Biến giá trị truyền thống thành sản phẩm có sức sống

Từ duyên nghề đến khởi nghiệp

Sinh năm 1984, chị Hher từng làm nông, làm thuê để mưu sinh. Dù từ nhỏ được mẹ dạy dệt thổ cẩm, phải đến năm 2010, khi xã tổ chức lớp dạy nghề dệt thổ cẩm, chị mới có cơ hội học bài bản hơn. Tiếp đó, chị tham gia lớp dạy may cũng do địa phương tổ chức, mỗi khóa kéo dài 3 tháng.

Những ngày học dệt, tự tay làm được áo, váy thổ cẩm, chị Hher nhận ra mình có niềm yêu thích đặc biệt với nghề. Trong thời gian học may, chị dành dụm tiền mua một chiếc máy may gia đình để vừa học ở lớp, vừa tranh thủ tập may vào buổi tối sau những ngày làm nương.

Ban đầu, chị chỉ sửa quần áo cho mình và người thân. Sau đó, bà con trong bon tìm đến nhờ sửa, cắt trang phục thổ cẩm. Từ những bộ đồ cũ, chị Hher dần học cách tháo, chỉnh sửa để phù hợp với nhu cầu từng người. Được các chị em lớn tuổi động viên, chị mạnh dạn nhận may vải mới.

“Lúc đầu, tôi chỉ nghĩ học nghề để biết thêm, rồi sửa đồ cho người thân. Càng làm càng thấy thích. Nhờ được học dệt nên tôi hiểu hoa văn, chất liệu thổ cẩm, từ đó mạnh dạn hơn khi cắt, may và sáng tạo những mẫu mới”, chị Hher chia sẻ.

Không có điều kiện học thêm thường xuyên, chị tự tìm tòi qua ý kiến khách hàng, học hỏi từ những người đi trước, các bà, các mẹ trong bon và tìm hiểu thêm về thời trang, chất liệu, thiết kế. Những đường may ngày càng chắc tay, sản phẩm cũng dần kết hợp hài hòa giữa nét truyền thống và nhu cầu sử dụng hiện nay.

Từ chỗ chỉ sửa đồ, chị Hher nay nhận may theo đặt hàng các loại áo, váy thổ cẩm, áo dài, trang phục cách tân, khăn, túi xách, chăn đắp, khăn trải bàn... Mỗi ngày chị có thể may 1 - 2 bộ, tiền công khoảng 300.000 đồng/bộ. Trung bình mỗi năm, chị bán ra hơn 300 sản phẩm cho khách trong tỉnh và bà con Việt kiều tại Mỹ, Úc.

Để thổ cẩm có thêm sức sống

Ở bon Bu Đắk hiện có hơn 30 phụ nữ M’nông còn giữ nghề dệt truyền thống. Trước đây, thổ cẩm chủ yếu được dệt để phục vụ gia đình, làm của hồi môn. Khi chị Hher mở tiệm may, những tấm vải ấy có thêm một hướng đi mới.

Để có nguyên liệu, chị Hher liên kết với những người dệt trong bon. Hiện chị làm việc cùng một nghệ nhân chuyên dệt áo, váy, 3 người dệt túi, một người dệt chăn và một người chuyên dệt áo nam. Nhờ vậy, sản phẩm không chỉ dừng ở việc may trang phục mà từng bước hình thành chuỗi nhỏ từ dệt đến thiết kế, may và tiêu thụ, đồng thời tạo thêm công ăn việc làm thường xuyên cho nhiều chị em khác.

Nghệ nhân H’Nhuai, người trong bon cho biết, bà và nhiều người trong bon dệt thổ cẩm để bán cho chị Hher. “Thấy chị Hher làm ra những sản phẩm bền, đẹp, được nhiều người yêu thích, tôi rất vui. Chị em phụ nữ yên tâm hơn với nghề dệt vì làm ra sản phẩm có nơi tiêu thụ”, bà chia sẻ.

Không dừng ở thị trường trong bon, chị Hher mang sản phẩm thổ cẩm cách tân tham gia các hội chợ, cuộc thi do các cấp Hội Phụ nữ tổ chức. Năm 2023, ý tưởng khởi nghiệp với sản phẩm thổ cẩm hiện đại của chị đoạt giải Ba tại cuộc thi “Ngày phụ nữ khởi nghiệp” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức.

Với chị Hher, giá trị của nghề không chỉ nằm ở thu nhập. Điều chị mong muốn là thổ cẩm M’nông tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, để người trẻ hiểu, yêu và tự hào về trang phục, hoa văn và văn hóa của dân tộc mình.

Từ chiếc máy may nhỏ bên căn nhà ở bon Bu Đắk, chị Hher đang từng bước biến những giá trị truyền thống thành sản phẩm có sức sống trong đời sống hiện đại. Chị mong có thêm nguồn vốn để đầu tư máy móc, mở lớp truyền nghề, giúp nhiều phụ nữ trong bon có thêm việc làm và thu nhập. Xa hơn, đó cũng là cách để tiếng máy may hôm nay tiếp nối tiếng khung dệt ngày trước, giữ nghề bằng chính sinh kế của người dân.

Nguyễn Hiền .