Kinh doanh trực tuyến: Cần đồng bộ giải pháp quản lý

Nền tảng thương mại rộng mở

Kinh doanh trên môi trường số đang trở thành kênh tiếp cận khách hàng của nhiều tổ chức, cá nhân. Cách thức này tạo thuận lợi cho cả người mua và người bán, nhưng cũng phát sinh nhiều tình huống trong việc theo dõi giao dịch, xác định trách nhiệm và phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng.

Tốt nghiệp THPT năm 2024, chị Lê Thị Cẩm Tiên ở xã Đam Rông 3, bắt đầu “khởi nghiệp” từ xây dựng kênh bán hàng qua nền tảng mạng xã hội. Các mặt hàng chủ yếu là dành cho trẻ em. Chị Tiên cho biết: “Hệ thống quản lý bán hàng đa kênh sẽ giúp tôi theo dõi, cập nhật đơn hàng, thuận tiện hơn trong hoạt động giới thiệu sản phẩm”.

Theo chị Tiên, trước khi bắt đầu kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, chị đã cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cá nhân cho đơn vị quản lý nền tảng. Đây là một trong những yêu cầu cần thiết để xác định thông tin người bán, góp phần minh bạch hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Cũng như chị Tiên, ngày càng nhiều người lựa chọn kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Hình thức mua bán này đang phổ biến từ thành thị đến nông thôn; từ mớ rau, con cá đến những sản phẩm có giá trị cao đều có thể được giao dịch nhanh chóng chỉ qua vài thao tác.

Theo Sở Công thương, đến tháng 9/2026, toàn tỉnh có 554 nền tảng thương mại điện tử, 8 ứng dụng, 439 website bán hàng và 6 sàn giao dịch thương mại điện tử đã đăng ký. Sàn thương mại điện tử địa phương sanphamdiaphuong.com.vn có 858 tài khoản, 956 sản phẩm.

Trong thời gian qua, tỉnh đã tổ chức cho 2.200 lượt doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cán bộ, công chức tham gia các khóa đào tạo kỹ thuật thương mại điện tử. Đồng thời, 60 doanh nghiệp, hộ kinh doanh được hỗ trợ tham gia các sàn, nền tảng giao dịch trong và ngoài nước như: alibaba, shopee, lazada, tiktok shop, tridge, gobiz… Đến nay, khoảng 35% doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn tỉnh sử dụng website hoặc ứng dụng thương mại điện tử giới thiệu sản phẩm.

Hiện có từ 50% dân số trở lên mua sắm trực tuyến qua các sàn, mạng xã hội, ứng dụng và website bán hàng. Doanh số thương mại điện tử B2C chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của tỉnh.

Siết chặt trách nhiệm trên môi trường số

Trên mạng xã hội, một người bán có thể sử dụng nhiều tài khoản hoặc livestream để tiếp cận người mua. Khi phát sinh tranh chấp, việc xác định người bán, nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm giải quyết khiếu nại có thể gặp khó khăn nếu thông tin không đầy đủ hoặc thiếu khả năng đối chiếu. Theo ông Nguyễn Văn Khánh - Phó Giám đốc Sở Công thương, một vấn đề khác được đặt ra trong quản lý kinh doanh trực tuyến là kiểm soát hàng giả, hàng giả mạo nhãn hiệu và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trên môi trường số, việc theo dõi hoạt động kinh doanh không chỉ dừng ở xác định người bán mà còn phải làm rõ nguồn gốc hàng hóa, dấu hiệu vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan.

Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2027, Sở Công thương sẽ tăng cường giám sát hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, website và mạng xã hội. Đồng thời, phối hợp với các đơn vị quản lý nền tảng để xác minh chủ thể kinh doanh, thu thập thông tin và xử lý hoặc yêu cầu gỡ bỏ sản phẩm có dấu hiệu vi phạm. Ngành công thương cũng đặt mục tiêu phấn đấu chuyển giao bằng hình thức điện tử 100% thông tin, cảnh báo khẩn cấp về hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến đơn vị có thẩm quyền trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện hoặc tiếp nhận.

Về phía người kinh doanh, việc cung cấp thông tin chính xác, công khai nguồn gốc và đặc tính hàng hóa, thực hiện đúng cam kết giao dịch là điều kiện để tạo niềm tin với khách hàng. Người mua cũng cần kiểm tra thông tin người bán, chính sách đổi trả và kênh tiếp nhận khiếu nại trước khi giao dịch.

Khi trách nhiệm của từng bên được xác định rõ và việc xử lý vi phạm theo kịp phương thức kinh doanh mới, thương mại điện tử mới có thể phát triển trên nền tảng minh bạch, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng.