Tìm lời giải căn cơ cho bài toán chống ngập đô thị Đà Lạt

Hội thảo tập trung phân tích hiện trạng, nguyên nhân, cơ chế hình thành ngập lụt cục bộ; tác động của biến đổi khí hậu đến chế độ mưa, dòng chảy và nguy cơ ngập; đồng thời thảo luận các giải pháp quy hoạch hệ thống thoát nước, hồ điều hòa, hạ tầng kỹ thuật nhằm từng bước giải quyết tình trạng ngập đô thị Đà Lạt.

Theo các kết quả nghiên cứu được trình bày tại hội thảo, đặc điểm địa hình cao nguyên cùng quá trình đô thị hóa nhanh khiến Đà Lạt ngày càng chịu sức ép lớn trước những trận mưa có cường độ cao trong thời gian ngắn.

Lượng mưa trung bình năm tại khu vực khoảng 1.768 - 1.800 mm; trong đó khoảng 80% lượng mưa tập trung từ tháng 4 - 10. Trong đó, tháng 9 có lượng mưa cao nhất, khoảng 282 mm.

Các chuyên gia xác định tình trạng ngập cục bộ tại Đà Lạt không xuất phát từ một nguyên nhân riêng lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Trong đó, đáng chú ý là mưa cường độ cao trong thời gian ngắn, hệ thống thoát nước quá tải, xuống cấp, tình trạng lấn chiếm hành lang suối và bồi lắng, quá trình đô thị hóa, bê tông hóa nhanh làm giảm khả năng thấm nước tự nhiên, cùng với hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư hoàn thiện.

Kết quả khảo sát cho thấy, các điểm ngập tập trung chủ yếu trên 3 lưu vực chính, gồm: suối Phan Đình Phùng, suối Mê Linh - hồ Xuân Hương và suối Cam Ly. Đây cũng là những khu vực chịu sức ép lớn từ mật độ dân cư, xây dựng và hệ thống thoát nước hiện hữu.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra quá trình đô thị hóa làm tăng diện tích bề mặt không thấm nước, khiến nước mưa tập trung nhanh vào hệ thống thoát nước và các dòng suối. Trong khi đó, một số công trình thủy lợi được quy hoạch từ nhiều năm trước chưa được triển khai đồng bộ; 4 hồ hư hỏng cần được làm mới, sửa chữa để khôi phục khả năng điều tiết nước.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng những giải pháp đã thực hiện thời gian qua như: nạo vét suối, phát quang dòng chảy, xử lý bùn đất tại hệ thống cống, tháo dỡ các trường hợp lấn chiếm hành lang suối và xử lý các điểm nghẽn đã góp phần giảm nguy cơ ngập ở một số khu vực. Tuy nhiên, đây chủ yếu vẫn là các giải pháp trước mắt, trong khi bài toán ngập của Đà Lạt cần được tiếp cận tổng thể theo lưu vực.

Về lâu dài, nhóm nghiên cứu đề xuất rà soát đồng bộ quy hoạch thủy lợi với quy hoạch đô thị; đầu tư các công trình thủy lợi còn thiếu; ưu tiên phục hồi các hồ điều hòa; kiên cố hóa những đoạn suối đi qua khu dân cư đông đúc và các điểm thường xuyên ngập. Đồng thời, cần mở rộng hệ thống thoát nước, xử lý nước thải, kiểm soát chặt việc lấn chiếm hành lang suối và tăng khả năng trữ, thấm nước trong đô thị.

Một giải pháp đáng chú ý được đề xuất là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm ngập lụt đô thị, lắp đặt các trạm đo mưa tự động và cảm biến mực nước tại những điểm có nguy cơ cao. Qua đó chủ động cảnh báo khi xuất hiện mưa lớn và hỗ trợ công tác điều hành, ứng phó.

Hội thảo cũng dành thời gian để các nhà khoa học, chuyên gia quy hoạch và đại biểu trao đổi về kết quả Đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp giảm thiểu ngập lụt cho khu vực nội ô thành phố Đà Lạt” do Trường Đại học Thủy lợi chủ trì, PGS. TS Hồ Sỹ Tâm làm chủ nhiệm.

Phát biểu tại hội thảo, TS Lương Thanh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, phòng chống ngập tại khu vực Đà Lạt không thể chỉ dừng ở việc xử lý từng điểm ngập sau mỗi trận mưa.

“

Cần một hệ thống giải pháp đồng bộ từ quy hoạch không gian, thủy lợi, thoát nước đến quản lý hành lang suối và ứng dụng công nghệ cảnh báo sớm, hướng tới nâng cao khả năng thích ứng và bảo đảm phát triển đô thị bền vững.

TS Lương Thanh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng

Diễm Thương