Nhật Bản xem xét ngoại lệ cho tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân; Ukraine nói UAV đánh tàu Nga ở Baltic

Nhật Bản đang xem xét cho phép tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân vào cảng trong tình huống khẩn cấp, theo báo Asahi Shimbun. Ngoại lệ chỉ áp dụng khi an ninh quốc gia không thể bảo đảm nếu thiếu những con tàu này. Cùng thời điểm, Ukraine tuyên bố lần đầu dùng UAV tấn công tàu chiến Nga ở biển Baltic, còn Mỹ huấn luyện tiếp dầu cho tiêm kích F-22 tại Thái Bình Dương.

Nhật Bản cân nhắc ngoại lệ với nguyên tắc phi hạt nhân

Tokyo dự kiến giữ nguyên văn ba nguyên tắc phi hạt nhân: không sở hữu, không sản xuất và không cho đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ. Ngoại lệ sẽ nhắm vào nguyên tắc thứ ba. Theo Kyodo, một quan chức cấp cao ngày 10/11 cho rằng cần ghi rõ ngoại lệ này.

Đề xuất dựa trên quan điểm của cựu Ngoại trưởng Nhật Bản Katsuya Okada năm 2010. Ông cho rằng nếu vì lý do an ninh, tàu chiến Mỹ mang vũ khí hạt nhân cần tạm thời ghé cảng Nhật Bản, chính phủ khi đó sẽ quyết định có cho phép hay không. Tháng 10/2026, Thủ tướng Sanae Takaichi nhận định quan điểm này vẫn có thể được xem xét.

Trong Chiến tranh Lạnh, tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân từng cập cảng Nhật Bản. Các tài liệu giải mật sau đó cho thấy Tokyo đã ngầm chấp thuận hoạt động này.

Bối cảnh từ kế hoạch tên lửa SLCM-N

Theo USNI News, Hải quân Mỹ có kế hoạch trang bị tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân SLCM-N cho tàu ngầm lớp Virginia từ năm 2034. Mỹ từng loại bỏ loại vũ khí tương tự khỏi tàu ngầm tấn công vào đầu thập niên 1990. Do tàu ngầm Mỹ thường xuyên ghé cảng Nhật Bản, kế hoạch này có thể gây khó khăn cho việc duy trì nguyên tắc không cho phép vũ khí hạt nhân hiện diện trên lãnh thổ Nhật. Đảng Duy tân Nhật Bản (Ishin), đối tác trong liên minh cầm quyền, đã viện dẫn khả năng này để đề nghị xem xét lại chính sách.

Theo Xinhua, ngày 10/11, Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Ishin bắt đầu đàm phán cấp chuyên viên về việc sửa đổi ba văn kiện an ninh trước cuối năm 2026. Một cựu bộ trưởng quốc phòng thuộc LDP cảnh báo nguy cơ gia tăng căng thẳng với các nước láng giềng. Trong khi đó, trang China Military của quân đội Trung Quốc kêu gọi các nước trong khu vực yêu cầu Nhật Bản duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân, đồng thời nhắc đến nghĩa vụ của Tokyo theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

UAV Ukraine đánh tàu chiến ở biển Baltic

Ngày 11/11, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) tuyên bố đã dùng UAV tấn công tàu tên lửa Naro-Fominsk của Nga trong chiến dịch tập kích cảng dầu Ust-Luga. Theo Army Recognition, vụ việc xảy ra gần đảo Gogland. Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Martin Herem xác nhận với đài ERR rằng một tàu chiến Nga đã xảy ra vụ nổ, sau đó bốc khói và di chuyển về hướng St. Petersburg. Tuy nhiên, Estonia chưa xác định được nguyên nhân vụ nổ.

Phía Phần Lan cũng ghi nhận sự việc nhưng không xác nhận bên thực hiện. Moscow chưa bình luận về thông tin tàu bị tấn công. Mức hư hại và thương vong trên tàu vẫn chưa được kiểm chứng.

Theo Army Recognition, đây là lần đầu UAV Ukraine được ghi nhận tấn công tàu chiến Nga đang hoạt động trên biển Baltic. Những vụ trước đó chủ yếu nhắm vào tàu neo đậu trong cảng. Ngày 3/6, Ukraine từng dùng UAV đánh trúng tàu hộ vệ Boikiy trong ụ khô tại căn cứ Kronstadt. Đảo Gogland cách lãnh thổ Ukraine gần 1.000 km, nhưng chỉ cách bờ biển Phần Lan khoảng 40 km.

Thông số và điểm yếu của Buyan-M

Naro-Fominsk là chiếc thứ 11 thuộc Project 21631 Buyan-M, biên chế ngày 23/12/2023. Điểm yếu của lớp tàu này là phòng không: ngoài cụm pháo 30 mm AK-630M-2 Duet, tàu chỉ có hai bệ 3M-47 Gibka bắn tên lửa vác vai họ Igla. Tháng 11/2024, chính Naro-Fominsk từng diễn tập đánh trả UAV và xuồng không người lái, theo Hạm đội Baltic. Army Recognition thống kê đây là chiến dịch thứ năm nhằm vào tàu Buyan-M trong 37 tháng.

Hạng mục	Thông số
Chiều dài	74,1 m
Lượng giãn nước đầy tải	949 tấn
Tốc độ tối đa	25 hải lí/giờ (46 km/h)
Bệ phóng	3S14, 8 ống, dùng tên lửa Kalibr và P-800 Oniks
Tầm bắn Kalibr (đánh mục tiêu mặt đất)	Ước tính 1.500-2.500 km
Phòng không	Pháo AK-630M-2 Duet 30 mm, hai bệ 3M-47 Gibka

F-22 luyện tiếp dầu trên không tại Thái Bình Dương

Không quân Mỹ vừa tổ chức huấn luyện tiếp dầu trên không cho tiêm kích tàng hình F-22 Raptor. Các máy bay thuộc Phi đội Tiêm kích Viễn chinh 525, hiện đóng tại căn cứ Kadena trên đảo Okinawa, được tiếp dầu bằng KC-135 Stratotanker của Phi đội Tiếp dầu 909. Theo Army Recognition, hoạt động này nhằm duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu, không phải thử nghiệm hay bổ sung năng lực mới.

Phi đội 525 có căn cứ thường trực tại Elmendorf-Richardson, bang Alaska. Theo Stars and Stripes, đơn vị hoàn tất triển khai tới Kadena ngày 30/9 và tiếp nhận một số F-22 từ Phi đội 90. Cuối tháng 10, các máy bay này tham gia cuộc tập trận Keen Sword 27 với Nhật Bản tại căn cứ Tsuiki. Kể từ khi chiếc F-15C cuối cùng nghỉ hưu vào tháng 1/2025, Kadena không còn phi đội tiêm kích đồn trú thường trực. Mỹ duy trì lực lượng bằng cách luân phiên triển khai F-22, F-35A, F-15E và F-16 đến căn cứ này từ cuối năm 2022.

Thông số F-22 và bài toán tầm bay

• Động cơ: hai chiếc Pratt & Whitney F119-PW-100, mỗi chiếc có lực đẩy khoảng 156 kN.
• Tốc độ: bay siêu âm trên Mach 1,5 mà không cần bật buồng đốt sau.
• Vũ khí trong thân: 6 tên lửa AIM-120 AMRAAM và 2 tên lửa AIM-9 Sidewinder khi không chiến.
• Nhiên liệu trong thân: khoảng 8.200 kg.
• Tầm bay chuyển sân: hơn 2.970 km, chỉ đạt được khi gắn hai thùng dầu phụ dưới cánh.

Loại thùng dầu phụ hiện nay làm giảm khả năng tàng hình, nên khi tác chiến F-22 phải dựa nhiều vào máy bay tiếp dầu. Phi đội 525 và Phi đội 909 từng phối hợp đưa F-22 tới căn cứ Clark, Philippines, tháng 3/2023. Không quân Mỹ cũng đang bay thử thùng dầu phụ giảm lực cản. Cùng đợt thử còn có cụm cảm biến hồng ngoại IRST treo dưới cánh, theo Air & Space Forces Magazine.

Theo The War Zone, Mỹ có 185 chiếc F-22 nhưng chỉ 143 chiếc thuộc biên chế chiến đấu. Về lâu dài, Kadena sẽ nhận 36 tiêm kích F-15EX Eagle II đồn trú cố định. Chiếc đầu tiên dự kiến tới trong năm tài khóa 2027, bắt đầu từ ngày 1/10.