Ukraine cạn nguồn đạn tên lửa Patriot, Mỹ rải tiêm kích F-22 sang Nhật Bản diễn tập ACE

Hệ thống phòng không của Ukraine đang đứng trước áp lực tiêu hao lớn khi lượng đạn tiếp viện cho tổ hợp Patriot sụt giảm nghiêm trọng. Trong khi đó, tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Không quân Mỹ tiếp tục hiện thực hóa khái niệm Tác chiến linh hoạt (ACE) bằng việc luân chuyển tiêm kích tàng hình F-22 Raptor đến Nhật Bản. Đồng thời, những cảnh báo an ninh mới tại vịnh Ba Tư đang làm dấy lên lo ngại về tính dễ tổn thương của mạng lưới cáp viễn thông đáy biển.

Ukraine đối mặt bài toán hỏa lực phòng không trước kho đạn Patriot hạn chế

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận trên sóng ABC News rằng Kiev chỉ nhận được 24 quả tên lửa đánh chặn cho các tổ hợp phòng không Patriot do Mỹ viện trợ trong vòng 90 ngày qua. Con số này phản ánh sự thiếu hụt đạn dược phòng không nghiêm trọng trước các đợt tập kích quy mô lớn.

Hiện nay, hệ thống Patriot vận hành dựa trên hai biến thể đạn chủ lực với đặc tính kỹ chiến thuật khác nhau:

• PAC-2 GEM-T (Raytheon): Sử dụng cơ chế dẫn đường radar bán chủ động kết hợp đầu nổ phân mảnh kích nổ cận đích. Loại đạn này tối ưu cho việc tiêu diệt tên lửa hành trình, máy bay chiến đấu và một số loại tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn. Mỗi bệ phóng M903 mang tối đa 4 quả.
• PAC-3 MSE (Lockheed Martin): Trang bị đầu dò radar chủ động pha cuối, hoạt động theo nguyên lý đâm va trực tiếp (hit-to-kill) bằng động năng. Tên lửa có chiều dài khoảng 5,2 m, trọng lượng xấp xỉ 700 kg, đạt vận tốc Mach 5 và được thiết kế đặc thù để đối phó tên lửa đạn đạo cơ động hoặc bổ nhào tốc độ cao. Mỗi bệ M903 chứa tới 12 quả.

Trong quy chuẩn tác chiến thông thường nhằm đối phó tên lửa đạn đạo, các kíp trắc thủ Patriot thường phóng loạt 2 quả đánh chặn vào một mục tiêu để tối ưu xác suất tiêu diệt. Như vậy, 24 quả đạn chỉ đủ để đánh trả khoảng 12 mục tiêu đạn đạo, hoặc chỉ tương đương cơ số nạp đầy cho 2 bệ phóng PAC-3 MSE (hoặc 6 bệ phóng PAC-2).

Bài toán chi phí và năng suất công nghiệp quốc phòng cũng là trở ngại lớn. Theo dự toán ngân sách tài khóa 2027 của Mỹ, mỗi quả PAC-3 MSE có giá khoảng 5,3 triệu USD. Việc sử dụng tên lửa đắt tiền này để ngăn chặn máy bay không người lái (UAV) hay tên lửa hành trình giá rẻ gây mất cân đối hỏa lực nghiêm trọng. Lockheed Martin đã bàn giao 620 quả PAC-3 MSE trong năm 2025 và dự kiến tăng công suất lên 2.000 quả/năm trong 7 năm tới. Lục quân Mỹ hiện tìm kiếm loại đạn đánh chặn dưới 1 triệu USD, trong khi Lockheed Martin thúc đẩy phát triển dòng PAC-3 ACE với chi phí dự kiến giảm một nửa.

Không quân Mỹ triển khai tiêm kích F-22 đến căn cứ Tsuiki theo học thuyết ACE

Tại Đông Á, Không quân Mỹ tiếp tục đẩy mạnh chiến thuật phân tán lực lượng khi đưa các tiêm kích tàng hình thế hệ năm F-22 Raptor thuộc Phi đội tiêm kích viễn chinh 525 đến căn cứ Tsuiki thuộc tỉnh Fukuoka, đảo Kyushu, Nhật Bản. Hoạt động này nhằm phục vụ cuộc tập trận Keen Sword 27 diễn ra đến ngày 29/10.

Căn cứ Tsuiki do Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản quản lý, sở hữu đường băng bê tông dài 2.400 m và là nơi đóng quân của Không đoàn 8 sử dụng tiêm kích F-2. Về mặt kỹ thuật, F-22 Raptor tích hợp 2 động cơ turbofan Pratt & Whitney F119-PW-100 với lực đẩy khoảng 156 kN mỗi động cơ, cho phép duy trì tốc độ siêu âm hành trình trên Mach 1,5 mà không cần đốt sau, tốc độ tối đa đạt Mach 2 và bán kính chuyển sân gần 3.000 km với thùng dầu phụ.

Việc điều động F-22 phản ánh cách tiếp cận Khái niệm tác chiến linh hoạt (Agile Combat Employment - ACE). Bằng cách phân tán máy bay chiến đấu từ các căn cứ lớn như Kadena sang các sân bay cấp hai, lực lượng Mỹ buộc đối phương phải phân tán hỏa lực trinh sát và tiến công dẫn đường chính xác. Tuy nhiên, thách thức hậu cần đối với F-22 là rất lớn do quy trình bảo trì lớp sơn tàng hình chuyên biệt, nhu cầu thiết bị hỗ trợ mặt đất phức tạp, và cự ly bay 870 km từ Tsuiki tới căn cứ Kadena đòi hỏi tần suất tiếp dầu trên không cao hơn.

Mối đe dọa hạ tầng cáp viễn thông dưới đáy biển tại vịnh Ba Tư

Bên cạnh các diễn biến trên không phận và chiến trường trên bộ, an ninh cơ sở hạ tầng ngầm cũng thu hút sự chú ý sau khi các nguồn tin tình báo cho biết Iran có thể đã xây dựng phương án phong tỏa hoặc phá hủy các tuyến cáp quang đáy biển tại khu vực eo biển Hormuz nếu xảy ra xung đột vũ trang diện rộng.

Hạ tầng cáp ngầm quốc tế đảm nhận vận chuyển khoảng 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu. Mặc dù lưu lượng đi qua eo biển Hormuz chỉ chiếm chưa đầy 1% băng thông toàn cầu (theo số liệu từ TeleGeography), việc gián đoạn cục bộ sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến hệ thống dịch vụ tài chính, điện toán đám mây và thông tin liên lạc của các quốc gia vùng Vịnh.

Cáp quang biển là mục tiêu rất dễ bị tổn thương. Với đường kính chỉ vài centimet, phần lớn chiều dài tuyến cáp nằm trần trên nền đáy biển. Tại vịnh Ba Tư, vùng nước tương đối nông với độ sâu trung bình khoảng 50 m khiến các tuyến cáp dễ bị can thiệp bởi thợ lặn, tàu lặn không người lái hoặc đơn giản là neo kéo từ tàu hàng. Khâu phục hồi thường mất nhiều thời gian, trung bình khoảng 40 ngày cho mỗi sự cố do số lượng tàu chuyên dụng sửa cáp trên thế giới rất hạn chế và các rào cản pháp lý, an ninh tại các khu vực đang có xung đột.