Nguy hiểm “giấu mặt” Bài 4: Chống lãng phí - “mệnh lệnh phát triển” tại Lâm Đồng

Không chỉ là nhiệm vụ

Qua 9 phương hướng, nhiệm vụ và 6 nhóm giải pháp trọng tâm mà UBND tỉnh đề ra để thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí tốt trong thời gian còn lại của năm 2026, cho thấy vấn đề chính là tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo từ cấp tỉnh đến cơ sở, nhất là đề cao vai trò của người đứng đầu. Qua đó, xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm trong từng lĩnh vực được giao phụ trách; trong đó, phân công, phân cấp cụ thể, rõ ràng trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, đơn vị trực thuộc, từng cán bộ, công chức, viên chức, gắn với công tác kiểm tra, đánh giá thường xuyên, bảo đảm việc thực hiện đạt hiệu quả. Qua đó, cũng tiếp tục tuyên truyền, nâng nhận thức của cán bộ, đảng viên, viên chức, người lao động về THTK, CLP.

Thực tế cho thấy, về những vấn đề đã rõ ràng như chi ngân sách theo dự toán, sử dụng ngân sách, chống thất thu thuế, các quỹ tài chính, thoái vốn ở các công ty nhà nước… cán bộ, đảng viên, viên chức, người lao động đều nhận thức về tiết kiệm, chống lãng phí rất tốt.

Nhưng với các nhóm việc như giải ngân đầu tư công, xử lý tài sản công dôi dư, gỡ vướng các dự án… kết quả thực hiện được đánh giá hình như đều dừng ở thực thi nhiệm vụ, tức không đạt chỉ tiêu kết quả cuối năm đó, để năm sau làm tiếp. Có thể vì việc thực hiện các nhóm việc này bị ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố khách quan... Nhưng từ đó lãng phí cũng xuất hiện âm thầm. Và nếu nhìn sâu hơn ở góc độ quản trị, lãng phí kéo dài nhiều khi nguy hiểm không kém tham nhũng, tiêu cực.

Theo phân tích của nhiều người, nếu tham nhũng làm thất thoát nguồn lực một cách trực tiếp, thì lãng phí làm hao mòn cơ hội phát triển một cách âm thầm nhưng dai dẳng. Một địa phương có tài nguyên dồi dào nhưng khai thác kém hiệu quả sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh ngay trong chính thời điểm cần bứt phá nhất.

Đó cũng là lý do, Trung ương đã chỉ đạo, tỉnh quyết liệt thực hiện giải ngân đầu tư công năm 2026 đạt 100%; xử lý tài sản công dôi dư phải nhanh, dứt điểm, bảo đảm đúng quy định, tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 39/CĐ-TTg ngày 14/5/2026.

Với thực trạng giải ngân đầu tư công hiện tại ở Lâm Đồng, tinh thần trên là thách thức lớn. Phải tăng tốc giải ngân đầu tư công và các dự án hạ tầng trọng điểm trên địa bàn tỉnh, theo các chuyên gia kinh tế nhận định là có tác động nhanh nhất đến tốc độ tăng trưởng GRDP và cũng góp phần chống lãng phí hiệu quả.

Vì là vốn mồi, tức là khả năng kéo theo đầu tư tư nhân nên đầu tư công sẽ lan tỏa ảnh hưởng trên nhiều lĩnh vực. Nhất là góp phần đánh thức “nguồn lực ngủ quên” là nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, khi hiện tại, Trung tâm Quản lý nhà tỉnh mới cho thuê 33/87 cơ sở với số tiền 9,229 tỷ đồng; UBND cấp xã mới cho thuê được 15/241 cơ sở nhà, đất với tổng số tiền hơn 2,561 tỷ đồng...

Ông Nguyễn Tấn Bình, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học lãnh đạo và Quản trị doanh nghiệp - LEADMAN, phân tích: “Để cả năm vượt lên 10%, Lâm Đồng cần tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn trong thời gian ngắn, đặc biệt là công nghiệp chế biến, xây dựng và dịch vụ du lịch - thương mại để đưa tăng trưởng quý IV lên khoảng 13% trở lên. Điều này chỉ khả thi khi đồng thời: giải ngân đầu tư công bứt tốc, du lịch cuối năm tăng cao, công nghiệp chế biến nông sản mở rộng sản xuất, tiêu dùng và thương mại dịch vụ tăng mạnh trong mùa cao điểm cuối năm. Nếu thực hiện tốt các giải pháp trên, tăng trưởng GRDP năm 2026, tỉnh có thể đạt 10,0 - 10,3%.”

Người dân là trung tâm

Nói đến tăng trưởng "2 con số", người dân còn mơ hồ về tính toán. Nhưng nói về tiết kiệm, chống lãng phí, người dân Lâm Đồng, bàn việc sử dụng mảnh ruộng, ứng dụng khoa học kỹ thuật như thế nào cho năng suất cây trồng, con nuôi hiệu quả rất rành mạch. Không chỉ những nông dân chuyên nghiệp, tỷ phú mà ngay cả những nông dân yếu thế cũng có thể, bởi nhờ sự hỗ trợ từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách như Quỹ hỗ trợ nông dân, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ...

Phương hướng để THTK,CLP của UBND tỉnh trong thời gian tới là tiếp tục rà soát, sắp xếp, cơ cấu lại tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước này. Thực tế, bên cạnh những mặt chưa được như quy mô còn nhỏ… thì nguồn vốn từ các quỹ này khi đến người dân trong cảnh “một bữa khi đói” có giá trị lớn nhưng lại ít bị thất thoát. Như Quỹ hỗ trợ nông dân tỉnh Lâm Đồng hiện có trên 90% tổng tài sản (hơn 199 tỷ đồng) được tập trung hoạt động cho vay hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp. Công tác quản lý vốn được thực hiện chặt chẽ, tỷ lệ nợ xấu bằng 0%, tỷ lệ nợ quá hạn ở mức rất thấp (0,02%), bảo đảm khả năng thu hồi vốn và an toàn tài chính.

Như tại Quảng Trực, xã biên giới phía Tây tỉnh với diện tích sản xuất hơn 4.000 ha chủ yếu là cây trồng dài ngày và cây ăn trái nên người dân yếu thế bị thiếu vốn cho mùa vụ, chăn nuôi không ít. Theo thời gian cho thấy, nhờ vay vốn từ Quỹ hỗ trợ nông dân các cấp, người dân thực hiện các mô hình, dự án trồng trọt, chăn nuôi và có nhiều gia đình đã thoát nghèo. Theo UBND xã Quảng Trực, năm 2025, tổng nguồn vốn Quỹ hỗ trợ nông dân các cấp mà Hội Nông dân xã quản lý là 1,75 tỷ đồng, triển khai cho 37 hộ vay thực hiện 4 dự án trồng trọt, chăn nuôi. Năm 2026, cũng đã phối hợp với Hội Nông dân tỉnh xây dựng dự án triển khai cho 10 gia đình hội viên nông dân ở bon Bu Gia thực hiện mô hình đầu tư chăm sóc cà phê theo hướng bền vững…

Không dừng ở lo kinh tế gia đình, thời gian qua người dân Lâm Đồng còn cung cấp thông tin đáng quý về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cho cơ quan chức năng. Đó cũng là cơ sở đầy hy vọng nên trong tháng 4/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng ban hành Quy định số 784-QĐ/TU về việc mua tin phục vụ công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Theo đó, quy định mở thêm kênh tiếp nhận thông tin từ các tổ chức, cá nhân, góp phần phát hiện, ngăn chặn xử lý vi phạm và ngăn ngừa nguy cơ từ sớm.

Cũng xuất phát từ người dân là trung tâm, tỉnh đưa ra giải pháp tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, công tác cải cách hành chính để giảm thiểu tối đa chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Cụ thể như duy trì và nâng cao thứ hạng Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index); tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các thủ tục hành chính, đặc biệt trong các lĩnh vực thu hút đầu tư, đất đai, xây dựng, chuyển đổi số toàn diện thủ tục hành chính. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành dự án "Xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý dùng chung của tỉnh" theo nguyên tắc: “Một hệ thống thống nhất - Một dữ liệu duy nhất - Một dịch vụ liền mạch”.

Việc kích hoạt cơ chế giám sát từ người dân như trên góp thêm yếu tố cho Lâm Đồng xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực, đi đôi với khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Vì thực tế, ở một số nơi, tâm lý sợ sai, né tránh trách nhiệm đang tạo ra một dạng “lãng phí cơ hội” rất lớn.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt, Lâm Đồng không thể phát triển nhanh, nếu nguồn lực tiếp tục bị phân tán, chậm khai thác hoặc sử dụng kém hiệu quả. Chống lãng phí vì thế không còn là vấn đề mang tính kỹ thuật hành chính, mà là yêu cầu chiến lược để bảo vệ dư địa phát triển của địa phương trong dài hạn.

“

Box 1: Quy định số 784-QĐ/TU về việc mua tin phục vụ công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của Lâm Đồng là hoạt động thực hiện 1 trong 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh tại Hội nghị tổng kết công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng vào cuối tháng 12/2025. Đó là chủ động phát hiện, xử lý nghiêm minh, đồng bộ các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", "bất vị thân", không ai được phép vượt quá "lằn ranh đỏ"…