Thi đua phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở

Từ thực tế đó, UBND tỉnh Lâm Đồng vừa phát động phong trào thi đua “Mỗi xã, phường, đặc khu có mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở” giai đoạn 2026 - 2030, hướng đến nâng cao hiệu quả sử dụng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, thiết thực nâng cao đời sống tinh thần, sức khỏe, tăng cường gắn kết cộng đồng.

“Điểm hẹn” cộng đồng

Cứ mỗi buổi tối, hội trường tổ dân phố Trần Quang Diệu, phường Xuân Hương - Đà Lạt (gần ngã 3 Trại Hầm) là nơi chị em tập dân vũ, đồng thời được Hội Người khuyết tật tỉnh sử dụng để tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí và trao quà từ thiện. Tại Hội trường tổ Trần Quý Cáp, người dân duy trì các lớp yoga buổi sáng và tập dân vũ vào buổi tối. Việc bố trí hoạt động theo từng khung giờ giúp công trình được sử dụng thường xuyên, phục vụ nhiều nhóm đối tượng.

Cả phường Xuân Hương - Đà Lạt có 44 tổ dân vũ của phụ nữ, hơn 12 nhóm tập dưỡng sinh của người cao tuổi. Nhà sinh hoạt cộng đồng của 37 tổ dân phố, Quảng trường Lâm Viên và tiểu công viên là nơi thường xuyên cho các hoạt động tập luyện, giao lưu văn nghệ thể thao và tổ chức các hoạt động hỗ trợ cộng đồng.

Ở Đạ Tẻh, từ sáng sớm, Quảng trường xã cũng thu hút hàng trăm người dân đi bộ, chạy bộ, dân vũ, đạp xe, thể dục dưỡng sinh. Nhà sinh hoạt cộng đồng thôn 4A là điểm tập dân vũ của phụ nữ vào buổi tối, khoảng sân rộng là nơi người dân chơi bóng chuyền vào buổi chiều. Phong trào văn nghệ, thể thao tại 18 thôn của xã được duy trì với nhiều hình thức phù hợp.

Tuy nhiên, ngay cạnh Quảng trường, Nhà thiếu nhi Đạ Tẻh được đầu tư hàng chục tỷ đồng, hoàn thành hơn 1 năm qua nhưng ít tổ chức hoạt động. Và không ít thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn tỉnh có chung tình trạng “cửa đóng then cài”, chỉ phục vụ hội họp. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách quản lý, khai thác và vận hành thiết chế, tránh tình trạng có cơ sở vật chất nhưng thiếu người sử dụng, thiếu chương trình hoạt động hoặc chỉ phát huy công năng trong những dịp nhất định.

Mỗi xã, phường một mô hình văn hóa hiệu quả

Phong trào thi đua “Mỗi xã, phường, đặc khu có mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở” giai đoạn 2026 - 2030 nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Mục tiêu đến năm 2030, 100% xã, phường, đặc khu có ít nhất 1 mô hình hoạt động hiệu quả; 100% thiết chế văn hóa, thể thao cấp xã được khai thác, phát huy hiệu quả.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, các địa phương rà soát hiện trạng, xác định nhu cầu, lựa chọn giải pháp và đăng ký mô hình. Giai đoạn 2027 - 2029 tập trung triển khai, kiểm tra, đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng những cách làm hiệu quả. Năm 2030, tỉnh tổng kết, đánh giá kết quả, biểu dương và khen thưởng các mô hình tiêu biểu.

Mỗi xã, phường, đặc khu phải đăng ký ít nhất một mô hình, xác định rõ mục tiêu, nội dung, cách làm, sản phẩm, người phụ trách, nguồn lực và thời gian thực hiện. Các mô hình cần có tính khả thi, phù hợp với đặc điểm địa bàn, đáp ứng nhu cầu của người dân, có kết quả kiểm chứng và khả năng duy trì lâu dài.

7 nội dung thi đua tập trung vào rà soát, khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế hiện có; xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện từng địa phương; hình thành không gian văn hóa cộng đồng; phát triển thể thao quần chúng; tổ chức hoạt động đa chức năng; thúc đẩy văn hóa đọc, học tập cộng đồng, giáo dục truyền thống và huy động nguồn lực xã hội. Trong đó, các phường, xã, đặc khu bố trí nhà văn hóa, thư viện, sân thể thao và điểm sinh hoạt cộng đồng phục vụ nhiều hoạt động, nhiều nhóm đối tượng và nhiều khung giờ. Một địa điểm có thể kết hợp đọc sách, sinh hoạt câu lạc bộ (CLB), tập luyện thể thao, vui chơi cho trẻ em và giao lưu cộng đồng, tùy điều kiện thực tế.

Đối với thể thao quần chúng, cần duy trì các CLB, đội, nhóm phù hợp với nhu cầu của từng khu dân cư; tạo điều kiện cho trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật, công nhân và người lao động tham gia. Hoạt động văn hóa, thể thao cần được bố trí vào thời gian thuận tiện, gắn với sinh hoạt thường ngày, thay vì chỉ tập trung vào các dịp lễ, hội.

Cùng với đó, địa phương có thể huy động nguồn lực xã hội hóa trong tổ chức hoạt động, bổ sung sách, dụng cụ thể thao, trang thiết bị thiết yếu… bảo đảm tự nguyện, công khai, minh bạch và đúng quy định. Phong trào yêu cầu không chạy theo số lượng, hình thức, quy mô tổ chức; kết quả phải được đánh giá bằng tần suất hoạt động, số người tham gia, mức độ sử dụng thiết chế, chất lượng phục vụ và khả năng duy trì mô hình.

Mỗi địa phương có đặc điểm dân cư, điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu sinh hoạt khác nhau, vì vậy không thể áp dụng một mô hình chung cho tất cả. Điều quan trọng là các xã, phường, đặc khu phải chủ động nắm bắt nhu cầu, lựa chọn cách làm phù hợp, tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia và duy trì các hoạt động cộng đồng.

“

Phong trào thi đua nhằm khắc phục tình trạng lãng phí cơ sở vật chất, khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao hiện có và xây dựng những mô hình hoạt động thiết thực. Qua đó, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong chăm lo đời sống văn hóa của Nhân dân, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển văn hóa, xã hội của tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn