Chế biến sâu - chìa khóa nâng giá trị nông sản Lâm Đồng
Sở hữu vùng nguyên liệu nông nghiệp đa dạng, Lâm Đồng có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp chế biến. Đẩy mạnh chế biến sâu, gắn nhà máy với vùng nguyên liệu là hướng đi quan trọng để nâng giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.

Từ nông sản tươi đến sản phẩm giá trị gia tăng
Ở Lâm Đồng, nhiều loại nông sản sau thu hoạch đang được chế biến thành những sản phẩm có giá trị cao hơn. Chuối La Ba được sấy dẻo; rau, củ, quả được cấp đông nhanh, sấy thăng hoa, đóng gói; hồng, bơ, sầu riêng từng bước được phát triển thành nước ép, trái cây sấy và các sản phẩm tiện dụng...
Tại một số cơ sở chế biến ở khu vực Đà Lạt, chuối La Ba và rau, củ, quả được đưa vào dây chuyền sản xuất, thay vì chỉ tiêu thụ dưới dạng tươi. Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh, lợi nhuận từ sản phẩm chuối chế biến có thể tăng khoảng 35 - 60% so với tiêu thụ chuối tươi; với rau, củ, quả, mức tăng có thể đạt 40 - 70% so với phương thức tiêu thụ truyền thống.

Chế biến giúp kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường và giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch. Thay vì bán nguyên liệu thô, nông sản được đầu tư thêm công nghệ, quy cách và chất lượng để nâng giá trị.
Theo ngành nông nghiệp Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 508 cơ sở sơ chế, đóng gói nông sản. Trong 9 tháng đầu năm 2026, sản lượng rau, quả qua chế biến, bảo quản đạt khoảng 45.767 tấn, tương đương 70% kế hoạch năm.
Riêng 6 tháng đầu năm, sản lượng rau, quả chế biến đạt hơn 20.700 tấn, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm trước. Một số cơ sở đã ứng dụng công nghệ cấp đông nhanh (IQF), sấy thăng hoa, chiết xuất tinh chất và bảo quản hiện đại.

Dư địa chế biến vẫn còn lớn ở các ngành hàng chủ lực. Với cà phê, bên cạnh các sản phẩm rang xay, hòa tan đã có mặt trên thị trường, việc phát triển cà phê đặc sản và các dòng sản phẩm chất lượng cao sẽ mở thêm phân khúc tiêu thụ. Rau, quả cũng có thể đa dạng hóa sản phẩm theo hướng đông lạnh, sấy dẻo, nước ép và chiết xuất...
Cùng với đầu tư công nghệ, sản xuất cần chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, nhu cầu chế biến và thị trường tiêu thụ để nâng cao giá trị nông sản.
Gắn vùng nguyên liệu với công nghiệp chế biến
Với quy mô sản xuất nông nghiệp lớn và đa dạng, Lâm Đồng có nhiều điều kiện để mở rộng công nghiệp chế biến.
Những năm gần đây, bên cạnh sơ chế, bảo quản, nhiều cơ sở đã từng bước đầu tư công nghệ cấp đông, sấy và chế biến sâu, tạo thêm sản phẩm mới từ nguồn nguyên liệu tại chỗ. Việc kết nối vùng sản xuất với nhà máy chế biến cũng đang mở ra hướng phát triển các chuỗi giá trị nông sản ổn định hơn.

Trong chuỗi liên kết này, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia từ khâu lựa chọn giống, tổ chức canh tác đến thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ. Các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc ngày càng được quan tâm, góp phần nâng chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu nguyên liệu của nhà máy và thị trường.
Ngày 8/5/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch số 77/KH-SNNMT về phát triển ngành chế biến rau quả giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tốc độ tăng giá trị gia tăng công nghiệp chế biến rau quả phấn đấu đạt 8 - 10%/năm; tỷ lệ rau quả qua chế biến đạt khoảng 30% tổng sản lượng; tổn thất sau thu hoạch giảm bình quân trên 1% mỗi năm.
Định hướng này cũng đặt ra nhiều cơ hội đầu tư vào các khâu có giá trị gia tăng cao như rau, củ đông lạnh, trái cây sấy, nước ép và sản phẩm chiết xuất. Cùng với công nghệ chế biến, hệ thống kho lạnh, bảo quản, vận chuyển và logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng, giúp kết nối vùng sản xuất với nhà máy và thị trường, nâng chất lượng cũng như sức cạnh tranh của nông sản.

Theo số liệu ngành nông nghiệp tại hội nghị xúc tiến thương mại năm 2026, sản lượng cà phê của tỉnh đạt trên 1 triệu tấn/năm, rau khoảng 3,5 triệu tấn và hoa khoảng 4,6 tỷ cành. Nguồn nguyên liệu phong phú, được sản xuất ở nhiều vùng sinh thái là lợi thế để Lâm Đồng phát triển các chuỗi sản xuất, chế biến quy mô lớn, thu hút đầu tư và tạo thêm việc làm tại địa phương.
Khi vùng nguyên liệu gắn kết chặt chẽ với nhà máy, doanh nghiệp có cơ sở duy trì sản xuất ổn định, còn nông dân và hợp tác xã có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Từ lợi thế sẵn có, chế biến sâu đang mở ra hướng nâng giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người sản xuất và tạo thêm nguồn lực phát triển kinh tế nông thôn.
Bảo Anh