Thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật: Cần khép kín quy trình xử lý

Hạ tầng thu gom chưa phát huy hiệu quả

Bao bì thuốc BVTV sau sử dụng nếu không được thu gom đúng cách có thể tồn lưu trên đất, phát tán ra môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng đất và nguồn nước. Vì vậy, tổ chức thu gom, tập kết và xử lý đúng quy định là yêu cầu cần thiết để bảo vệ môi trường nông thôn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 4.810 bể chứa bao gói thuốc BVTV, trong đó, có 3.980 bể còn tốt và 830 bể đã hư hỏng; cùng với đó là 23 kho lưu chứa. Hệ thống này tạo điều kiện để người sản xuất đưa bao bì, chai lọ sau sử dụng đến nơi tập kết, thay vì vứt bỏ trên đồng ruộng hoặc xử lý tùy tiện.

Tuy nhiên, mạng lưới bể thu gom đã đầu tư chưa phát huy hiệu quả tại các địa phương. Theo thống kê, lượng bao bì thuốc BVTV phát sinh là 267 tấn, trong khi khối lượng được thu gom, xử lý đạt hơn 103 tấn. Tỷ lệ giữa khối lượng rác thải phát sinh và được thu gom, xử lý cho thấy vẫn còn nhiều việc phải làm để chất thải sau sử dụng được kiểm soát tốt hơn.

Đáng chú ý, trong số 830 bể chứa bị hư hỏng, cần được rà soát, sửa chữa hoặc thay thế để bảo đảm khả năng tiếp nhận bao bì, chai lọ sau sử dụng. Trong khi đó, tình trạng lạm dụng phân bón hóa học và thuốc BVTV ngày một gia tăng.

Đơn cử, tại một số vùng sản xuất rau, hoa tại Đà Lạt, Lạc Dương, Đức Trọng nguy cơ khiến đất nông nghiệp mất cân bằng dinh dưỡng và dư lượng thuốc BVTV trong đất tăng. Tỷ lệ đất nông nghiệp bị suy thoái tại vùng trồng rau chuyên canh ước tính khoảng 10 - 15% diện tích.

Ông Nguyễn Trọng Lý, ở xã Lạc Dương cho biết: “Bể chứa thường đặt ở đầu đường vào khu sản xuất, nếu không có ý thức tích cực thì nhiều người chẳng mang bao bì sau sử dụng đến bể chứa”.

Qua đó cho thấy, nếu bao gói không được thu gom đúng cách hay đưa vào bể rồi lưu lại trong thời gian dài, khâu tập kết vẫn chưa thể thay thế cho một quy trình xử lý khép kín, hoàn chỉnh.

Nâng cao tỷ lệ thu gom ở cơ sở

Theo các chuyên gia môi trường, để nâng cao hiệu quả thu gom, trước hết, người sử dụng thuốc BVTV phải đưa bao gói sau sử dụng vào đúng bể chứa, không vứt bỏ trên đồng ruộng, kênh mương. Chính quyền địa phương có trách nhiệm kiểm tra, sửa chữa các điểm chứa hư hỏng và tổ chức thu gom định kỳ, tránh để bao gói tồn lưu kéo dài.

Thực hiện Quyết định số 1251/QĐ-TTg ngày 26/10/2023 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình tăng cường năng lực phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường cấp quốc gia đến năm 2030, Lâm Đồng đã bố trí kinh phí dành cho công tác thu gom bao gói thuốc BVTV. Trong đó, năm 2025 là hơn 4 tỷ đồng, được sử dụng gắn với kết quả cụ thể, từ duy trì hạ tầng, tổ chức thu gom đến vận chuyển và xử lý.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng lên trên 80%. Đây là mục tiêu đòi hỏi sự chuyển biến đồng bộ từ cơ sở, nhất là trong tổ chức thực hiện và kiểm tra kết quả. Những bể chứa hư hỏng cần được khắc phục; các điểm tập kết phải gắn với lịch thu gom cụ thể; trách nhiệm của địa phương, đơn vị thực hiện và người sản xuất phải được xác định rõ.

Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom, xử lý mới đạt 38,6% cho thấy yêu cầu cấp thiết không chỉ là bổ sung hạ tầng mà còn phải bảo đảm bao gói sau sử dụng được thu gom, vận chuyển và xử lý đúng quy định. Khép kín các khâu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu gom, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường trong sản xuất nông nghiệp.