Nâng cao chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân tại Lâm Đồng: Từ “gót chân Asin”, phải có “sếu đầu đàn”

Thu hút đầu tư theo hướng sẵn sàng

Càng gần về cuối năm, tại các xã, phường trong tỉnh, những dự án đầu tư ngoài ngân sách khởi công xây dựng ngày càng nhiều. Động thái này nói lên nhiều vấn đề nhưng đáng chú ý là nhờ sự phân cấp, phân quyền hiện tại đã trao quyền chủ động trong thu hút đầu tư ngoài ngân sách cho cấp xã và cũng từ đó, mỗi xã nói riêng, từng vùng nói chung có cách làm mới, tạo ra không khí cạnh tranh lành mạnh. Chuyện 11 xã phía Tây Nam tỉnh tổ chức hội nghị thu hút đầu tư vào tháng 10/2026 với khoảng 150 nhà đầu tư đến từ TP Hồ Chí Minh, TP Đồng Nai… tham dự là một ví dụ.

Trên tài liệu gửi cho khách mời, có bảng tổng hợp danh mục 51 dự án của 11 xã kêu gọi thu hút đầu tư trên 3 lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, du lịch nhưng chủ yếu là công nghiệp, trong đó có thông tin sơ bộ về quy mô dự kiến (diện tích, công suất/tổng mức đầu tư), thông tin dự án (đánh giá tương quan với hệ thống hạ tầng kỹ thuật; tính liên kết vùng; hiện trạng đất; sự phù hợp quy hoạch và các quy định liên quan), hình thức đầu tư… Thực tế không phải dự án nào cũng bảo đảm các thông tin trên nên cột “thông tin dự án” để câu: “Chưa có nghiên cứu cụ thể” đã cho thấy sự thất thế trước những dự án bảo đảm thông tin ngay trên mặt giấy.

Điều này, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Hồng Hải tham dự và chỉ đạo tại hội nghị đã ghi nhận và cho rằng, để làm tốt hơn, các xã cần có những tờ bướm giới thiệu các dự án ưu tiên đầu tư trên địa bàn. “Nội dung này sau cuộc họp, các xã phải làm theo tinh thần rõ nội dung. Những dự án kêu gọi đầu tư đăng trên cổng thông tin của các xã phải cung cấp được các thông tin như dự án ở đâu; diện tích như thế nào; giá bồi thường sơ bộ bao nhiêu; hạ tầng giao thông điện nước logistics, cảng biển kết nối ra sao”, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Hồng Hải nhấn mạnh.

Đồng thời, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Hồng Hải cũng chia sẻ với nhà đầu tư tại hội nghị là UBND tỉnh đang chỉ đạo Ban Quản lý các Khu công nghiệp triển khai bộ thủ tục mẫu trong việc thành lập khu công nghiệp và lựa chọn nhà đầu tư; Sở Tài chính phối hợp các địa phương ban hành bộ thủ tục mẫu cho các dự án lựa chọn. Theo đó, khi nhà đầu tư tới xem vị trí kêu gọi đầu tư thì có ngay bộ thủ tục đó để nghiên cứu. Vì hiện văn bản thủ tục nhiều, lĩnh vực cũng nhiều, nếu không có hồ sơ mẫu, hồ sơ phải “đưa lên đưa xuống” sẽ kéo dài thời gian của nhà đầu tư. Đồng chí cũng yêu cầu lãnh đạo cấp ủy địa phương phải vào cuộc cùng chính quyền để đồng hành với doanh nghiệp, từ đó dự án mới nhanh triển khai, người dân có việc làm, địa phương được hưởng lợi, mới góp phần vào tăng trưởng của tỉnh. Đó là lý do Chủ tịch UBND tỉnh đã yêu cầu vào thứ sáu hằng tuần rà soát lại các dự án kêu gọi trong tuần để đẩy nhanh, tháo gỡ dự án.

Trước mắt, tại khu vực 11 xã này cho thấy có quỹ đất lớn, chủ yếu là đất cao su do nhà nước quản lý cùng hiện trạng hạ tầng công nghiệp kề bên, có vị trí lý tưởng cho logistics… là những lợi thế để nơi này tiếp tục thu hút thêm các doanh nghiệp FDI lớn. Đặt trong chuỗi các khu/cụm công nghiệp theo quy hoạch sẽ hình thành giáp vùng động lực kinh tế của cả nước, thêm liền kề Khu kinh tế đặc biệt rộng hơn 86.000 ha mà tỉnh mới gửi báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét chủ trương xây dựng đề án thì khu vực này là chuỗi liên kết đặc biệt. Ít nhất vì đã xuất hiện sớm và tạo chuỗi kết nối ban đầu đến các dự án tỷ đô vùng Sơn Mỹ. Thứ hai, theo dự báo và so sánh, đây sẽ là nơi đón lượng doanh nghiệp lớn vào Lâm Đồng nhiều và nhanh nhất.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong tất cả các lĩnh vực thu hút đầu tư đem lại hiệu quả thì công nghiệp và xây dựng là khu vực có biên độ tạo tăng trưởng mạnh nhất cho nền kinh tế. Vì ở đó có những doanh nghiệp lớn với sức ảnh hưởng phạm vi rộng. Điều này sẽ bổ sung vào lực lượng doanh nghiệp tỉnh, góp phần đẩy lùi tình trạng khiến chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025 của Lâm Đồng nằm ở nhóm điểm chưa cao.

Không để người dân ngoài cuộc

Công bố chỉ số BPI năm 2025 vào tháng 6/2026 đã làm rõ hơn điểm yếu được ví như “gót chân Asin” của nền kinh tế tỉnh, vốn dĩ có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, thương mại và dịch vụ nhưng cũng đồng thời mang cùng một đặc điểm là quy mô doanh nghiệp nhỏ, mức tích lũy vốn thấp, giá trị gia tăng chưa cao và tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu phát triển thấp hơn nhiều so với các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo hoặc công nghệ cao.

Kiểm lại, nông nghiệp Lâm Đồng đã có sếu đầu đàn, khi sản phẩm hoa xuất khẩu nhiều nước, hỗ trợ công nghệ giúp người dân có thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm nhưng suy cho cùng cũng chỉ liên kết được với hơn 200 nông dân. Thế nên, hơn hết với lĩnh vực này rất cần thêm nhiều sếu đầu đàn khác. Đó cũng là khi ngành nông nghiệp tỉnh sẽ chuyển dịch mạnh mẽ sang được nông nghiệp thông minh, tuần hoàn và các mặt hàng xuất khẩu tỷ đô từ rau, hoa, cà phê… xuất hiện. Và vướng mắc đầu tiên được doanh nghiệp nhắc tới vẫn là đất đai cho dự án thường bị kéo dài, vì nhiều lý do chủ quan lẫn khách quan.

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, sở đang xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, theo kế hoạch sẽ cơ bản xong vào năm 2027. Theo đó, việc minh bạch hóa thông tin đất đai không chỉ giúp cơ quan nhà nước thuận lợi trong quản lý mà các doanh nghiệp muốn đầu tư dự án vào vùng đất nào cũng tiếp cận tìm hiểu về vị trí, quy hoạch, pháp lý dễ dàng. Có điểm mới và đang phát huy hiệu quả trên thực tế là sở đã tham mưu phân cấp, ủy quyền trong lĩnh vực đất đai, góp phần rút ngắn quy trình, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp xã và tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Mặt khác, theo luật định, việc xây dựng công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp cũng đã có hành lang pháp lý rõ ràng nên sắp tới, sở tổ chức thực hiện thống nhất, giúp doanh nghiệp chủ động quy hoạch không gian phụ trợ, giảm thiểu tối đa tổn thất sau thu hoạch và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Song song đó, sở cũng đang triển khai giải pháp để xây dựng các chuỗi chế biến sâu và nông nghiệp tuần hoàn với hi vọng tập hợp những hộ dân riêng lẻ vào chuỗi liên kết sản xuất, chăn nuôi để đủ diện tích, đủ sản lượng, bảo đảm chất lượng theo yêu cầu thị trường. Với 428 chuỗi liên kết có tổng diện tích khoảng 85.000 ha, góp phần tạo ra tỷ lệ 24,4% sản lượng sản phẩm được chế biến sâu cho thấy dư địa cho lĩnh vực này còn rất lớn. Trong khi đó, lĩnh vực chăn nuôi cũng đã hình thành hơn 20 chuỗi liên kết các loại từ những công ty lớn, trong đó, nổi bật có 10 chuỗi liên kết trong nuôi heo với 154 trang trại, tổng hơn 600.000 con, cũng đang mở ra triển vọng, khi toàn tỉnh có đến 1.410 trang trại sản xuất, chăn nuôi.

Ông Phạm Phi Long, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y đánh giá, các chuỗi liên kết không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi mà còn giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất, thúc đẩy phát triển chăn nuôi theo hướng chuyên nghiệp, an toàn và bền vững. Trong thời gian tới, chi cục tiếp tục vận động, khuyến khích nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan tham gia chuỗi liên kết chăn nuôi…

Tập trung hỗ trợ doanh nghiệp

Nếu việc tìm kiếm doanh nghiệp sếu đầu đàn hay củng cố, mở rộng thêm các liên kết chuỗi… cần thời gian thì những giải pháp trước mắt để cải thiện chỉ số BPI, lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo và triển khai sớm. Nổi bật như giải pháp về đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ và triển khai dự án “Xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý dùng chung tỉnh Lâm Đồng”, hướng tới kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị.

Theo đó, tại Thông báo số 1256/TB-UBND ngày 15/9/2026 và Công văn số 16913/UBND-KGVX ngày 06/10/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã giao Sở Khoa học và Công nghệ làm chủ đầu tư dự án “Xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý dùng chung tỉnh Lâm Đồng”, với tổng mức đầu tư 546.583 triệu đồng (trong đó ngân sách Trung ương là 437.903 triệu đồng và ngân sách địa phương là 108.680 triệu đồng), thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2027.

Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ, đến tháng 10/2026, tiến độ thực hiện chung toàn dự án đạt 57,1%, trong đó, hạng mục phần mềm và dịch vụ đạt 63,1% với 22 hạng mục phần mềm và 2 hạng mục dịch vụ được triển khai trên tất cả các lĩnh vực; hạng mục tạo lập, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đạt 45,4% với 20 hạng mục cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Hệ thống khi vận hành sẽ tích hợp, liên thông dữ liệu của các sở, ban, ngành trên nền bản đồ số thống nhất, giúp minh bạch hóa thông tin quy hoạch, đất đai và xóa bỏ tình trạng yêu cầu doanh nghiệp nộp lại các hồ sơ, dữ liệu đã được số hóa.

Bên cạnh đó, sở cũng thực hiện nhiệm vụ xây dựng và triển khai mô hình nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng, góp phần cải thiện nhóm chỉ tiêu đổi mới sáng tạo trong chỉ số BPI. Cụ thể, sẽ triển khai 30 mô hình cải tiến quy trình tại 30 doanh nghiệp, trong đó, 15 doanh nghiệp ứng dụng hoặc nâng cấp giải pháp số; 10 doanh nghiệp có quyết định bố trí nhân sự hoặc bộ phận R&D, kèm ít nhất một hoạt động thử nghiệm hợp tác với viện hoặc trường; 5 doanh nghiệp áp dụng giải pháp tiết kiệm tài nguyên, sản xuất sạch hơn hoặc công nghệ sạch. Song song đó, cũng rà soát 10 kết quả kỹ thuật; 5 đơn sáng chế hoặc giải pháp hữu ích được nộp và tiếp nhận hợp lệ. Hướng dẫn 20 doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chi từ 3% doanh thu trở lên cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hoặc trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ…

Ở diễn biến khác, lãnh đạo Sở Tài chính thông tin về lồng ghép mục tiêu cải thiện BPI vào việc điều hành ngân sách, kế hoạch đầu tư công, tạo động lực lan tỏa cho khu vực kinh tế tư nhân. Cụ thể, sở đang tham mưu các chính sách hỗ trợ đầu tư với các cơ chế trọng tâm như hỗ trợ chênh lệch lãi suất vay thương mại, hỗ trợ giá thuê mặt bằng tại khu, cụm công nghiệp, hỗ trợ đến vốn đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp và miễn tiền thuê đất cho dự án xã hội hóa. Còn trong điều hành ngân sách năm 2026, tỉnh đã dành một phần ngân sách để ưu tiên bố trí dự toán chi thường xuyên và chi phát triển cho các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ đào tạo quản trị cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và các hộ kinh doanh tiếp cận vốn vay thông qua cấp vốn điều lệ cho các quỹ tài chính ngoài ngân sách cũng như chính sách hỗ trợ vay vốn sản xuất kinh doanh cho các đối tượng thông qua ủy thác vốn qua ngân hàng chính sách xã hội.

“

Mấu chốt vấn đề: Cải thiện BPI không phải là việc làm "ngày một ngày hai" bằng các chiến dịch truyền thông, mà đòi hỏi chính quyền Lâm Đồng phải thay đổi tư duy từ "quản lý, kiểm soát" sang "kiến tạo, đồng hành", biến tỉnh thành một bệ đỡ an toàn, minh bạch để dòng vốn tư nhân tự tin đổ về và sinh lời hiệu quả

Ông Nguyễn Tấn Bình, Viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học lãnh đạo và Quản trị doanh nghiệp - LEADMAN

Ngoài ra, sở cũng đã linh hoạt tham mưu UBND tỉnh ban hành 27 quyết định phân bổ, điều chỉnh vốn và nhiều văn bản đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, góp phần đẩy tỷ lệ giải ngân lên 62,94% vào ngày 31/10/2026. Việc nhiều công trình hạ tầng kinh tế - xã hội hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2026 đang phát huy hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công, tạo động lực dẫn dắt và sức lan tỏa mạnh mẽ thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh phát triển.

Cũng cùng mục đích hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh đã đẩy mạnh các chương trình cho vay có ý nghĩa, lãi suất ưu đãi. Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 10 cho thấy dư nợ cho vay không có tài sản bảo đảm trong lĩnh vực nông nghiệp được 21.140 tỷ đồng/251.501 tỷ đồng tổng dư nợ cho vay của lĩnh vực; chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa có 921 khách hàng với dư nợ 2.761 tỷ đồng vay.

Trong khi đó, ngành thuế tỉnh đã triển khai kịp thời, đúng đối tượng các chính sách miễn, giảm thuế, tiền thuê đất và hỗ trợ các nội dung liên quan đến chức năng, nhiệm vụ. Cụ thể, đến tháng 9/2026 đã thực hiện và đạt được một số nội dung như đã ban hành 778 quyết định hoàn thuế với tổng số tiền 1.613,3 tỷ đồng nhằm giúp doanh nghiệp xoay vòng vốn; đã hỗ trợ cho hơn 14.400 hộ kinh doanh đăng ký và hơn 13.300 hộ đưa hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền vào sử dụng thực tế; tỷ lệ hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng ứng dụng Etax Mobile đạt 82,69%; tỷ lệ nộp thuế điện tử của hộ kinh doanh đạt 45,04% và khai thuế điện tử đạt 14,26% (đều cao hơn mức bình quân toàn ngành)…

Tất cả những hoạt động trên tập trung vào hai khía cạnh cốt lõi của chỉ số BPI gồm sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo nên không chỉ đang cải thiện điểm yếu “gót chân Asin” mà còn tác động đến mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên của tỉnh.