Gắn ưu đãi đầu tư du lịch với trách nhiệm bảo đảm sinh kế người dân

Sáng 7/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Các ý kiến đại biểu bày tỏ thống nhất chủ trương có cơ chế đặc thù để tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực, phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Ưu đãi đầu tư du lịch đi đôi với trách nhiệm cộng đồng

Điều 5 dự thảo Nghị quyết tập trung chính sách đầu tư vào các dự án du lịch chất lượng cao, dự án có tính động lực và chiến lược, đồng thời quy định sự tham gia, hưởng lợi của cộng đồng đối với du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, sinh thái và làng nghề.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Đoàn Khánh Hòa) đánh giá dự thảo Nghị quyết đã đề xuất nhiều chính sách quan trọng về ưu đãi đầu tư, hỗ trợ du lịch cộng đồng, thử nghiệm mô hình kinh doanh mới và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, theo đại biểu, các cơ chế đặc thù cần tạo động lực thực chất cho phát triển du lịch bền vững, đồng thời tính đến khả năng bảo đảm nguồn lực của địa phương.

Đại biểu đề xuất dự thảo Nghị quyết cần bổ sung trách nhiệm cụ thể của các dự án du lịch quy mô lớn được hưởng ưu đãi đặc thù bởi đây là những dự án thường sử dụng diện tích đất lớn, khai thác tài nguyên và có thể tác động trực tiếp đến sinh kế, không gian sống của người dân địa phương.

“Nếu chỉ đánh giá hiệu quả qua tổng vốn đầu tư và số lao động hoặc lượng khách thu hút thì chưa đủ cơ sở để khẳng định người dân thực sự được hưởng lợi từ các dự án đó cũng như sự đóng góp từ nguồn thu cho ngân sách của địa phương”, đại biểu lưu ý.

Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị nghiên cứu bổ sung một chương hoặc điều khoản riêng với những cơ chế đặc thù cho du lịch biển, đảo. Theo đó, đề xuất bổ sung Quảng Ninh và Khánh Hòa vào nhóm địa bàn ưu tiên áp dụng chính sách đặc thù. Lý giải cho đề xuất trên, đại biểu cho hay, đây là hai địa phương có lợi thế nổi bật về biển, đảo, có tiềm năng phát triển các tổ hợp du lịch, giải trí, văn hóa, thể thao biển quy mô lớn, đồng thời có cơ sở để triển khai các mô hình thí điểm.

Nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững, đại biểu Tạ Đình Thi cho rằng các dự án du lịch, đặc biệt là dự án quy mô lớn tại khu vực biển, đảo, phải tuân thủ giới hạn sinh thái, phù hợp với quy hoạch không gian biển và khả năng chịu tải của môi trường. Cùng với các chính sách ưu đãi tín dụng xanh, trái phiếu xanh, cần tăng cường bảo vệ hệ sinh thái biển, kiểm soát rác thải nhựa, bảo tồn rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn.

Đặc biệt, đại biểu lưu ý, phát triển du lịch phải gắn với bảo đảm sinh kế của người dân địa phương, tạo điều kiện để ngư dân, cộng đồng ven biển trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, phát huy tri thức bản địa, phát triển du lịch cộng đồng và được chia sẻ lợi ích từ hoạt động du lịch.

Bảo đảm nguồn lực để các địa phương khó khăn phát triển du lịch

Quan tâm đến chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và du lịch sinh thái, đại biểu Phạm Thị Thu Thủy (Đoàn Thái Nguyên) cho rằng đây là nhóm chính sách có ý nghĩa đối với các địa phương miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần tạo sinh kế, bảo tồn văn hóa và nâng cao đời sống người dân.

Tán thành việc giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chủ động quy định chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện địa phương, tuy nhiên đại biểu chỉ ra, khó khăn lớn hiện nay là khả năng cân đối, bố trí kinh phí để chính sách đi vào cuộc sống.

Mặt khác, khoản 2 Điều 12 dự thảo Nghị quyết quy định ngân sách trung ương ưu tiên bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương để phát triển du lịch cộng đồng. Đánh giá cao đề xuất này, đại biểu Phạm Thị Thu Thủy cho rằng quy định mới dừng ở nguyên tắc, chưa làm rõ tiêu chí, mức hỗ trợ và cơ chế phân bổ nguồn lực.

Vì vậy, đại biểu Phạm Thị Thu Thủy đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu để quy định rõ hơn về cơ chế hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương theo hướng: xác định tiêu chí phân bổ gắn với nhu cầu thực tế, những tiềm năng phát triển du lịch và khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương; ưu tiên mức hỗ trợ cao hơn đối với những vùng có nhiều khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Đại biểu Lò Thị Luyến, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên đánh giá, dự thảo Nghị quyết đã tiếp cận tương đối toàn diện, từ ưu đãi dự án du lịch, hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng, mô hình kinh doanh mới, đào tạo nhân lực đến thị thực và hỗ trợ ngân sách.

Dự thảo Nghị quyết đã dành chính sách cho du lịch cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái, làng nghề; đồng thời quy định ngân sách Trung ương ưu tiên bổ sung có mục tiêu cho địa phương khó khăn…

Theo đại biểu, đây là hướng tiếp cận đúng, gắn phát triển du lịch với sinh kế và bảo tồn văn hóa.

Đồng thuận với nguyên tắc ưu đãi có điều kiện, không cộng dồn, có kiểm tra và thu hồi khi không đáp ứng cam kết, tuy nhiên đại biểu nhấn mạnh, điều cần quan tâm không chỉ là chính sách có ưu tiên vùng khó khăn hay không, mà là các tỉnh miền núi có thực sự đủ điều kiện tiếp cận và tổ chức thực hiện được chính sách hay không?

Một vấn đề được đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn Đắk Lắk) đề cập là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và cộng đồng địa phương. Hiện, các chính sách hỗ trợ nhóm này đang được giao hoàn toàn cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định.

Theo đại biểu, trong điều kiện ngân sách địa phương còn khó khăn, nếu không có nguồn lực quốc gia hỗ trợ trực tiếp, các chính sách này có thể khó đi vào thực tế. Người dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế khó khăn cũng sẽ gặp rào cản trong tiếp cận ưu đãi.

Trên tinh thần đó, đại biểu kiến nghị quy định rõ trong Nghị quyết một số chương trình tín dụng ưu đãi quy mô quốc gia dành riêng cho khởi nghiệp du lịch xanh, du lịch cộng đồng; đồng thời, bố trí ngân sách Trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho các tỉnh khó khăn để trực tiếp đào tạo nghề, phát triển hạ tầng số tại làng nghề và điểm du lịch cộng đồng.