3 thế hệ trong 1 gia đình giữ tiếng chiêng
Tiếng chiêng ngân nga được nối dài bởi tình yêu âm nhạc truyền thống của 3 thế hệ trong 1 gia đình người Mạ.
Điểu K’ Mạnh, học sinh lớp 6 Trường Tiểu học và THCS Đồng Nai Thượng, xã Cát Tiên 3, dáng người mảnh khảnh bên chiếc chiêng truyền thống của người Mạ. K’Mạnh cho biết, em mới học chiêng được một năm nhưng đã nắm được các làn điệu cơ bản, biết kỹ thuật khum tay áp đáy, vỗ chính xác để tiếng chiêng tròn, vang, đúng âm điệu. “Em vừa là thành viên nhỏ tuổi nhất của Câu lạc bộ (CLB) Cồng chiêng Đồng Nai Thượng, vừa tham gia sinh hoạt văn nghệ tại trường. Ở đâu em cũng là thành viên nhỏ nhất”, Điểu K’ Mạnh tâm sự. Được biết, cậu bé nghệ sĩ nhỏ này được học đánh chiêng từ ông nội của mình, nghệ nhân Điểu K’Bôi.
Không chỉ có K’ Mạnh, chú ruột của em, anh Điểu K’An cũng là thành viên tích cực của CLB Cồng chiêng Đồng Nai Thượng. Người bạn trẻ 21 tuổi, với vóc dáng của người con trai xứ núi, đôi tay mạnh mẽ đánh lên những làn điệu chiêng của ông bà. K’An bảo, thanh niên Mạ bây giờ thích nghe nhạc trẻ, với âm nhạc điện tử sôi động. Nhưng như rất nhiều thanh niên Mạ khác, K’An tha thiết với âm nhạc của dân tộc mình. “Khi còn là học sinh, tôi đã học đánh chiêng từ cha tôi để tham gia các CLB văn nghệ tại trường. Người Mạ phải biết chiêng, biết sáo, biết chơi những làn điệu của ông bà. Mình không chơi âm nhạc của tổ tiên thì còn ai có thể duy trì văn hóa của chính dân tộc mình”, chàng trai Mạ tâm sự.
Cũng vì vậy, cả người chú K’An và cháu ruột K’Mạnh đều chăm chỉ theo cha, ông nội, nghệ nhân Điểu K’Bôi học các điệu chiêng quý. Tiếng chiêng rộn rã mừng lúa mới, nhịp chiêng phóng khoáng, vui tươi chào đón khách tới thăm nhà. Và trong các dịp lễ hội, tiếng chiêng trầm nghiêng, tha thiết dâng lên tổ tiên… “Đánh chiêng cũng có nhiều kỹ thuật độc đáo. Không phải tự nhiên mà đánh chiêng được đâu, phải học, phải hiểu, phải yêu chiêng, yêu giai điệu bằng cả tấm lòng mới đánh được tiếng chiêng hay”, nghệ nhân Điểu K’Bôi chia sẻ.
Là người Mạ lớn lên giữa thời khói lửa, khi bom đạn, những cơn mưa rừng, cái nghèo khiến người Mạ Cát Tiên 3 tạm quên tiếng chiêng, tiếng kèn lá, kèn bầu để kiếm măng rừng, trồng cây mì. Nhưng, sự thôi thúc của tiếng chiêng Mạ khiến ông K’Bôi lần mò tới từng nghệ sĩ dân gian để học. Ông học từ những ngày lễ hội, những đêm ngồi quanh bếp lửa, bên chóe rượu cần. Ông học mải miết, vội vàng vì lo lắng người già dần yếu, không còn đủ sức vỗ tiếng chiêng cho tròn, tiếng kèn lá cho vang. May mắn, tình yêu âm nhạc truyền thống đã giúp ông kịp học hỏi được kha khá kho tàng âm nhạc của người Mạ ven rừng Đồng Nai.
Theo ông Điểu K’Bôi: “Bản thân biết đánh nhưng vẫn lo thanh niên không biết đánh chiêng, không còn yêu âm nhạc của ông bà. Thế nên ngay trong gia đình, tôi dạy con, cháu học đánh chiêng, chơi kèn bầu. Rồi chính quyền thành lập CLB cồng chiêng, tôi luôn sẵn sàng hướng dẫn các cháu đánh chiêng thật giỏi, thật hay. Tiếng chiêng Mạ mang hồn của núi rừng, đánh chiêng là thấy được tâm hồn người Mạ, phải yêu, phải giữ”.
Gia đình nghệ nhân Điểu K’Bôi có 3 thế hệ cùng tham gia CLB cồng chiêng, là 1 gia đình mang lại cảm hứng cho thanh niên của địa phương chúng tôi. Từ ông nội - con - cháu đều yêu, hiểu và gắn bó với cồng chiêng, là vốn quý của vùng bà con dân tộc Mạ, thúc đẩy phong trào phát triển âm nhạc truyền thống xã Cát Tiên 3.
Ông Lê Quang Chường, Phó Chủ tịch UBND xã