Lâm Đồng xin chủ trương mở đường vươn ra biển lớn

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ xin chủ trương xây dựng đề án công nhận Khu kinh tế đặc biệt tỉnh Lâm Đồng. Đây là bước đi nhằm tổ chức lại không gian phát triển sau khi 3 tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận hợp nhất, mở ra một tầm nhìn lớn hơn cho vùng đất trải dài từ cao nguyên xuống duyên hải.

Bước đi chiến lược từ nền tảng tiềm năng

Nhìn lại hành trình phát triển của những vùng đất đổi mới, lịch sử luôn sang trang khi dám phá vỡ những chiếc áo chật hẹp để mở ra một không gian phát triển đủ lớn. Do đó, việc UBND tỉnh Lâm Đồng chính thức có công văn xin chủ trương xây dựng đề án công nhận Khu kinh tế đặc biệt tỉnh Lâm Đồng là một cú "bẻ lái" chiến lược, định hình lại vị thế của cả một vùng đất rộng lớn.

Với diện tích tự nhiên vượt mốc 24.233 km², Lâm Đồng hiện hữu một không gian hội tụ từ cao nguyên xuống duyên hải; từ vựa nông sản, khoáng sản bô-xít, titan khổng lồ đến các trung tâm du lịch mang tầm quốc tế như Đà Lạt hay Mũi Né.

Thế nhưng, tiềm năng dẫu có dồi dào đến đâu mà thiếu đi một cơ chế vượt trội, một tọa độ hội tụ đủ sức hút thì nền kinh tế vẫn sẽ mãi loay hoay trong chiếc áo mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào nông nghiệp và dịch vụ đơn thuần.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, GRDP của tỉnh tăng bình quân khoảng 5,96%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 105,24 triệu đồng. Những kết quả này cho thấy kinh tế vẫn duy trì được đà phát triển nhưng cơ cấu tăng trưởng chưa tạo ra chuyển biến đủ mạnh.

Nhiều lợi thế như công nghiệp nhôm, năng lượng, kinh tế biển, logistics, kinh tế số và an ninh năng lượng chưa được khai thác tương xứng; vẫn phát triển riêng lẻ, chưa kết nối thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh…

Đó là lý do vì sao ý tưởng hình thành Khu kinh tế đặc biệt với quy mô khoảng 86.000 ha thông qua việc sắp xếp, hợp nhất 6 đơn vị hành chính cấp xã gồm các xã Sơn Mỹ, Hàm Tân, Tân Minh, Tân Hải cùng 2 phường La Gi và Phước Hội ra đời. Thay vì tiếp tục phát triển theo từng dự án, từng địa bàn, tỉnh hướng tới một không gian có quy mô đủ lớn, được quy hoạch đồng bộ và có cơ chế quản trị, chính sách đầu tư phù hợp để thu hút những dự án có khả năng tạo sức lan tỏa.

Nhìn trên bản đồ, 6 địa phương này không chỉ có nhiều tiềm năng. Nếu được tổ chức quy hoạch và đầu tư đồng bộ, khu vực còn có thể trở thành điểm giao thoa giữa kinh tế biển, công nghiệp, năng lượng, logistics và các hành lang vận tải kết nối Tây Nguyên với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Đây không phải là một sự chắp vá địa giới, mà là một tư duy gom tụ nguồn lực, tạo ra một vùng lõi có độ nén kinh tế cực cao.

Động lực ven biển

Một trong những lợi thế hiếm có của khu vực này là vị trí kết nối khi chỉ cách TP Hồ Chí Minh, TP Đồng Nai và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam vài bước chân; đồng thời có khả năng kết nối với Tây Nguyên và các tuyến hàng hải quốc tế.

Hệ thống hạ tầng được xác định gồm đường cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A, Quốc lộ 55, tuyến Tân Minh - Sơn Mỹ, đường ven biển và tuyến đường sắt tốc độ cao trong tương lai. Cùng với đó là hệ thống cảng biển khu vực Đông Nam Bộ và kết nối dịch vụ hậu cần với Đặc khu Phú Quý.

Đặc biệt, cảng Sơn Mỹ được kỳ vọng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 150.000 tấn, kết hợp với Trung tâm điện lực Sơn Mỹ có công suất 4.500 MW và kho cảng LNG Sơn Mỹ. Nơi đây hội tụ đủ điều kiện để phát triển thành một trung tâm năng lượng và logistics biển quan trọng.

Cùng với đó là tiềm năng điện gió ngoài khơi, năng lượng tái tạo, hydrogen và amoniac xanh. Những lĩnh vực này có thể mở ra hệ sinh thái công nghiệp năng lượng mới, gắn sản xuất điện với lưu trữ năng lượng, cung ứng cho công nghiệp và phát triển thị trường tín chỉ carbon. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng trong dài hạn.

Khu kinh tế đặc biệt được đề xuất phát triển theo mô hình tổng hợp, đa ngành; danh mục định hướng ngành nghề khá rộng, từ công nghiệp chế biến đến giáo dục, y tế chất lượng cao; du lịch biển, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí tổng hợp có mục tiêu kinh doanh casino cũng được xác định là một hướng thu hút đầu tư.

Với quy mô ấy, khu vực này không chỉ có thể phát triển vượt khỏi vai trò một địa bàn ven biển của riêng Lâm Đồng mà còn có thể trở thành cửa ngõ ra biển cho một phần vùng Tây Nguyên, đồng thời bổ sung năng lực cảng biển, năng lượng và công nghiệp cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nói cách khác, lợi thế không nằm ở chuyện khu vực này cách TP Hồ Chí Minh hay Đồng Nai bao nhiêu bước chân mà ở khả năng kết nối thành một mạng lưới sản xuất - vận tải - năng lượng - dịch vụ thống nhất. Khi hàng hóa từ cao nguyên có đường ra biển thuận lợi, khi cảng biển có nguồn hàng ổn định, khi công nghiệp có đủ năng lượng và hạ tầng, các địa phương sẽ không chỉ đứng cạnh nhau trên bản đồ mà còn có thể cùng tham gia vào một chuỗi giá trị.

Chu kỳ thịnh vượng mới

Sự hình thành Khu kinh tế đặc biệt tỉnh Lâm Đồng giải quyết trọn vẹn bài toán thu ngân sách vốn đang chênh lệch lớn giữa thu và chi tại khu vực này (năm 2025, thu mới chỉ đạt hơn 308 tỷ đồng, trong khi chi hơn 1.061 tỷ đồng).

Khi các dự án công nghiệp nặng, năng lượng, cảng biển và khu đô thị du lịch cao cấp đi vào vận hành dưới một khung pháp lý thông thoáng, nguồn thu nội lực sẽ bùng nổ, giúp địa phương tự chủ tài chính và tạo ra hàng vạn việc làm chất lượng cao cho người dân.

UBND tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương cho nghiên cứu, xây dựng đề án công nhận Khu kinh tế đặc biệt theo quy định; đồng thời đề nghị các bộ, ngành Trung ương phối hợp, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền xem xét trong năm 2027 khi đáp ứng đủ điều kiện.

Đến đây, ai cũng có thể hiểu rằng muốn đi xa, một địa phương không thể cứ mãi khép mình trong lũy tre làng hay những giới hạn hành chính cũ kỹ. Lâm Đồng đã chọn cách đi lớn, đi bằng tầm nhìn hướng ra đại dương. Khi những con đường cao tốc được nối dài, khi những tua-bin gió ngoài khơi quay đều và những chuyến tàu lớn cập cảng Sơn Mỹ, vùng đất ven biển này sẽ không bao giờ còn là một "vùng trũng tiềm năng" nữa mà sẽ chính thức thành tâm điểm, thành trái tim năng động bậc nhất của khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và cả nước.