Màu xanh đồng cỏ, hướng sinh kế mới bên sông Lũy
Từ những vườn thanh long già cỗi, kém hiệu quả, người dân xã Lương Sơn (tỉnh Lâm Đồng) đã chuyển đổi sang trồng cỏ, phát triển chăn nuôi bò sinh sản và bò vỗ béo. Tận dụng lợi thế đất đai, nguồn nước ven sông Lũy cùng phụ phẩm nông nghiệp, mô hình này đang mở ra hướng sản xuất phù hợp, tạo thêm thu nhập và giúp nhiều gia đình ổn định cuộc sống.

Chuyển đất kém hiệu quả sang trồng cỏ nuôi bò
Về thôn Lương Đông (xã Lương Sơn), dễ dàng bắt gặp những khoảnh cỏ voi, cỏ sữa, VA06 xanh mướt trải dọc khu vực sông Lũy. Xen giữa những đồng cỏ là các gia trại với đàn bò được người dân chăm sóc mỗi ngày. Đáng chú ý, không ít diện tích đất nơi đây trước kia từng được sử dụng để trồng thanh long. Khi vườn cây già cỗi, hiệu quả kinh tế giảm, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng cỏ, phát triển chăn nuôi, tìm hướng sản xuất phù hợp hơn với điều kiện gia đình.

Trên diện tích hơn 6 sào đất thanh long già cỗi trước đây, ông Nguyễn Hữu Hòa, ở thôn Lương Đông, đã chuyển sang trồng cỏ voi, cỏ sữa và VA06 để phát triển bò sinh sản. Nhờ có đất sản xuất và nguồn nước tưới thuận lợi từ khu vực ven sông, ông từng bước xây dựng mô hình chăn nuôi của gia đình. Sau khoảng 5 năm, đàn bò được duy trì ở mức 12 con. Mỗi năm, gia đình xuất bán từ 5 - 6 con bê, lợi nhuận đạt trên 50 triệu đồng.

Theo ông Hòa, điều thuận lợi nhất của mô hình là có thể chủ động nguồn thức ăn cho đàn bò. Diện tích cỏ được trồng ngay trên đất nhà, vừa thuận tiện chăm sóc, thu hoạch, vừa giảm phụ thuộc vào nguồn thức ăn mua bên ngoài. Bên cạnh đó, phân bò sau khi thu gom, xử lý được tận dụng bón lại cho đồng cỏ, góp phần cải thiện đất và giảm chi phí phân bón.
Cách làm này tạo thành một vòng sản xuất khép kín ở quy mô hộ gia đình: đất trồng cỏ cung cấp thức ăn cho bò, chất thải chăn nuôi được xử lý để phục vụ lại sản xuất.
Nhờ tận dụng nguồn lực tại chỗ, gia đình tôi vừa khai thác hiệu quả diện tích đất trước đây không còn mang lại thu nhập như mong muốn, vừa duy trì được nguồn thu từ chăn nuôi.
Ông Nguyễn Hữu Hòa, thôn Lương Đông, xã Lương Sơn
Cũng tại thôn Lương Đông, câu chuyện của ông Nguyễn Hữu Hảo cho thấy một hướng đi khác của những hộ dân có nguồn vốn ban đầu còn hạn chế. Khoảng 5 năm trước, từ khoản vốn vay 20 triệu đồng, ông bắt đầu đầu tư nuôi bò sinh sản. Khởi đầu với vài con bò cái giống, ông vừa chăm sóc, vừa tích lũy kinh nghiệm và nguồn vốn để từng bước nhân đàn. Đến nay, gia đình duy trì hơn 10 con bò trên diện tích 5 sào trồng cỏ.
Không đầu tư lớn ngay từ đầu, ông Hảo lựa chọn cách lấy công làm lời, tận dụng cỏ trong vườn và rơm rạ sau mỗi vụ lúa làm thức ăn cho bò. Công việc chăn nuôi được bố trí phù hợp với thời gian và nhân lực của gia đình. Đàn bò không chỉ tạo nguồn thu từ việc bán bê mà còn là tài sản tích lũy, giúp gia đình có thêm điều kiện phát triển kinh tế.

Thực tế tại Lương Sơn cho thấy, nuôi bò sinh sản là hướng đi được nhiều hộ lựa chọn bởi không nhất thiết phải đầu tư quy mô lớn ngay từ đầu. Người dân có thể bắt đầu với một số con bò cái giống, tận dụng diện tích đất sẵn có để trồng cỏ, kết hợp nguồn phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn. Khi đàn bò phát triển, bê con được xuất bán, một phần nguồn thu tiếp tục được tái đầu tư để nhân đàn.
Theo kinh nghiệm của người chăn nuôi địa phương, bê con sau khoảng 6 - 7 tháng có thể xuất bán, trong khi chu kỳ sinh sản của bò thường khoảng 13 - 14 tháng/lứa. Một hộ chăn nuôi tại địa phương cho biết, với 12 con bò cái sinh sản, mỗi năm gia đình có thể bán khoảng 5 con bê, giá bình quân 10 triệu đồng/con. Nguồn thu này tuy không tập trung vào một thời điểm cố định nhưng có thể duy trì qua các năm, tạo thêm khoản tích lũy cho gia đình.

Ở thôn Bắc Sơn (xã Lương Sơn), bà Phạm Thị Sơn cho biết, nhiều hộ dân đã mạnh dạn vay vốn mua bò giống, tận dụng cỏ trong vườn và rơm rạ từ sản xuất lúa để phát triển chăn nuôi. Theo bà, nuôi bò chưa thể giúp người dân làm giàu ngay, nhưng nếu biết tính toán quy mô đàn, chủ động nguồn thức ăn và chăm sóc tốt thì vẫn có thể tạo nguồn thu, cải thiện cuộc sống, từng bước vươn lên thoát nghèo.
Điểm chung trong cách làm của các hộ dân là không chạy theo quy mô lớn mà lựa chọn hướng phát triển vừa sức, phù hợp với điều kiện đất đai, vốn và lao động của gia đình. Từ những diện tích cây trồng già cỗi, người dân chuyển sang trồng cỏ, nuôi bò; từ nguồn vốn ban đầu còn khiêm tốn, đàn bò được gây dựng và nhân lên qua từng năm. Hiệu quả của mô hình vì thế không chỉ nằm ở tiền bán bê, bán bò mà còn ở khả năng tận dụng đất đai, phụ phẩm nông nghiệp và công lao động gia đình.
Phát huy lợi thế ven sông, mở rộng quy mô chăn nuôi
Từ những hộ nuôi bò ban đầu, chăn nuôi tại xã Lương Sơn đến nay đã phát triển với quy mô đáng kể. Tổng đàn bò toàn xã hiện đạt khoảng 8.600 con. Trong đó, có 1 trang trại quy mô khoảng 200 con và khoảng 150 gia trại trồng cỏ kết hợp chăn nuôi bò, với quy mô từ 10 - 200 con mỗi gia trại. Người dân phát triển cả bò sinh sản và bò vỗ béo, từng bước hình thành hướng sản xuất gắn với lợi thế đất đai, nguồn nước và điều kiện sản xuất tại địa phương.

Một trong những yếu tố tạo thuận lợi cho hướng đi này là quỹ đất dọc sông Lũy. Nguồn nước phục vụ tưới tiêu giúp các loại cỏ sinh trưởng, cung cấp thức ăn thường xuyên cho đàn bò. Thay vì tiếp tục canh tác những diện tích cây trồng đã giảm hiệu quả, nhiều hộ chuyển sang trồng cỏ để chủ động nguồn thức ăn tại chỗ. Việc kết hợp trồng cỏ với chăn nuôi cũng giúp người dân tận dụng tốt hơn diện tích đất sản xuất, hạn chế tình trạng đất bị bỏ trống hoặc khai thác chưa hiệu quả.

Không chỉ tận dụng lợi thế tự nhiên, người dân còn phát huy nguồn phụ phẩm từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Rơm rạ sau mỗi vụ lúa được sử dụng làm thức ăn cho bò; phân chuồng sau khi thu gom, xử lý được đưa trở lại đồng cỏ. Cách làm này góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sự gắn kết giữa trồng trọt với chăn nuôi trong sản xuất nông nghiệp ở quy mô hộ gia đình.
Ông Lê Đặng Pháp, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Sơn cho biết, người dân đã chủ động tận dụng quỹ đất dọc tuyến sông Lũy để trồng cỏ, tạo nguồn thức ăn tại chỗ cho đàn bò. Mô hình không chỉ khai thác hiệu quả diện tích đất sản xuất mà còn tận dụng thời gian nông nhàn, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.

Thời gian tới, địa phương định hướng kêu gọi doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia xây dựng các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, từng bước giảm tình trạng chăn nuôi nhỏ lẻ, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tại địa phương và thị trường.
Ông Lê Đặng Pháp, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Sơn
Định hướng này mở ra cơ hội để ngành chăn nuôi của xã phát triển theo hướng quy mô và chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng đàn bò, vấn đề tổ chức sản xuất, kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm chất lượng con giống và xử lý chất thải cũng cần được quan tâm. Đây là những yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro, giảm thiểu tác động đến môi trường và duy trì hiệu quả chăn nuôi lâu dài.
Đặc biệt, việc khai thác quỹ đất ven sông để trồng cỏ cần gắn với quy hoạch sử dụng đất, bảo đảm hành lang bảo vệ sông và không ảnh hưởng đến nguồn nước. Chăn nuôi phát triển cũng cần đi đôi với vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý chất thải đúng quy định. Khi quy mô đàn bò ngày càng tăng, yêu cầu về phòng, chống dịch bệnh và bảo vệ môi trường càng trở nên cần thiết.
Từ những khoảnh đất ven sông Lũy, màu xanh của cỏ đang dần thay thế những vườn thanh long già cỗi, mở ra hướng sản xuất mới cho nhiều hộ dân Lương Sơn. Những đàn bò được gây dựng từ nguồn vốn ban đầu còn khiêm tốn, bằng chính công sức và sự tích lũy của người nông dân, đang góp phần tạo nên sinh kế ổn định hơn.
Huỳnh Hiền - Lâm Khoa