Quân đội Mỹ thay đổi cách gọi AI thành SI nhằm đẩy nhanh việc ứng dụng tác chiến tự hành

Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ đã chính thức bắt đầu thay thế thuật ngữ trí tuệ nhân tạo (AI) bằng "siêu trí tuệ" (Super Intelligence - SI) trong các tài liệu chỉ huy, văn bản hành chính và tài liệu huấn luyện. Động thái điều chỉnh thuật ngữ kỹ thuật này được thực hiện nhằm triển khai sắc lệnh hành pháp mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump, qua đó thể hiện rõ định hướng đẩy nhanh tốc độ ứng dụng khí tài tự hành trong chiến lược quốc phòng tương lai.

Động thái triển khai tại các quân chủng thuộc lực lượng vũ trang Mỹ

Quy trình chuyển đổi thuật ngữ bắt đầu từ Hải quân Mỹ thông qua điện văn NAVADMIN được ban hành ngày 22/10. Theo chỉ thị này, toàn bộ cổng thông tin điện tử, thư tín, tài liệu huấn luyện kỹ thuật và bản tin hạm đội bắt buộc phải chuyển sang sử dụng danh xưng "siêu trí tuệ" cùng ký hiệu viết tắt "SI" thay cho ký hiệu "AI" quen thuộc.

Đại diện Hải quân Mỹ cho biết danh xưng mới phản ánh mục tiêu mở rộng năng lực công nghệ tác chiến với "tốc độ siêu thanh", đồng thời nhận định các giải pháp máy học hiện tại đã vượt qua định nghĩa cơ bản về tự động hóa truyền thống. Ngay sau đó một ngày, Bộ Tư lệnh Thủy quân lục chiến Mỹ cũng phát đi văn bản hướng dẫn tương tự, yêu cầu các cơ quan trực thuộc áp dụng thuật ngữ "Siêu trí tuệ" ở mức tối đa trong phạm vi hành lang pháp lý hiện hành đối với báo cáo, chỉ thị nội bộ và tài liệu không mang tính luật định.

Theo ghi nhận từ tờ Stars and Stripes, Lục quân và Không quân Mỹ hiện vẫn chưa công bố kế hoạch điều chỉnh tương tự. Bên cạnh đó, lộ trình triển khai cụ thể của Lực lượng Vũ trụ đối với chỉ thị trên vẫn đang được xem xét.

Cơ sở pháp lý và định hướng tái định nghĩa công nghệ

Nguồn gốc của sự điều chỉnh này xuất phát từ sắc lệnh mang tên "Mở ra kỉ nguyên siêu trí tuệ" do Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ngày 29/9. Sắc lệnh quy định các bộ máy hành pháp và lực lượng quân sự áp dụng danh xưng mới trong các văn bản phi luật định.

Nhà Trắng đưa ra lập luận rằng thuật ngữ trí tuệ nhân tạo không còn mô tả đầy đủ năng lực thực tế của công nghệ máy tính thế hệ mới. Các thuật toán hiện nay đã vượt ra ngoài việc mô phỏng tư duy con người để tạo ra các phương thức sáng tạo và tối ưu hóa nhiệm vụ phức tạp. Quan điểm này từng được Tổng thống Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào ngày 22/9, trong đó nhấn mạnh vai trò thực tế của trí tuệ máy móc trong các hệ thống hiện đại.

Tuy nhiên, do các bộ luật liên bang của Mỹ vẫn duy trì thuật ngữ pháp lý "trí tuệ nhân tạo", việc thay đổi sang "siêu trí tuệ" tạm thời chỉ áp dụng trong phạm vi văn bản điều hành hành chính. Nhằm chuẩn hóa khái niệm, sắc lệnh đã giao ông Michael Kratsios, Trợ lý Tổng thống về Khoa học và Công nghệ, nghiên cứu và đề xuất định nghĩa liên bang chính thức về "siêu trí tuệ" trước ngày 28/11 để xác định rõ phạm vi áp dụng thực tế.

Gắn kết với kế hoạch thành lập Bộ Tư lệnh Tác chiến Tự hành

Đằng sau việc đổi mới khái niệm là nỗ lực tái cơ cấu khí tài quân sự của Lầu Năm Góc, tập trung trọng tâm vào thiết bị không người lái (drone), robot và hệ thống tác chiến tự hành. Vào ngày 30/9, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã công bố kế hoạch thành lập Bộ Tư lệnh Tác chiến Tự hành (AUTOWARCOM).

Dự kiến được tổ chức như một bộ tư lệnh tác chiến bốn sao với một số thẩm quyền tương đương quân chủng, AUTOWARCOM sẽ đóng vai trò cơ quan đầu não trong việc thiết kế, thử nghiệm và biên chế các hệ thống tự hành và bán tự hành. Lầu Năm Góc đặt mục tiêu hoàn tất việc thiết lập bộ tư lệnh này trước ngày 1/10/2027 sau khi nhận được sự phê chuẩn pháp lý từ Quốc hội Mỹ, qua đó đẩy mạnh tốc độ vận hành của các nền tảng khí tài công nghệ cao.

Khác biệt giữa định nghĩa khoa học và ứng dụng thực tiễn

Thuật ngữ "trí tuệ nhân tạo" lần đầu tiên được nhà khoa học John McCarthy đưa ra vào năm 1955 phục vụ cho hội thảo Dartmouth năm 1956. Trong khi đó, theo quan điểm khoa học máy tính được triết gia Nick Bostrom phổ biến từ năm 2014, "siêu trí tuệ" vốn được xem là trạng thái giả định trong tương lai, nơi máy móc đạt khả năng nhận thức và xử lý vượt xa toàn bộ trí tuệ con người.

Ở giai đoạn hiện nay, sắc lệnh hành pháp ngày 29/9 tạm thời áp dụng định nghĩa AI sẵn có trong luật pháp liên bang cho khái niệm "siêu trí tuệ". Phạm vi này bao gồm tất cả các hệ thống thuật toán có chức năng dự báo, đề xuất hoặc hỗ trợ ra quyết định theo mục tiêu định trước. Do đó, ranh giới cụ thể giữa việc nâng cấp công nghệ tác chiến thực chất hay chỉ là bước thay đổi về mặt ngôn ngữ hành chính sẽ tiếp tục được làm rõ sau các báo cáo kỹ thuật và pháp lý sắp tới.