Tro, xỉ nhiệt điện từ tồn đọng đến kinh tế tuần hoàn

Nỗ lực tìm đầu ra cho tro, xỉ

Những năm đầu đi vào vận hành, cùng với nỗ lực giữ vững an ninh năng lượng quốc gia, các nhà máy tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân tập trung tối đa cho công tác bảo vệ môi trường, nhất là giải quyết đầu ra cho tro, xỉ.

Về mặt pháp lý, tro, xỉ của các nhà máy nhiệt điện tại đây, trong đó có Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, đều được cấp chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy để sử dụng trong sản xuất vật liệu xây dựng và san lấp.

Sau khi đáp ứng các tiêu chuẩn, tro, xỉ được xem là hàng hóa phục vụ ngành vật liệu xây dựng, san lấp và có thị trường tiêu thụ tại nhiều doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, xi măng ở phía Nam.

Tuy nhiên, do Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân nằm cách xa các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng ở phía Nam, chi phí vận chuyển bằng đường bộ cao, làm giảm sức cạnh tranh. Những năm đầu hoạt động, lượng tro, xỉ tại khu vực Vĩnh Tân vì thế tồn đọng khá lớn.

Ông Nguyễn Hữu Nam, Phó Giám đốc Công ty Nhiệt điện Vĩnh Tân (Tổng Công ty Phát điện 3) cho biết, xuyên suốt quá trình hoạt động, công ty luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành, đặc biệt là luôn cải tiến, đầu tư công nghệ mới nhằm đáp ứng các tiêu chí về môi trường.

Theo ông Nam, những năm đầu, khoảng cách địa lý khiến chi phí vận chuyển cao, lượng tro, xỉ của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 tồn tại bãi chứa khá lớn. Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ thuận lợi hơn, đặc biệt việc vận chuyển tro bay bằng đường biển giúp giảm chi phí, nên 100% lượng tro, xỉ phát sinh hằng ngày đã được các đối tác tiêu thụ.

Lượng tro, xỉ tồn đọng tại bãi chứa của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 cũng được giải quyết dần trong khoảng 2 năm trở lại đây, nhất là từ khi dây chuyền phân tách tro, xỉ đi vào vận hành chính thức.

Kinh tế tuần hoàn từ tro, xỉ

Sau quá trình đầu tư, vận hành thử nghiệm nghiêm ngặt, đáp ứng đầy đủ các quy định của pháp luật, dây chuyền phân tách tro, xỉ của Công ty Cổ phần Sông Đà Cao Cường (đối tác của Công ty Nhiệt điện Vĩnh Tân) đặt ngay cạnh bãi xỉ Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, xã Vĩnh Hảo (Lâm Đồng) đã chính thức vận hành từ cuối năm 2025.

Theo ông Vũ Đình Dũng, Trưởng Ban Điều hành Dây chuyền phân tách tro, xỉ, Công ty Cổ phần Sông Đà Cao Cường, từ khi vận hành chính thức đến nay, trung bình mỗi ngày, đơn vị tiếp nhận từ 1.000 - 2.000 tấn tro, xỉ ở bãi chứa để đưa vào dây chuyền xử lý.

Sau khi được phân tách, xử lý, tro, xỉ Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 sản xuất ra 3 sản phẩm chính, gồm: tro bay làm phụ gia khoáng trong sản xuất vật liệu xây dựng (xi măng); lượng than còn lại sau khi đốt và xỉ. Trong đó, lượng tro bay sau phân tách chiếm tỷ lệ cao nhất; 2 sản phẩm còn lại là lượng than thừa và xỉ được tái sử dụng triệt để.

Ngoài xuất bán tro bay cho các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng ở phía Nam, Công ty Cổ phần Sông Đà Cao Cường còn sản xuất ra vữa khô xây dựng.

Theo ông Vũ Đình Dũng, tro bay do công ty sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn ASTM C618 của Mỹ và tiêu chuẩn Việt Nam. Sản phẩm vữa khô trộn sẵn được sản xuất theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015, hiện được tiêu thụ tại thị trường phía Nam.

“Tại khu vực phía Nam, chúng tôi đang cung cấp sản phẩm cho các đối tác ở TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Khánh Hòa”, ông Vũ Đình Dũng cho biết.

Là đối tác tiêu thụ lượng lớn tro, xỉ từ các nhà máy nhiệt điện tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân, ông Lê Quang Trực, Giám đốc Công ty TNHH Orient Wealth (TP. Hồ Chí Minh) cho biết, bình quân mỗi tháng doanh nghiệp tiêu thụ 60.000 - 70.000 tấn tro bay.

Theo ông Trực, tro bay hiện được các nhà máy sản xuất xi măng ở phía Nam, miền Trung và phía Bắc tiêu thụ mạnh. Giá tro bay cung cấp tại TP. Hồ Chí Minh hiện khoảng 400.000 - 420.000 đồng/tấn.

“Những năm gần đây, các nhà máy tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân đẩy mạnh cải tiến công nghệ đốt và kiểm soát tốt các chỉ số nhiên liệu đầu vào, giúp chất lượng tro bay được nâng lên. Tro bay hiện có hàm lượng mất khi nung dưới 1%, đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật trong sản xuất xi măng”, ông Lê Quang Trực nói.

Ông Nguyễn Hữu Nam cho biết, từ đầu năm đến nay, lượng tro, xỉ tiêu thụ của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 đạt hơn 1 triệu tấn, trong đó có 168.000 tấn từ lượng tồn tại bãi chứa cùng lượng phát sinh hằng ngày, tương đương 116% khối lượng phát sinh.

Như vậy, không chỉ toàn bộ lượng tro, xỉ phát sinh hằng ngày được tiêu thụ, lượng tồn đọng trước đây tại bãi chứa cũng đang được xử lý từng bước.

Từ chỗ được xem là “phế thải”, tro, xỉ nhiệt điện nay trở thành nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vật liệu xây dựng, tạo ra giá trị kinh tế và giảm áp lực về bãi chứa.

Đến nay, bài toán khó về tiêu thụ tro, xỉ của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 đã được giải đáp căn bản, góp phần bảo vệ môi trường xanh, bền vững.

Từ bài toán tưởng chừng nan giải, cách làm này đang cho thấy hiệu quả thực tế phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn của Chính phủ.

Minh Chương - Lâm Khoa