“Địa chỉ đỏ” trên hành trình khám phá Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông
Không chỉ sở hữu hệ thống hang động núi lửa cùng các giá trị văn hóa bản địa, tài nguyên đa dạng, Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông (Lâm Đồng) còn tích hợp các "địa chỉ đỏ", mở ra hành trình tìm về cội nguồn dân tộc khi khám phá di sản này.

Căn cứ kháng chiến giữa đại ngàn Nâm Nung
Nằm trên tuyến du lịch “Trường ca của nước và lửa”, Căn cứ địa Nâm Nung (xã Nâm Nung) là điểm đến mang ý nghĩa đặc biệt trong hành trình khám phá Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO (CVĐCTC) Đắk Nông.
Theo cách gọi của đồng bào M’nông, “Nâm” có nghĩa là núi, “Nung” là cái sừng. Dãy núi Nâm Nung, với địa hình hiểm trở, rừng núi trùng điệp, từng là nơi che chở cho các phong trào đấu tranh cách mạng.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, anh hùng N’Trang Lơng đã chọn dãy núi này làm căn cứ, tập hợp lực lượng, tổ chức huấn luyện và lãnh đạo phong trào đấu tranh của đồng bào bản địa.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nâm Nung tiếp tục trở thành căn cứ địa quan trọng trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Với địa hình rừng núi hiểm trở, nơi đây là địa bàn trú quân an toàn, đồng thời là hậu phương vững chắc, nơi đồng bào một lòng hướng về Đảng, sẵn sàng đóng góp sức người, sức của phục vụ cách mạng.

Ngày nay, Căn cứ địa Nâm Nung còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử như nền nhà Văn phòng Tỉnh ủy B4 - Liên tỉnh IV, Văn phòng Ban cán sự B4, địa điểm tổ chức đại hội đảng bộ tỉnh, hệ thống giao thông hào chiến đấu và hầm trú ẩn.
Năm 2005, Căn cứ địa Nâm Nung được công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia. Di tích gồm 2 khu vực: Căn cứ phía Bắc Nâm Nung hình thành trong giai đoạn 1959 - 1967, thuộc xã Nâm Nung; Căn cứ phía Nam Nâm Nung hình thành trong giai đoạn 1967 - 1975, thuộc địa bàn xã Quảng Sơn.
Dấu mốc khai thông đường Hồ Chí Minh
Trong hành trình khám phá di sản, du khách còn có dịp tìm hiểu Di tích lịch sử Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh, tuyến giao thông chiến lược có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Đây là hệ thống giao thông, liên lạc và đường ống xăng dầu kéo dài hàng ngàn km, nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Di tích gồm 37 địa điểm tiêu biểu trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố, trong đó có Lâm Đồng.

Tại Lâm Đồng, 2 địa điểm ghi dấu sự kiện bắt liên lạc, khai thông đường Hồ Chí Minh từ Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ là khu vực Tổ dân phố Cây Xoài, phường Đông Gia Nghĩa, vào tháng 10/1960 và xã Đức An vào tháng 11/1960.
Sự kiện khai thông tuyến đường đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc kết nối chiến trường Tây Nguyên với Đông Nam Bộ, góp phần bảo đảm vận chuyển sức người, sức của, phục vụ cuộc kháng chiến giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Di tích là minh chứng cho tầm nhìn chiến lược, nghệ thuật quân sự và tinh thần mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến. Những dấu tích còn lại cũng là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sự hi sinh to lớn của các lực lượng tham gia mở đường, giữ đường, bảo vệ tuyến chi viện chiến lược.
Năm 2013, Di tích lịch sử Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Hiện nay, dự án Khu di tích lịch sử quốc gia, địa điểm bắt liên lạc, khai thông đường Hồ Chí Minh (Tổ dân phố Cây Xoài) đang được triển khai xây dựng, tôn tạo với tổng mức đầu tư hơn 62 tỷ đồng. Khi hoàn thành, công trình sẽ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di tích, phục vụ giáo dục truyền thống cách mạng và phát triển du lịch văn hóa tại địa phương.
Cầu 14 - dấu tích lịch sử bên dòng Sêrêpốk
Bên dòng Sêrêpốk, Cầu 14 là một dấu tích lịch sử gắn liền với quá trình đấu tranh cách mạng và sự phát triển của vùng đất Tây Nguyên. Cây cầu nằm trên địa bàn xã Cư Jút, bắc qua dòng Sêrêpốk, nối 2 tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng ngày nay.

Trong quá trình xâm chiếm Tây Nguyên, thực dân Pháp nhận thấy việc đi lại trên tuyến đường huyết mạch gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến kế hoạch kiểm soát và mở rộng lãnh thổ.
Năm 1941, chính quyền thực dân quyết định xây dựng Cầu 14. Công trình được hoàn thành bằng sức lao động của tù nhân chính trị và người dân địa phương, đến năm 1957 được đưa vào sử dụng.
Tên gọi Cầu 14 bắt nguồn từ vị trí cây cầu trên tuyến đường 14, còn người dân địa phương quen gọi là cầu Sêrêpốk, theo tên dòng sông mà cây cầu bắc qua.

Trong giai đoạn 1954 - 1975, tuyến đường 14 được quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn tăng cường kiểm soát, bố trí lực lượng chốt chặn nhằm ngăn chặn sự chi viện của quân và dân ta.
Cũng tại khu vực này, quân và dân ta đã mở những mũi tiến công quan trọng, góp phần giải phóng Buôn Ma Thuột, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Sau ngày đất nước thống nhất, Cầu 14 tiếp tục đồng hành cùng người dân Tây Nguyên trong quá trình phát triển kinh tế, giao thương và kết nối các địa phương.

Với những giá trị lịch sử đó, Cầu 14 - cầu Sêrêpốk được lựa chọn là điểm di sản thuộc tuyến du lịch “Bản giao hưởng của làn gió mới” của CVĐCTC Đắk Nông.
Bên cạnh các điểm đến tiêu biểu trên, CVĐCTC Đắk Nông còn tích hợp nhiều di tích lịch sử cách mạng như Di tích lịch sử lưu niệm N’Trang Gưh (xã Nam Đà); Di tích lịch sử địa điểm chiến thắng Chiến dịch Tây Quảng Đức (xã Kiến Đức); Di tích lịch sử địa điểm ghi dấu trận đánh Đồi Đạo Trung (xã Trường Xuân); Di tích lịch sử Đồi 722 - Đắk Sắk (xã Đắk Sắk)...

Việc kết nối các di tích lịch sử với những giá trị địa chất, địa mạo và văn hóa bản địa đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho các tuyến du lịch trong công viên. Hành trình khám phá CVĐCTC Đắk Nông không chỉ là chuyến đi tìm hiểu di sản thiên nhiên, mà còn là hành trình trở về với cội nguồn, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.
Dương Phong