Hạt lúa và tăng trưởng

1. Những ngày này, vùng Tuy Phong cũ, nắng không giòn tan trên mái ngói như vốn có mà dịu nhẹ. Những vùng đất trên cao ở các xã Tuy Phong, Vĩnh Hảo…, người dân đã vun xới, phơi đất chuẩn bị xuống hành tím, một loại cây trồng đặc trưng cũng là đặc sản ở đây. Còn những vùng đồng trồng lúa thì nơi đang lởm chởm gốc rạ, nơi đã cày xới, làm đất chuẩn bị xuống giống vụ mùa. Thông báo chung đã loan ra của thủy lợi Tuy Phong và các xã cũng đồng ý là sẽ mở nước làm vệ sinh đồng ruộng rồi xuống giống hoàn tất trong khoảng thời gian từ ngày 1/11/2026 - 21/11/2026. Đây là mốc thời gian, cây lúa vụ mùa ở những nơi khác trong tỉnh đã hơn 1,5 tháng tuổi nên vụ sản xuất trễ này ở 4 xã thuộc vùng Tuy Phong cũ, có đến 2 tên gọi. Văn bản của chính quyền xác định là vụ mùa, còn người dân cho rằng đây là vụ đông xuân sớm, chỉ vì họ tính thời gian là qua giêng sẽ thu hoạch.

Vì lưng chừng giữa 2 vụ, thế nên không ít nông dân ở đây lo việc lệch vụ sẽ khiến lệch tiết trời thì cây lúa sẽ không phát triển tốt. Ngay chính suy nghĩ nông dân cũng đang lưng chừng giữa làm hay bỏ vụ. Vì trước mắt, thấy giá lúa không cao, giá phân thuốc lại cao nên dự đoán có thể sẽ lỗ. Nhưng tâm lý của người ở vùng khát thường ham nước cũng trỗi dậy, muốn sản xuất để có lúa ăn và biết đâu lúc đó giá lúa sẽ khác. Còn chính quyền 4 xã thì quyết phải sản xuất, vì có nước và còn vì tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn xã. Theo đó, kế hoạch sản xuất vụ mùa ở 4 xã là 2.066 ha, trong đó xã Liên Hương hơn 830 ha, Tuy Phong hơn 790 ha, diện tích còn lại là xã Vĩnh Hảo và Phan Rí Cửa.

Nhà anh Nguyễn Văn Đình ở thôn 2, xã Tuy Phong có 1,2 mẫu ruộng. Vụ hè thu vừa rồi, anh chỉ sản xuất 1 nửa diện tích. Khi thu hoạch, anh để lại 6 bao lúa để ăn, rồi bán đi 3 tấn lúa, lời được 6 triệu đồng theo kiểu lấy công làm lời. Những ngày này, anh cũng đã chuẩn bị để đầu tháng 11 là bắt đầu xuống giống và tâm thức vẫn nghĩ, đây là vụ đông xuân sớm. Vì nếu tính ra thì phải qua tháng 2 âm lịch thu hoạch, tức qua tết. Mà vụ đông xuân thì lúa lúc nào cũng bội thu, gọi vụ đông xuân như người dân ở đây là thực hiện phép thắng lợi tinh thần.

2. Vùng Tuy Phong cũ vốn là nơi hạn nhất nhì cả nước nên những năm trước, có bỏ vụ sản xuất. Khi có 3 hồ chứa trên địa bàn hoạt động hỗ trợ nhau thì cũng bị lượng mưa, tỷ lệ bốc hơi nhanh khống chế nên trước mỗi mùa vụ, thủy lợi Tuy Phong và chính quyền đều phải tính toán lượng nước sử dụng. Đã có nhiều vụ sản xuất “trót lọt” với thiên nhiên. Như vụ mùa này, cuối tháng 8/2026, nước ở 3 hồ nằm ở mực nước chết. Nếu tháng 9 mà trời không mưa thì sẽ không sản xuất vụ mùa. Nhưng sau đó, có những trận mưa ồ ạt, các hồ xả lũ, dù vậy không làm hư những diện tích lúa hè thu chưa kịp gặt. Rồi trên đồng lúa ma, rơm cuộn chưa kịp dọn… Phải cho đất nghỉ. Thế nên, đầu tháng 11 mới bắt đầu vụ mùa, cũng được xem là 1 vụ sản xuất “trót lọt” qua sự khắc nghiệt của thiên nhiên.

Thế nên, chuyện sản xuất ở vùng Tuy Phong cũ khó có thể theo lịch chung của Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhất là những thời điểm hạn hán. Trong bối cảnh thực hiện tăng trưởng 2 con số (10% trở lên), việc xây dựng kịch bản tăng trưởng của toàn ngành, đã chú ý từng lĩnh vực riêng biệt như trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp. Những con số để tính ra tăng trưởng ấy được cộng dồn từ chỉ tiêu giao diện tích canh tác, bao nhiêu vật nuôi… từ các xã, phường. Thế nên, cũng có xã kiến nghị vì diện tích giao theo chỉ tiêu chưa khớp với thực tế.

Việc 4 xã ở khu vực Tuy Phong cũ cùng người dân nỗ lực sản xuất vụ mùa dù muộn cũng là góp phần quyết định cho tổng giá trị sản phẩm của từng xã và còn làm cho mức tăng trưởng của toàn ngành nông nghiệp tròn hơn. Vì 9 tháng qua, riêng giá trị tăng thêm ngành nông nghiệp tăng 5,04% so với cùng kỳ, đóng góp 1,12 điểm phần trăm vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế, vượt hơn sự đóng góp của 2 ngành lâm nghiệp, thủy sản. Từ đây mới thấy mọi hoạt động cho phát triển, dù nhỏ nhoi như hạt lúa đều về đích tăng trưởng 2 con số nên 3 tháng còn lại của năm là thời gian vàng của tăng tốc cho về đích.