Để dữ liệu thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Lâm Đồng

Dữ liệu đang nằm ở đâu?

Với doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp, dữ liệu về vùng trồng, đất đai, thời tiết, nguồn nước, giống, quy trình canh tác, sâu bệnh, sản lượng và thị trường nếu được cập nhật đầy đủ có thể hỗ trợ dự báo, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ.

Lâm Đồng đang triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, trong đó rà soát, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, doanh nghiệp, hợp tác xã và sản phẩm. Tỉnh ưu tiên trước hết các sản phẩm chủ lực, OCOP, sản phẩm xuất khẩu và một số chuỗi sản xuất trọng điểm.

Thực tế tại các doanh nghiệp cho thấy, chuyển đổi từ cách quản lý truyền thống sang quản lý bằng dữ liệu không đơn giản. Ông Nguyễn Văn Quý, giám đốc một công ty chế biến ca cao, cà phê tại xã Thuận An, từng chỉ ra những rào cản như chi phí đầu tư công nghệ, rủi ro vận hành và thiếu nhân lực số. Theo ông, để chuyển đổi số hiệu quả cần có sự liên kết giữa doanh nghiệp, nông dân và các đơn vị hỗ trợ công nghệ.

Đó cũng là câu chuyện chung của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã Lâm Đồng hiện nay. Dữ liệu có thể đã nằm trong phần mềm, bảng tính, hồ sơ giấy hoặc điện thoại của nhân viên, nhưng nếu thiếu chuẩn chung, thiếu kết nối và không được cập nhật thường xuyên thì rất khó tạo ra giá trị.

Khoảng cách từ “có dữ liệu” đến “tạo ra giá trị từ dữ liệu” đang đặt ra yêu cầu về một khung pháp lý rõ ràng cho việc chuẩn hóa, kết nối và khai thác nguồn lực này.

Nghị định số 314/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 8/8/2026 có hiệu lực từ 25/9/2026, đang tạo hành lang cho hoạt động trao đổi dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ dữ liệu.

Theo đó, dữ liệu đưa vào giao dịch phải bảo đảm tính chính xác, hợp lệ, toàn vẹn, đầy đủ, kịp thời và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Việc trao đổi dữ liệu cũng không được sử dụng để mua bán dữ liệu cá nhân hoặc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định.

Với Lâm Đồng, đây là một bước tiếp theo trong quá trình xây dựng hạ tầng dữ liệu. Tỉnh cũng đang triển khai kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới nâng cao năng lực quản trị dữ liệu và kết nối, chia sẻ các hệ thống thông tin.

Từ có dữ liệu đến biết khai thác

Vấn đề của doanh nghiệp hiện nay không hẳn là thiếu dữ liệu, mà là chưa biết dữ liệu nào quan trọng và có thể tạo ra giá trị.

Theo các chuyên gia, một hợp tác xã nông nghiệp có thể lưu thông tin về diện tích vùng trồng, sản lượng, lịch sản xuất và quy trình chăm sóc. Nhưng khi những thông tin này được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối với dữ liệu về đơn hàng, chất lượng, thị trường, giá cả, nó mới thực sự trở thành công cụ để tổ chức sản xuất và đàm phán với đối tác.

Trong du lịch cũng vậy. Thông tin về nơi khách đến, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, sở thích hay hành vi đặt dịch vụ, nếu được tổng hợp sẽ giúp doanh nghiệp hiểu khách hơn, điều chỉnh sản phẩm và phân bổ nguồn lực sát nhu cầu.

Theo định hướng phát triển kinh tế tập thể của Lâm Đồng, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và quản trị dữ liệu đang được đặt cùng với yêu cầu xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết doanh nghiệp và phát triển chuỗi giá trị.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng tiên tiến.

Với doanh nghiệp, việc chuẩn bị không nhất thiết bắt đầu bằng những hệ thống công nghệ lớn. Trước hết là rà soát dữ liệu đang có, xác định dữ liệu nào quan trọng, ai được quyền sử dụng, thông tin có chính xác không và dữ liệu đó đang giúp doanh nghiệp tăng doanh thu, giảm chi phí hay hạn chế rủi ro ở khâu nào.

Có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể, như: chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, số hóa quy trình sản xuất, kết nối bán hàng với tồn kho, quản lý vùng nguyên liệu, phân quyền truy cập và hình thành thói quen sử dụng dữ liệu khi ra quyết định.

Lâm Đồng có lợi thế lớn về nông nghiệp và du lịch - những lĩnh vực tạo ra lượng dữ liệu phong phú mỗi ngày. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, giá trị không chỉ nằm trong từng doanh nghiệp mà còn mở rộng ra cả chuỗi sản xuất, cung ứng và tiêu thụ.

Nghị định số 314 sẽ có hiệu lực từ ngày 25/9/2026. Nhưng với doanh nghiệp, việc chuẩn bị không nên chờ đến khi thị trường dữ liệu hình thành. Làm sạch, phân loại, bảo vệ và kết nối dữ liệu ngay từ bây giờ sẽ giúp những thông tin vốn đang nằm rời rạc trở thành nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh và nâng sức cạnh tranh về lâu dài.

Lê Dung