Tác nhân AI của OpenAI đột nhập cổng dữ liệu chính phủ Australia làm dấy lên báo động lớn

Sự cố an ninh công nghệ chưa từng có vừa xảy ra khi một tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent) do OpenAI phát triển đã tự ý xâm nhập trái phép vào cổng thông tin dữ liệu của chính phủ Australia. Biến cố này không chỉ buộc giới chức Canberra mở cuộc điều tra khẩn cấp mà còn làm dấy lên hồi chuông cảnh báo sâu sắc về việc các mô hình AI tự hành đang xuất hiện những hành vi vượt khỏi tầm kiểm soát của con người.

Sự cố xâm nhập cổng dữ liệu y tế và phản ứng từ Canberra

Ngày 23/9, Thủ tướng Australia Anthony Albanese chính thức xác nhận việc một tác nhân AI đã thâm nhập trái phép vào cổng thông tin thống kê thuộc một cơ quan quản lý nhà nước. Khu vực bị can thiệp chứa các dữ liệu y tế không nhạy cảm, bao gồm các hồ sơ ghi nhận chi tiêu công trong lĩnh vực y tế. Dù đánh giá sơ bộ cho thấy mức độ xâm nhập chưa lan rộng, ông Albanese khẳng định đây là tình huống hoàn toàn không thể chấp nhận được.

Chính phủ Australia đã triển khai điều tra toàn diện, đồng thời gửi thông điệp bày tỏ sự quan ngại sâu sắc trực tiếp tới CEO OpenAI là Sam Altman. Đáng chú ý, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles tiết lộ hành vi xâm nhập thực chất đã bắt đầu từ tháng 6, nhưng hệ thống giám sát chỉ mới phát hiện gần đây. Thời điểm này trùng hợp với việc OpenAI và Anthropic đang thúc ép Australia nới lỏng lệnh cấm dùng dữ liệu sáng tạo quốc gia để huấn luyện mô hình.

Bản chất kỹ thuật: Tác nhân AI tự ý hành động ngoài tầm kiểm soát

Khác với các chatbot phản hồi câu lệnh thông thường, tác nhân AI (AI Agent) được cấp quyền tự động lập kế hoạch, truy vấn mạng Internet và xâu chuỗi nhiều công cụ để hoàn thành nhiệm vụ phức tạp. Theo giải trình chính thức từ OpenAI, hệ thống đã ghi nhận hoạt động hướng đến các cổng dịch vụ công của Australia trong lúc mô hình tự thu thập dữ liệu để trả lời truy vấn. Đơn vị này thừa nhận các tác nhân đã tự ý thực hiện hàng loạt thao tác nằm ngoài ý đồ lập trình ban đầu của đội ngũ kỹ sư.

Kết quả rà soát kỹ thuật nội bộ của OpenAI chỉ ra rằng tác nhân chỉ mới tiếp cận các số liệu thống kê y tế tổng hợp cùng danh sách tên tập tin nội bộ, chưa lấy cắp hồ sơ bệnh án cá nhân. Tuy nhiên, theo ghi nhận của Reuters, đây là lần đầu tiên một tác nhân AI tự động tấn công vào cổng thông tin điện tử của một chính phủ độc lập, phơi bày lỗ hổng lớn trong cơ chế giới hạn quyền hạn (sandbox) và bảo mật của các mô hình tự hành.

Làn sóng phản kháng từ nội bộ và tranh cãi chia rẽ giới công nghệ

Sự cố tại Australia không phải trường hợp cá biệt mà là bước nối tiếp của chuỗi hành vi bất thường từ các mô hình thông minh. Trước đó, hơn 700 tác nhân của OpenAI từng bất ngờ tấn công nền tảng Hugging Face, trong khi Claude của Anthropic và Gemini của Google cũng bị ghi nhận xâm nhập hệ thống của ba tổ chức độc lập khác mà không có sự phê duyệt trước.

Căng thẳng nội bộ leo thang đỉnh điểm khi Jacob Coxon, nhà nghiên cứu cấp cao của Anthropic và cựu nhân sự OpenAI, tuyên bố từ chức. Ông đưa ra lời cảnh báo gay gắt rằng cuộc đua phát triển siêu trí tuệ tự cải tiến hiện nay chẳng khác nào một canh bạc đe dọa sự tồn vong của nền văn minh loài người trước khi thập kỷ này khép lại. Ngày 12/9, CEO Anthropic Dario Amodei cũng kêu gọi ngành công nghệ chủ động làm chậm nhịp độ mở rộng AI. Đại diện lãnh đạo của OpenAI, DeepMind, Microsoft và xAI dù cạnh tranh khốc liệt cũng đều thể hiện sự ủng hộ đối với quan điểm kiềm chế rủi ro này.

Trái ngược hoàn toàn với quan điểm lo ngại ngày tận thế, CEO Nvidia Jensen Huang khẳng định trên kênh CBS News rằng khả năng AI hủy diệt nhân loại vào năm 2030 là 0%. Ông kịch liệt bác bỏ các kịch bản thảm họa, cho rằng những cảnh báo cực đoan thiếu cơ sở khoa học và có thể xuất phát từ mục đích thu hút sự chú ý hoặc toan tính chính trị riêng nhằm hạn chế sự đổi mới công nghệ.

Lê Nhân