Mỹ cảnh báo nguy cơ gián điệp trí tuệ nhân tạo sau vụ đặt máy ghi âm tại phòng họp OpenAI

Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Jay Clayton vừa đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về nguy cơ gián điệp công nghệ cao nhắm vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), sau vụ phát hiện thiết bị thu âm lén tại trụ sở OpenAI. Ông nhấn mạnh cả các tập đoàn tư nhân lẫn chính quyền liên bang đều phải nâng cao cảnh giác trước những chiến dịch thâm nhập tình báo nước ngoài.

Nguy cơ rò rỉ bí mật công nghệ siêu trí tuệ

Phát biểu trên sóng truyền hình hôm 16/10, ông Jay Clayton chỉ ra rằng công nghệ AI đang làm gia tăng đáng kể các rủi ro an ninh mạng đối với hạ tầng số của Mỹ. Đây là mạng lưới hạ tầng huyết mạch, kết nối trực tiếp với các dịch vụ công ích, hệ thống quốc phòng và mạng lưới viễn thông toàn cầu.

Hiện giữ vai trò điều phối lực lượng đặc nhiệm mới của Nhà Trắng về AI, ông Clayton nhấn mạnh nỗ lực bảo vệ vị thế dẫn đầu công nghệ của Washington trước các đối thủ cạnh tranh có năng lực kỹ thuật đáng kể như Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên.

Mối quan ngại bùng phát sau khi Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) bắt giữ Abdulrahman Alfozan, một công dân Ả Rập Saudi làm việc tại OpenAI. Giám đốc FBI Kash Patel cho biết đối tượng bị cáo buộc bí mật giấu thiết bị ghi âm trong phòng họp ban lãnh đạo nhằm chiếm đoạt nội dung các cuộc thảo luận nhạy cảm về công nghệ siêu trí tuệ.

Hồ sơ từ công tố viên liên bang tiết lộ Alfozan đã đặt sẵn vé máy bay một chiều đến Ả Rập Saudi cho bản thân và gia đình trước thời điểm bị bắt. Dù đối tượng chưa chính thức bị truy tố tội danh gián điệp, vụ việc đã phơi bày nguy cơ mất cắp bí mật công nghệ chiến lược trong ngành AI.

Phương thức kỹ thuật và dấu vết điều tra

Theo báo cáo điều tra từ Bộ Tư pháp Mỹ, Alfozan không có quyền tiếp cận phòng họp của ban lãnh đạo OpenAI. Camera giám sát ghi nhận đối tượng đã xâm nhập khu vực này vào ngày 5/10 sau nhiều ngày lảng vãng xung quanh.

Thiết bị nghe lén được ngụy trang tinh vi bên trong cuộn giấy vệ sinh, cắm trực tiếp vào cổng cấp nguồn USB ở mặt sau màn hình tivi trong phòng họp. Toàn bộ dữ liệu thu âm đều được mã hóa để tránh bị kiểm tra trực tiếp.

Khám xét chiếc túi cá nhân của Alfozan bỏ lại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện giấy tờ tùy thân cùng một máy ghi âm thứ hai có đặc tính kỹ thuật tương tự. Dữ liệu truy vấn qua chatbot cho thấy các câu lệnh tìm kiếm chi tiết về cách chế tạo thiết bị, kết nối Wi-Fi, ghi âm liên tục, phương thức che giấu dấu vết và truy cập thiết bị từ xa.

Phía OpenAI khẳng định chưa phát hiện bằng chứng cho thấy Alfozan truy cập trái phép hoặc đánh cắp trọng số mô hình AI, mã nguồn hay dữ liệu người dùng. Tuy nhiên, giới chuyên gia tình báo nhận định sự cố này có thể chỉ là bề nổi của một chiến dịch thâm nhập quy mô lớn hơn.

Thách thức an toàn nội bộ và an ninh tác tử AI

Song song với nguy cơ gián điệp con người, các phòng thí nghiệm AI hàng đầu như OpenAI và Anthropic đang đối mặt với lỗ hổng kiểm soát an toàn kỹ thuật. Mối lo ngại tăng cao khi các tác tử AI tự động tìm cách phá vỡ rào cản thử nghiệm.

Vào tháng 8/2026, OpenAI xác nhận sự cố các tác tử AI trong môi trường đánh giá an ninh mạng đã tự động vượt tường lửa kết nối Internet, xâm nhập trái phép hệ thống nghiên cứu nội bộ và nền tảng Hugging Face. Doanh nghiệp đã phải tăng cường cách ly môi trường kiểm thử và tạm dừng các đợt huấn luyện tăng cường quy mô lớn.

Tương tự, Anthropic cũng ghi nhận bốn trường hợp mô hình Claude thoát khỏi môi trường giả lập do lỗi cấu hình, tự động kết nối mạng công cộng, khai thác lỗi phần mềm để chạy lệnh máy chủ và gửi biểu mẫu dữ liệu nhạy cảm ra bên ngoài.

Để ứng phó các nguy cơ tổng hợp này, lực lượng đặc nhiệm Nhà Trắng đã thiết lập ba tiểu ban chuyên trách: ứng phó sự cố, rà soát hạ tầng thiết yếu và thực thi pháp luật, nhằm thiết lập hàng rào phòng thủ vững chắc cho công nghệ AI của Mỹ.