trí, xã Hàm Thuận Bắc dừng chân tại cánh đồng lúa có 1,2 ha chuẩn bị thu hoạch, hào hứng chia sẻ: “Trước đây tôi gieo 25 kg giống cho mỗi sào, nhưng áp dụng mô hình này, lượng giống giảm hơn một nửa. Lúa thưa giúp cây khỏe, hạn chế sâu bệnh và phun thuốc. Nhà nước hỗ trợ 50 đến 70% về giống và vật tư, giúp giảm đáng kể tiền phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giảm số lần phun… Với cách làm này, sức khỏe của người trồng cũng được bảo vệ, ít xả thải ra môi trường".

Những diện tích từng ngập trong nước lũ, chỉ gần một năm sau, đã thay đổi diện mạo mới. Nông dân vui vì sản xuất lúa trở lại khả quan, nhờ tiết giảm giống, phân bón, lợi nhuận tăng lên rõ rệt. Đặc biệt, người trồng lúa đã giảm đáng kể lượng phân bón thuốc bảo vệ thực vật, đồng nghĩa với bảo vệ sức khỏe và môi trường xung quanh.

Thực tế cho thấy, đây không phải lần đầu nông dân Lâm Đồng tiếp cận phương thức này. Chừng hai năm về trước, tại xã Bắc Bình, mô hình Lúa “thông minh” giảm phát thải trên diện tích 3,4 ha với 11 hộ đồng bào Chăm tham gia đã mang lại hiệu quả thiết thực. Qua mô hình, bà con không chỉ giảm về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới mà còn tăng lợi nhuận từ 10 - 20% so với ruộng đối chứng. Bên cạnh đó, lần đầu tiên bà con nhận được tiền thưởng từ quy đổi tín chỉ carbon khoảng 2 triệu đồng/ha. Tiếp nối thành công đó, mô hình Sản xuất lúa VietGAP tại xã Bắc Ruộng tiếp tục chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật như sạ cụm hay phun thuốc bằng máy bay không người lái, tạo đà lan tỏa cho toàn vùng.

"Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, chi phí đầu tư nông nghiệp ngày càng leo thang, thì đây là hướng đi tất yếu", ông Nguyễn Đức Thiên - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh nhấn mạnh.

Nông nghiệp xanh và lợi ích kép

Niềm phấn khởi này cũng được hai nông dân là Nguyễn Thanh Tùy ở xã Hàm Liêm và Nguyễn Văn Lập, xã Hàm Thuận khẳng định. Mỗi gia đình có 9 sào lúa tham gia mô hình cũng ghi nhận kết quả vượt trội. Đó là chất lượng hạt gạo ngon, mang lại kỳ vọng lớn về giá trị trên thị trường.

Bởi giống lúa HG 12 có thời gian sinh trưởng ngắn, đẻ nhánh khỏe, dễ thâm canh trên nhiều chân ruộng và ít đổ ngã. Từ thực tế đó, nhiều hộ khẳng định ở những vụ tiếp theo sẽ tiếp tục duy trì phương thức sản xuất giảm phát thải.

Những giải pháp này là bước tiến hiệu quả được ngành chuyên môn đánh giá cao. Với nông dân trồng lúa theo mô hình giảm phát thải ở Lâm Đồng, sự thay đổi đã tạo sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức, hành động của bà con. Nông dân đã nhận ra, sản xuất lúa an toàn giảm phát thải thúc đẩy sự kết nối giữa sản xuất với thị trường, mang lại lợi ích kép, nâng cao thu nhập cho người sản xuất.

Ông Nguyễn Đức Thiên - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, khi xuống tận cánh đồng, chứng kiến sự thành công của mô hình đã đúc kết: Việc ứng dụng đồng bộ tiến bộ kỹ thuật giúp nông dân tiết kiệm lớn chi phí giống, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao năng suất cùng lợi nhuận từ 30% - 40%.

“

Trung tâm đang xúc tiến các chuỗi liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm đạt chuẩn, bảo đảm đầu ra ổn định cho bà con. Hướng tới, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình giảm phát thải tại các vùng trọng điểm trên địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Đức Thiên, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh

Nhìn xa hơn, những người trồng lúa như ông Tùy, ông Lập đã thêm kiến thức và hành động cụ thể về các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính ngay tại ruộng. Bà con cũng được tìm hiểu thêm, bên cạnh tăng lợi nhuận, trồng lúa an toàn, giảm phát thải cũng đi đúng định hướng theo đề án Phát triển vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu và lúa gạo phát thải thấp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Từ đây, bà con có cơ hội tiếp cận chính sách tín chỉ carbon, mở ra cơ hội thu nhập mới từ thực hành nông nghiệp tốt.

Nghe các nông dân bàn về tương lai không xa có thêm khoản tiền từ quy đổi tín chỉ carbon, tôi tin rằng diện tích sản xuất an toàn, giảm phát thải sẽ được nhân lên hơn 100.000 ha trồng lúa mỗi năm của toàn khu vực phía Đông Lâm Đồng như kế hoạch. Khi ấy, hạt lúa vùng đồng bằng ấm áp này có thêm tên: Lúa giảm phát thải.

Kiều Hằng .