IOC Lâm Đồng: Từ “hiển thị dữ liệu” đến trung tâm hỗ trợ điều hành thông minh

Khi dữ liệu được kết nối, chuẩn hóa và cập nhật liên tục, IOC sẽ giúp lãnh đạo các cấp theo dõi tình hình trên một nền tảng thống nhất, nhanh chóng nhận diện vấn đề, phát hiện bất thường và có thêm cơ sở để chỉ đạo, điều hành.

Kết nối dữ liệu, tối ưu phương thức điều hành

Thực hiện nhiệm vụ triển khai IOC, Văn phòng UBND tỉnh đang tập trung đồng bộ phần mềm, thiết bị, cơ sở vật chất và dữ liệu, từng bước hình thành nền tảng phục vụ giám sát, điều hành trên môi trường số.

Đến nay, hệ thống đã hoàn thành màn hình trung tâm và 12 phân hệ chuyên ngành gồm: thu ngân sách, kinh tế - xã hội, chỉ tiêu chỉ đạo điều hành theo Quyết định số 1737, đầu tư công, đầu tư ngoài ngân sách, quản lý văn bản, đánh giá dịch vụ công, văn bản quy phạm pháp luật, y tế, giáo dục, giám sát không gian mạng và phản ánh hiện trường.

IOC được tích hợp trên ứng dụng Công dân số Lâm Đồng, với 2.824 tài khoản đã được cấp cho lãnh đạo các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường, đặc khu và các đơn vị liên quan. Đây là bước quan trọng để chuyển từ cách theo dõi thông tin riêng lẻ sang khai thác dữ liệu dùng chung phục vụ điều hành.

Một điểm nổi bật là khả năng tích hợp bản đồ số GIS, cho phép người sử dụng lựa chọn địa bàn, bật hoặc tắt các lớp dữ liệu, phóng to, thu nhỏ và truy xuất thông tin chi tiết.

Nhờ đó, các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, đầu tư công, thu ngân sách, dịch vụ công, y tế, giáo dục hay phản ánh hiện trường không còn chỉ được thể hiện dưới dạng những con số độc lập mà có thể được đặt trong mối quan hệ với thời gian, địa bàn và lĩnh vực.

Hệ thống Widget và nhóm Widget cũng cho phép cá nhân hóa màn hình theo nhu cầu. Từ đây, các kịch bản điều hành có thể được xây dựng cho từng nội dung cụ thể như giao ban UBND tỉnh, giám sát giải ngân đầu tư công, theo dõi thu ngân sách hoặc ứng phó thiên tai.

Giá trị trực tiếp của IOC là rút ngắn thời gian tìm kiếm, tổng hợp và xử lý thông tin. Thay vì phải tập hợp dữ liệu từ nhiều báo cáo, nhiều hệ thống, người lãnh đạo có thể tiếp cận những thông tin cần thiết trên cùng một nền tảng, từ số liệu tổng hợp đến dữ liệu chi tiết.

Ở lĩnh vực ngân sách, IOC hỗ trợ theo dõi tình hình thu, cơ cấu nguồn thu và tiến độ thực hiện so với dự toán; qua đó nhận diện những khoản thu có tỷ lệ thực hiện thấp. Trong đầu tư công, hệ thống theo dõi danh mục dự án, tiến độ và giải ngân, giúp phát hiện những dự án cần tập trung chỉ đạo.

Trong quản lý hành chính, IOC theo dõi văn bản đến, văn bản đi, tiến độ xử lý, tỷ lệ đúng hạn, quá hạn. Với dịch vụ công, hệ thống cung cấp thông tin về tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Các phân hệ y tế, giáo dục mở rộng phạm vi giám sát đến những lĩnh vực thiết yếu; trong khi Giám sát không gian mạng và Phản ánh hiện trường tạo thêm kênh để chính quyền nắm bắt thông tin từ môi trường mạng và đời sống thực tế.

Đặc biệt, việc tích hợp Phản ánh hiện trường trên nền tảng Công dân số Lâm Đồng giúp tăng tương tác giữa chính quyền và người dân. Những vấn đề phát sinh trong đời sống có thể được người dân ghi nhận, gửi phản ánh để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, phân cấp và xử lý.

Như vậy, IOC không chỉ là công cụ phục vụ chính quyền mà còn hình thành một chu trình tương tác mới: người dân phản ánh, dữ liệu được tiếp nhận, cơ quan chức năng xử lý và kết quả được giám sát. Đây là một trong những nền tảng để chuyển từ phương thức điều hành dựa nhiều vào báo cáo sang điều hành dựa trên dữ liệu.

“Dữ liệu phải xanh, sạch, sống” để IOC thực sự thông minh

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc, mục tiêu của IOC không phải xây dựng một hệ thống có thật nhiều màn hình hay tập hợp thật nhiều dữ liệu, mà quan trọng nhất là biến dữ liệu thành công cụ phục vụ quản lý, điều hành.

“

Dữ liệu là yếu tố quan trọng nhất trong công tác điều hành. Dữ liệu phải sống, sạch và chuẩn - tức là được cập nhật thường xuyên, chính xác và thống nhất thì mới có giá trị, mới phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc

Từ quan điểm này, Lâm Đồng xác định dữ liệu là nền tảng cốt lõi của IOC. Dữ liệu phải được cập nhật theo quy trình, đúng tần suất và bảo đảm chất lượng. Có những nhóm dữ liệu được cập nhật hằng ngày như thu ngân sách, giải ngân đầu tư công, dữ liệu theo tuần như trồng rừng, quản lý, bảo vệ rừng, an toàn giao thông, cùng các nhóm dữ liệu cập nhật theo tháng, quý.

Nguồn dữ liệu được thu thập từ nhiều cấp, nhiều ngành. Khi được chuẩn hóa và kết nối, những dữ liệu đang phân tán tại các hệ thống chuyên ngành có thể trở thành nguồn dữ liệu dùng chung phục vụ cả quản lý chuyên môn và điều hành chung của tỉnh.

Lâm Đồng cũng hướng tới xây dựng dữ liệu tập trung đối với những lĩnh vực quan trọng như quy hoạch, lâm nghiệp, khoáng sản, môi trường, tài nguyên nước, giao thông... Các ngành có thể khai thác dữ liệu theo chức năng, nhiệm vụ, đồng thời cung cấp những thông tin phù hợp cho công tác điều hành và phục vụ người dân.

Đây là bước chuyển quan trọng từ việc mỗi ngành vận hành một hệ thống riêng sang nhiều ngành cùng khai thác nền dữ liệu dùng chung có kiểm soát, góp phần hạn chế dữ liệu phân tán, đầu tư trùng lặp và khó kết nối.

Trên nền dữ liệu đó, IOC sẽ từng bước chuyển từ “hiển thị” sang “phân tích”. Hệ thống được định hướng xây dựng các công cụ phân tích đa chiều theo thời gian, địa bàn, ngành, lĩnh vực; hỗ trợ so sánh, đánh giá xu hướng và phát hiện biến động bất thường.

Cùng với phân tích là cơ chế cảnh báo sớm. Khi một chỉ tiêu quan trọng biến động bất thường, tiến độ thực hiện thấp hoặc có nguy cơ không đạt mục tiêu, hệ thống có thể phát sinh cảnh báo, xác định nội dung cần quan tâm và chuyển thông tin đến cơ quan, đơn vị hoặc người có thẩm quyền.

Khi đó, phương thức điều hành sẽ thay đổi căn bản: không chỉ chờ báo cáo tổng hợp mới nhận diện vấn đề, mà có thể chủ động phát hiện những dấu hiệu cần quan tâm ngay trong quá trình dữ liệu vận động.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc, một nền tảng số khó có thể hoàn thiện ngay từ giai đoạn đầu; chính quá trình sử dụng và phản hồi thực tế từ người dân sẽ giúp phần mềm được điều chỉnh phù hợp hơn, đồng thời làm giàu nguồn dữ liệu.

Theo định hướng này, IOC sẽ hình thành một vòng vận hành liên tục: dữ liệu được thu thập, kết nối, chuẩn hóa, phân tích, cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định; người dân tiếp tục tham gia phản hồi, qua đó bổ sung và hoàn thiện dữ liệu.

Đây cũng là trọng tâm trong chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc: triển khai IOC phải hướng đến hiệu quả thực chất, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy nhu cầu quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp làm mục tiêu.

Khi hoàn thiện, IOC không đơn thuần là một “phòng điều hành” với màn hình lớn mà hướng tới trở thành hạ tầng dữ liệu và công cụ hỗ trợ ra quyết định của chính quyền tỉnh Lâm Đồng.

Từ một chỉ tiêu kinh tế - xã hội, một dự án đầu tư công đến một phản ánh của người dân, dữ liệu được kết nối sẽ giúp chính quyền có cái nhìn đầy đủ hơn về tình hình thực tế; qua đó từng bước nâng cao năng lực quản trị, điều hành của chính quyền trong môi trường số.

Hoàng Sa