Lâm Đồng thúc đẩy hoàn thiện chuỗi logistics cho hoa Đà Lạt

Thị trường rộng, phân phối còn nhiều khâu

Hoa Đà Lạt từ lâu đã có chỗ đứng trên thị trường trong nước và từng bước mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, hành trình đưa hoa từ nhà vườn đến người tiêu dùng vẫn còn nhiều bất cập. Chi phí vận chuyển, bảo quản và phân phối đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, giá bán và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Theo Sở Công thương Lâm Đồng, thị trường nội địa hiện chiếm khoảng 89,3% tổng sản lượng hoa của tỉnh. Hoa chủ yếu được tiêu thụ tại TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và các đô thị lớn. Nhu cầu tập trung vào hoa cắt cành, hoa chậu, hoa trang trí, nhất là các dịp lễ, tết, sự kiện và mùa cưới.

Dù có thị trường tương đối ổn định, phương thức tiêu thụ vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái, chợ đầu mối và hình thức ký gửi. Liên kết trực tiếp giữa nhà vườn với các hệ thống phân phối hiện đại còn hạn chế. Điều này khiến người trồng khó chủ động đầu ra và giá bán.

Mô hình phân phối hoa Đà Lạt phổ biến vẫn theo chuỗi nhà vườn - thương lái - nhà xe - chợ đầu mối. Qua nhiều khâu trung gian, người sản xuất khó kiểm soát giá trị sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Ở thị trường xuất khẩu, hoa Lâm Đồng đã tiếp cận nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Australia, Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Hà Lan và Singapore. Trong đó, Nhật Bản là thị trường chủ lực, chiếm khoảng 59,3% sản lượng hoa xuất khẩu.

Kim ngạch xuất khẩu hoa tăng từ khoảng 31 triệu USD năm 2016 lên 87 triệu USD năm 2025. Tuy nhiên, lượng hoa xuất khẩu mới chiếm khoảng 10 - 11% tổng sản lượng toàn tỉnh. Hoạt động này chủ yếu tập trung ở những doanh nghiệp có vùng nguyên liệu, công nghệ sản xuất, sơ chế và đóng gói đồng bộ. Riêng Dalat Hasfarm chiếm khoảng 50% tổng lượng hoa xuất khẩu của tỉnh.

Thực tế cho thấy, mở rộng thị trường không chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất. Khả năng tổ chức thu gom, bảo quản và vận chuyển cũng quyết định chất lượng, giá trị của mỗi lô hàng.

Theo Sở Công thương, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 20 - 25% giá thành sản phẩm. Trong khi đó, hoa tươi là mặt hàng dễ mất nước, dập nát và giảm chất lượng nếu không được bảo quản phù hợp. Đây là áp lực không nhỏ đối với người sản xuất và doanh nghiệp kinh doanh.

Hình thành chuỗi logistics chuyên biệt

Một trong những hạn chế lớn của ngành hoa hiện nay là hạ tầng logistics chưa phát triển đồng bộ. Hoa chủ yếu được vận chuyển bằng đường bộ đến các thị trường lớn. Trong khi đó, hệ thống kho bãi tập trung, điểm gom hàng và trung tâm phân loại, đóng gói chuyên biệt còn thiếu.

Đáng chú ý, chuỗi lạnh chưa được hình thành hoàn chỉnh. Phần lớn hoa được vận chuyển bằng phương tiện thông thường, chưa được bảo quản lạnh xuyên suốt. Trong quá trình lưu thông đường dài, hoa dễ mất nước, dập nát, giảm độ tươi và giá bán.

Bên cạnh hạ tầng, liên kết giữa người trồng, doanh nghiệp logistics và hệ thống phân phối cũng chưa chặt chẽ. Sản xuất phân tán tại Đà Lạt và các vùng phụ cận, trong khi thị trường tiêu thụ tập trung ở những thành phố lớn. Phương thức bán ký gửi vẫn phổ biến, khiến người trồng chịu nhiều rủi ro về giá và đầu ra.

Trước thực trạng này, Sở Công thương xác định phát triển hạ tầng logistics và chuỗi lạnh là những giải pháp quan trọng trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo định hướng, tỉnh sẽ tập trung thu hút đầu tư Cảng cạn và Trung tâm logistics Đức Trọng gắn với sân bay Liên Khương, đồng thời phát triển Trung tâm Logistics Bảo Lộc. Tỉnh cũng định hướng thu hút đầu tư xây dựng Trung tâm giao dịch hoa Đà Lạt, tạo đầu mối kết nối sản phẩm với các chợ đầu mối lớn như Bình Điền (TP Hồ Chí Minh), Dầu Giây (TP Đồng Nai) và thị trường quốc tế.

Cùng với các đầu mối logistics, việc đầu tư kho lạnh, vận tải lạnh và dịch vụ đóng gói chuyên biệt tại những vùng sản xuất trọng điểm như Đà Lạt, Đức Trọng, Bảo Lộc và Đạ Huoai (cũ) được đặt ra. Quy trình bảo quản cần được tổ chức đồng bộ từ thu hoạch, làm mát sơ bộ, phân loại, đóng gói đến lưu kho và vận chuyển bằng xe lạnh. Qua đó, hạn chế hao hụt, duy trì chất lượng hoa trong quá trình lưu thông.

Theo Phó Giám đốc Sở Công thương Nguyễn Văn Khánh, Lâm Đồng định hướng đổi mới phương thức phân phối, giảm dần mua bán qua trung gian và ký gửi.

Thay vào đó là thúc đẩy hợp đồng tiêu thụ trực tiếp giữa nông dân, hợp tác xã với các chuỗi siêu thị và hệ thống bán lẻ lớn. Việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử cũng được xem là giải pháp hỗ trợ mở rộng kênh tiêu thụ.