Doanh nghiệp trước yêu cầu thích ứng với rào cản thương mại

Rào cản thương mại ngày càng khó dự báo

Theo Sở Công thương, xung đột tại Trung Đông và các biện pháp thuế quan của Mỹ cùng phản ứng từ các đối tác thương mại khiến chi phí năng lượng, vận tải tăng, đồng thời làm chính sách thương mại quốc tế khó dự báo. Trước tình hình này, doanh nghiệp phải điều chỉnh thị trường, nguồn cung và kế hoạch sản xuất. Ngành công thương triển khai các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại nhằm giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.

Với lợi thế nằm trong vùng nguyên liệu, Hợp tác xã Kinh doanh, thương mại, dịch vụ, chế biến nông sản Dilin (HTX), xã Hòa Bắc lựa chọn hướng chế biến sâu các sản phẩm từ hạt mắc ca, thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô. Bà Phạm Thị Út - Giám đốc HTX cho biết: “Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp kéo dài chuỗi giá trị, mở rộng phân khúc khách hàng và tăng khả năng cạnh tranh. Với năng lực sản xuất từ 150 - 200 tấn/năm, sản phẩm của HTX tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang một số thị trường Trung Đông, Malaysia, Đài Loan...”.

Từ HTX Dilin cho thấy, chế biến sâu là hướng nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, để duy trì xuất khẩu, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường nhập khẩu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quy tắc xuất xứ. Đây là áp lực đáng kể đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn còn hạn chế về tài chính, nhân lực và khả năng tiếp cận thông tin.

Một rủi ro khác là nguy cơ hàng hóa bị điều tra phòng vệ thương mại hoặc áp dụng biện pháp chống lẩn tránh thuế. Theo Sở Công thương, việc Trung Quốc điều chỉnh dòng hàng xuất khẩu từ thị trường Mỹ sang ASEAN và châu Âu có thể mở ra cơ hội giao thương, đồng thời làm gia tăng cạnh tranh và nguy cơ phát sinh các biện pháp phòng vệ thương mại tại những thị trường này.

Trước tình hình đó, doanh nghiệp phải chủ động theo dõi chính sách thương mại tại thị trường nhập khẩu, kiểm soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và hồ sơ xuất xứ. Việc bảo đảm truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ giúp hạn chế rủi ro thông quan, bảo vệ quyền hưởng ưu đãi thuế quan và ứng phó khi bị điều tra.

Nâng cao năng lực cảnh báo và hỗ trợ doanh nghiệp

Năm 2026, Sở Công thương tổ chức hai hội nghị tập huấn về hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại. Ngành công thương cũng phối hợp với các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cập nhật thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tìm hiểu và kết nối đối tác.

Tuy nhiên, công tác hỗ trợ doanh nghiệp còn hạn chế. Hoạt động xúc tiến thương mại chủ yếu tập trung ở khu vực trung tâm, chưa thu hút rộng rãi doanh nghiệp, HTX trên địa bàn tỉnh. Dữ liệu về doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và nhu cầu xúc tiến thương mại chưa được cập nhật đầy đủ.

Những hạn chế này ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thông tin và thụ hưởng chính sách hỗ trợ, nhất là đối với các cơ sở sản xuất ở địa bàn xa trung tâm. Trong khi đó, những thay đổi quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn chất lượng, quy tắc xuất xứ và cảnh báo phòng vệ thương mại đòi hỏi thông tin phải được cập nhật kịp thời, có chọn lọc theo từng ngành hàng và thị trường.

Năm 2027, ngành công thương tập trung cập nhật chính sách thương mại, tiêu chuẩn chất lượng, quy tắc xuất xứ và cảnh báo rào cản; đồng thời hoàn thiện dữ liệu doanh nghiệp, sản phẩm và thị trường xuất khẩu. Việc đa dạng hóa thị trường, mở rộng kết nối với Trung Đông, châu Phi và châu Á cũng được đặt ra nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống.