Kinh tế sinh học Lâm Đồng: Từ lợi thế tài nguyên đến trung tâm tăng trưởng xanh

Trong thời gian tới, tỉnh Lâm Đồng cần có các giải pháp bám Nghị quyết số 36-NQ/TW, Kế hoạch số 8901/KH-UBND về công nghệ sinh học. Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và mục tiêu GRDP 10 - 10,5%/năm giai đoạn 2026 - 2030. Có 7 giải pháp cốt lõi được đề xuất:

Nâng kinh tế sinh học thành trụ cột chính thức, không để nằm rải trong nông nghiệp, khoa học - công nghệ và y tế. Đề án chốt 5 chỉ tiêu cứng: 150 triệu cây giống in vitro/năm; 150.000 ha công nghệ cao; xuất khẩu sản phẩm công nghệ sinh học 100 - 150 triệu USD; chủ động ít nhất 30% tôm bố mẹ trong nước; giảm 20 - 30% nước tưới; triển khai đề án tín chỉ các-bon. Xây dựng Lâm Đồng thành Thung lũng công nghệ sinh học của Việt Nam.

Liên kết khoảng 50 phòng cấy mô thành cụm công nghiệp giống: cơ chế đất đai đặc thù, nhập khẩu thiết bị - bản quyền giống mẹ, phòng kiểm định dùng chung, sàn giao dịch giống xuất khẩu. Song song đó, bắt buộc mã vùng trồng GIS và truy xuất chuỗi với rau, hoa, dâu tây, dược liệu, mật ong OCOP - biến tiêu chuẩn môi trường thành lợi thế. Mục tiêu: Đà Lạt không chỉ bán cây và cành hoa, mà bán giống sạch bệnh, dữ liệu và thương hiệu mạnh.

Tháo nút giấy phép - quỹ đất cho cụm đang tạo khoảng 25 tỷ post/năm và hàng ngàn tỷ tài sản, tránh đứt gãy thương hiệu sau 30 năm gây dựng. Hoàn thiện khu sản xuất giống tập trung Chí Công thành hạt nhân công nghệ cao; nhân rộng RT-PCR, xử lý nước, tảo tươi; đặt hàng Việt Úc và viện trong nước nhân giống tôm bố mẹ sạch bệnh. Mở rộng ốc hương, cá biển theo mục tiêu trung tâm giống hải sản nuôi biển. Việc này vừa giữ việc làm khoảng 2.500 lao động, vừa đưa Lâm Đồng vào nhóm trụ cột giống tôm quốc gia.

Quy hoạch hành lang hoa cà phê - đàn ong - nhà máy chế biến (mô hình Tasabee), chuẩn hóa mật theo thị trường EU và Trung Quốc. Nhân rộng ong dú OCOP Cát Tiên như sản phẩm y học tự nhiên giá trị cực cao. Với dược liệu: vùng trồng GACP-WHO dưới tán rừng và trên đất nông nghiệp; nhà máy chiết xuất, thực phẩm chức năng, tinh dầu gắn 1.240 loài bản địa. Không xuất củ, lá thô; xuất hoạt chất và thương hiệu dược liệu Lâm Đồng.

Chuyển hội thảo năm 2025 thành chương trình 10 năm: Trung tâm công nghệ sinh học nông nghiệp Việt Nam - Cuba, thử nghiệm vắc-xin thú y, chế phẩm sinh học, liệu pháp tự nhiên; khai thác nền tảng DAVAC. Gắn với sáng kiến khu đô thị khoa học, phòng thí nghiệm trọng điểm và đào tạo y dược. Mục tiêu không phải ký thêm biên bản, mà là 2 - 3 sản phẩm thương mại hóa có giấy phép, có nhà máy, có xuất khẩu trước năm 2030.

Nhân rộng Hasfarm, Cầu Đất Farm, Rừng Hoa Đà Lạt: nhà kính IoT kết hợp chế phẩm sinh học, du lịch canh nông và năng lượng tái tạo tại trang trại. Đặt hàng chuyển giao quy trình cho hợp tác xã, không để công nghệ cao chỉ nằm ở vài doanh nghiệp lớn. Giá trị mục tiêu không chỉ là tấn sản phẩm mà là tỷ đồng trên hecta và số lượt khách trải nghiệm - đúng tinh thần chuyển từ sản xuất nông sản sang kinh tế nông nghiệp.

Quỹ đồng tài trợ thương mại hóa giống, chế phẩm, dược liệu, số hóa trang trại; ưu tiên dự án có đối tác viện - trường - doanh nghiệp. Thí điểm tín chỉ các-bon rừng, cà phê bền vững, nhà kính phát thải thấp và bio-credit cho nuôi cấy mô, mật ong tuần hoàn. Đào tạo khoảng 8.000 lao động chất lượng cao (kỹ thuật viên cấy mô, IoT, PCR tôm, dược liệu).

Lâm Đồng đã có đủ nguyên liệu của thế kỷ sinh học: thủ phủ giống in vitro, trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, 25 tỷ tôm post mỗi năm, hơn 1.000 tấn mật xuất khẩu, ngân hàng 1.240 loài dược liệu và cửa ngõ hợp tác với Cuba. Phẩm chất còn thiếu không phải tài nguyên, mà là một chiến lược kinh tế sinh học thống nhất - đủ thẩm quyền, đủ chỉ tiêu, đủ quỹ và đủ chuẩn để bán trong và ngoài nước. Nếu có giải pháp đồng bộ, Lâm Đồng không chỉ giữ ngôi đầu về hoa và giống cây, mà còn trở thành hình mẫu Net Zero của Việt Nam: từ nền nông nghiệp lợi thế khí hậu thành trung tâm tăng trưởng xanh có thương hiệu.