Tình đất, tình người

Trại mộc tọa lạc dưới bóng mát cây bạch đàn nơi đầu làng. Tiếng chim cu gáy ran trên rẫy khoai mì. Thỉnh thoảng máy kéo công nông lạch bạch chạy ngang cuốn theo đám bụi mù. Con lộ thông vô trong xóm. Trăm hộ dân sinh sống trên đồi đất mới trồng khoai mì.

Nghe lời đồn râm ran, nhà máy chế tạo xăng sinh học đang xây dựng. Nguyên liệu chính là củ khoai mì. Ai ai cũng ngạc nhiên. Củ mì mà tạo ra xăng?! Người ta giải thích cho đúng, là củ mì nấu rượu cồn để pha vào xăng. Mục đích giảm khí thải để bảo vệ môi trường.

Thầy Quốc từ miền Trung vô nơi này dựng lên trại mộc. Trại mộc cả tháng mới có người đặt làm một món hàng. Đằng đông vừa ửng hồng. Nắng lên lấp lánh ngọn khoai mì ướt sương. Thầy lấy củ mì xắt khúc, bóc vỏ, nhóm lửa bắc nồi luộc mì. Đậu phộng rang thầy giã nhỏ trộn đường muối. Rổ khoai vừa chín nóng hổi tỏa khói thơm lừng. Thầy pha ấm trà ngon. Ngoài quê miền Trung gọi là củ sắn. Trong này ai cũng nói là khoai mì.

Thầy Quốc vừa bày ra bàn bữa ăn sáng. Người đàn ông từ ngoài đầu đường đi vào trại mộc. Khách ngã nón cúi đầu: “Chào anh! Vui lòng cho tôi chén nước”. Thầy Quốc quan sát bộ dạng khách: “Mời anh vào ngồi uống trà, ăn sáng”. Khách ngồi vào bàn. Chủ nhà rót trà mời, khách nhận lấy: “Cảm ơn anh!”. Khách cạn tiền lộ phí từ mấy hôm trước. Nơi miền thôn dã, việc làm khó tìm, khách bóp bụng cả ngày hôm qua. Sáng nay tìm đường vào làng dò hỏi việc làm. Ngẫu nhiên khách lại vào ngay nơi có sẵn rổ khoai luộc thơm ngon và bình trà nóng hổi.

Thầy Quốc đoán biết tình cảnh qua dáng vẻ khách lữ hành: “Mời anh ăn sáng với tôi”. Thầy cầm lấy khoai mì chấm muối đậu đưa cho khách: “Anh cứ ăn thiệt tình, khoai mì tôi có nhiều”. Chủ, khách cùng ăn sáng, cùng hỏi chuyện, ngắm nhìn nhau. Mãi tới sau này, tình đất tình người yêu thương gắn kết cuộc sống, Thành vẫn khắc ghi bữa ăn sáng hôm đó là bữa ăn ngon nhất trong đời.

Thành cũng là người miền Trung, nơi rẻo đất bề ngang chỉ mấy chục cây số. Rừng trọc lốc lộ đá núi chực bổ xuống xóm làng. Cuồng lũ hung hiểm lăm le phăng hết con người. Trước đây, Thành vào bộ đội mấy năm ở chiến trường nhưng không cầm súng. Thành là lính thợ ở trung đoàn, làm bạn với mực, với thước, cưa bào, dùi đục. Thành khiển tổ mộc cưa gỗ, xẻ ván. Lính thợ tới đâu, doanh trại mọc lên ở đó, bộ đội chuyển về đóng quân. Lính thợ dựng nhà, đóng bàn ghế, giường ngủ cho bộ đội. Thành dặn đồng đội để dành phách gỗ đẹp đóng áo cho chiến sĩ tử trận. Tử sĩ có được áo gỗ là quý, chớ nhiều khi phải gói trong bọc ni lông, lúc trận chiến ở núi rừng xa xôi.

Thành vô đây, thấy cưa bào, dùi đục, lòng mừng như gặp bạn thân. Thành ngỏ ý xin làm việc ở trại mộc. Thầy Quốc: “Cả tháng rồi không thấy ai tới mua gì”. “Nếu việc không nhiều, tôi không lấy tiền công, chỉ xin ăn nhờ ở đậu”. “Ừ, nếu có nhiều việc là có tiền công. Tôi ăn chay, anh chịu được không?”. “Tôi cũng ăn chay”.

Hơn một tháng thầy Quốc cứ biểu Thành mài đục, dũa cưa. Nhìn thầy lắp ráp, kê cão, chốt chỉnh hàng mộc, anh buồn tình thân phận thợ phụ. Thành ngỏ ý muốn tự tay làm hàng mộc gia dụng để nâng tay nghề. Thầy Quốc đồng ý và giao cho anh gỗ ván loại ba, đều là gỗ giác. Gỗ có ba phần: vỏ, giác, lõi. Vỏ cây chỉ làm củi nhóm lò. Giác cây cũng làm ra hàng mộc nhưng không bền vì dễ bị mọt gặm. Chỉ có hàng mộc làm bằng lõi cây là bền chắc nhiều năm.

Thành cẩn thận quét dầu bóng cái gạc-măng-giê anh vừa làm xong. Anh xoa tay ngắm nghía gỗ lên màu óng ánh. Anh thấy cái gạc này xấu tệ, có vẻ thô kệch, mặt cao, hông rộng, nhìn giống người mập phệ. Cái gạc thầy Quốc làm thì giống người đẹp dáng, thanh mảnh, thon gọn. Thầy Quốc cười cười, hình dung người mập này mặc quần đùi phô bày cái thô kệch cứ đập chan chát vô đôi mắt thẩm mỹ của thầy.

Nhưng, điều may mắn tới liền. Thành vừa làm xong thì ông khách bụng bự lái hon-đa trờ tới dừng xe. Ông ta dạo quanh cái gạc một vòng. Thợ phụ phải nể thợ cả, Thành lui ra phía sau, mắt vẫn quan sát thái độ ông khách. Thầy Quốc mời chào: “Nếu anh không ưng ý cái này thì còn kia anh cứ chọn lựa” . Ông khách cứ chăm chú coi ngó cái gạc “mập phệ”. Ông dứt khoát: “Tôi thích cái này! To! Rộng! Để được nhiều. Giá bao nhiêu vậy anh?”.

Thành khoan khoái nhìn cái bụng bự của ông khách. Anh hình dung soong thịt heo đầy ụ chễm chệ trong cái gạc anh đã làm. Thầy Quốc sướng trong bụng. “Dạ ba triệu rưỡi anh ạ!”. Ông khách móc bóp giao tiền. “Dạ khi mô anh lấy hàng?”. “Bốn giờ chiều tôi thuê xe ba gác tới chở”. “Vậy tôi đánh thêm dầu bóng cho đẹp bền gỗ”. “Ồ! Tốt quá, cảm ơn anh!”. Đánh thêm dầu bóng là việc phải làm để giữ uy tín trại mộc. Gỗ giác mà yếu dầu bóng thì sẽ bị mọt gặm sau vài tháng.

Cái gạc-măng-giê Thành vừa làm xong có khách tới mua liền, khi hai tuần qua không bán được món hàng nào. Đó là động lực cho thầy thợ làm việc. Thành xin phép làm tiếp hàng mộc gia dụng. Thầy Quốc giao cho anh gỗ ván loại hai là có giác có lõi. Món hàng anh làm lần này là cái giường đôi thước sáu. Chân bảy phân vuông. Song, vạt chắc nịch.

Điều may mắn lại tới liền. Anh vừa quét xong hai lượt dầu bóng, đôi trai gái vai u đùi bắp, mặt tươi như hoa, thắng kít su-zu-ki trước trại mộc. Cô gái tròn trĩnh như trái dưa hấu ngắm cái giường thước sáu. Cô quay sang cậu trai: “Mình mua cái giường này nha anh!”. Cậu trai vui vẻ gật đầu. Cô gái hỏi: “Giá bao nhiêu vậy chú?”. Thành trả lời: “Chú chỉ là thợ phụ, hai con hỏi thầy Quốc”.

Thầy Quốc trong nhà ngó ra thấy điều may mắn lại tới với món hàng thợ phụ vừa làm xong. Hàng vừa làm ra, có người hỏi mua liền, ai mà không sướng rơn. Niềm tin dậy lên trong lòng, thầy thắp cây nhang kính cẩn bái lạy bàn thờ tổ.

Thầy Quốc bước ra ngó đôi trai gái rồi ngớ người: “Ủa! Hai đứa con anh Tấn, anh Toàn phải không?”. “Dạ! Bác Quốc mới dự đám cưới tụi con mới đây mà!”. “Ừ bác nhớ rồi”. “Dạ, để cho tụi con cái giường này”. “Vậy hai đứa cứ ngồi lên thử coi giường chắc chắn không”. “Con biết là chắc mà”. “Hai đứa đưa bác ba triệu là được”. “Ô! sao mà rẻ quá, nghe ba má con nói giường đôi phải bốn triệu. Tụi con cảm ơn bác”.

Đôi trai gái phóng xe đi rồi. Thành bước ra dõi mắt theo, lòng dậy lên niềm vui. Anh soát lại cẩn thận cái giường, đặt thước thăng bằng lên bảy song, chỉnh không song nào bị nghênh. Bộ vạt đặt lên ôm ấp song giường thiệt khít, không thanh vạt nào bị bật. Xong anh lên giường nằm nhún nhiều lần, không tiếng kêu cọt kẹt, anh mới yên tâm.

Thành biết chắc nhiều năm sau nữa anh vẫn không đạt được đẳng cấp nghề như thầy Quốc. Những món hàng thầy làm rất kỳ công. Tủ thờ chạm trổ rồng phượng. Xa-lông hoa văn trau chuốt. Tủ buýp-phê ba tầng lồng kính. Hàng mộc gia dụng cao cấp hiếm người đặt. Cái tủ thờ đẹp phải làm hơn năm chục công, cộng với tiền gỗ vị chi cũng cỡ mười lăm triệu.

Xóm làng rộ lên nguyên liệu khoai mì tăng giá. Thương buôn tới làng đặt trước tiền cọc mua khoai mì. Nhà máy chế tạo xăng sinh học đã xây dựng xong rồi. Máy kéo công nông rầm rập vận chuyển củ mì, chộn rộn suốt tháng chạp qua tháng giêng. Ông Tấn, ông Toàn bán khoai mì thu vài trăm triệu. Tin nóng hổi anh nông dân ẵm trăm triệu vì trúng đậm khoai mì trên đồi đất mới. Khoai mì tăng giá cao, thúc giục trại mộc nhiều việc làm. Nhiều người tới đặt hàng tủ, giường, bàn ghế. Trại mộc rộn ràng bào, cưa, khoan, đục.

Hôm đó, Thành dõi mắt quan sát ngoài con lộ thấy máy kéo công nông chạy ẩu quệt cô gái lái xe hon-đa ngã nhào bên lề đường. Thành nhanh nhẹn bước ra đỡ cô ngồi dậy. “Cô có sao không?”. Anh chăm chú nhìn cô gái. Cô đau đớn ôm bàn chân bị trật khớp. “Gắng chịu đau một chút, tôi sửa lại khớp chân cho cô”. Anh nắm bàn chân cô xoay nhẹ rồi giật. “Bớt đau rồi anh ạ, em cảm ơn anh!”. Đôi má cô ửng hồng. “Cô gắng đứng dậy, vịn vào vai tôi nè, vào nhà ngồi nghỉ chân một lúc”. Thành dắt xe hon-đa. Cô gái tập tễnh vịn vai anh bước theo vào trại mộc.

Thầy Quốc từ trong nhà bước ra. Thầy trâng trối nhìn cô gái. Cô cũng chăm chăm nhìn thầy. Thành yên lặng quan sát hai khuôn mặt khá tựa nhau. Nhất là đôi mắt tròn sáng tinh. Đôi hàng mi cong của hai người như rập khuôn. Cảm xúc dồn nén rồi òa ra. Miệng thầy Quốc mấp máy rồi buột kêu to: “Tựu ơi!... Em ơi!...”. “Trời ơi!... có phải là anh Quốc. Anh Quốc ơi!...”. Cô gái òa khóc nức nở. Thầy Quốc cũng khóc. Hai người ôm nhau nghẹn ngào.

Tựu kể lúc bị bắt cóc ở quê cô mới sáu tuổi, đi trên chuyến xe đò vào Nam cùng người phụ nữ bịt mặt. Tựu bị bán cho một gia đình hiếm con. Thiệt may mắn, ông bà rất yêu thương Tựu. Khi anh em gặp lại nhau, Tựu hai mươi sáu tuổi, chưa có chồng, cô đi mua khoai mì bán lại cho các vựa.

Trại mộc Quốc Thành đã dựng lên bảng hiệu. Thầy Quốc đưa vợ con vào chung sống. Thành, Tựu cưới nhau đã sinh con. Hai ngôi nhà đẹp chung vách, mặt hướng ra con lộ tráng nhựa rộng thênh.