65 năm quan hệ Việt Nam - Cuba: Ba trụ cột hợp tác chiến lược và dấu mốc lịch sử mới
Qua 65 năm, quan hệ Việt Nam - Cuba đã phát triển sâu rộng dựa trên ba trụ cột chính: chính trị, kinh tế và giao lưu nhân dân, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và thúc đẩy đầu tư bền vững.
Sau hơn 6 thập kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Cuba đã xây dựng một mối liên kết đặc biệt, vượt qua khoảng cách địa lý và những biến động thời đại. Mối quan hệ này được củng cố dựa trên ba trụ cột chiến lược: chính trị - ngoại giao; kinh tế - thương mại và đầu tư; cùng giao lưu nhân dân. Từ những hỗ trợ xương máu trong chiến tranh đến các dự án kinh tế hiện đại, tình hữu nghị giữa hai dân tộc đã được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể trên nhiều lĩnh vực.
Nông nghiệp: Trụ cột bảo đảm an ninh lương thực cho quốc đảo Caribe
Hợp tác nông nghiệp được xem là điểm sáng nổi bật nhất trong quan hệ song phương. Tại các tỉnh như Pinar del Río hay Matanzas, những thửa ruộng lúa đang dần ngả màu vàng óng là minh chứng cho sự thành công của công nghệ gieo trồng từ Việt Nam. Đặc biệt, giống lúa VIBA – tên gọi được ghép từ các âm tiết đầu của hai quốc gia – đã trở thành biểu tượng cho sự thích nghi và phát triển bền bỉ.
Qua hơn hai thập kỷ hợp tác, Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và cung cấp các giống lúa lai chất lượng cao, giúp năng suất tại nhiều vùng của Cuba tăng trưởng rõ rệt. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, các dự án sản xuất lúa gạo, ngô và thủy sản không chỉ giúp Cuba từng bước tự chủ lương thực mà còn được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Những nỗ lực này đã được ghi lại trong bộ phim tài liệu Hạt giống Hạnh phúc, phản ánh sự đồng hành trực tiếp giữa chuyên gia Việt Nam và nông dân Cuba.
Di sản lịch sử và những công trình hữu nghị bền vững
Mối quan hệ Việt Nam - Cuba được tôi luyện qua những giai đoạn khốc liệt nhất của lịch sử. Những thước phim tư liệu về chiến dịch thu hoạch 10 triệu tấn mía của Cuba, với sự tham gia trực tiếp của công nhân và sinh viên Việt Nam, vẫn là ký ức xúc động về sự đoàn kết quốc tế. Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng khẳng định, các cán bộ và công nhân Cuba đã góp công xây dựng nên những công trình quan trọng tại miền Bắc Việt Nam như những bông hoa của tình hữu nghị.
Trong giai đoạn 1965–1975, Cuba đã hỗ trợ Việt Nam xây dựng trại bò sữa tại Mộc Châu, trang trại gà, cùng các tuyến đường giao thông và hầm hào chiến lược trên tuyến đường Hồ Chí Minh. Những đóng góp này, theo Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn, là một phần không thể tách rời của lịch sử dân tộc.
Kinh tế và đầu tư: Động lực mới từ Đặc khu kinh tế Mariel
Trong bối cảnh hiện đại, hợp tác kinh tế và đầu tư đang trở thành động lực tăng trưởng chính. Việt Nam hiện là nhà đầu tư lớn nhất từ châu Á và là đối tác thương mại lớn thứ hai của Cuba với tổng vốn đầu tư vượt 160 triệu USD. Tâm điểm của làn sóng đầu tư này là Đặc khu kinh tế Mariel, nơi các doanh nghiệp Việt Nam đang vận hành nhiều dự án sản xuất quan trọng.
Theo Đại sứ Lê Quang Long, hiện có 7 dự án của Việt Nam đang hoạt động tại đây, tập trung vào các lĩnh vực hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng và năng lượng tái tạo. Việc chuyển từ thuần túy xuất khẩu sang trực tiếp sản xuất tại chỗ đã giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò của Việt Nam trong việc hỗ trợ Cuba phát triển kinh tế bất chấp các lệnh cấm vận kéo dài.
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 9/2024 đã đánh dấu một chương mới cho mối quan hệ đặc biệt này. Sau 65 năm, từ những hạt giống lúa trên cánh đồng Pinar del Río đến các tổ hợp công nghiệp tại Mariel, Việt Nam và Cuba tiếp tục minh chứng cho một tình hữu nghị bền bỉ, được nuôi dưỡng bằng hành động và lý tưởng chung.