Armenia đàm phán Su-30MKI, Na Uy nâng cấp NASAMS
Armenia đàm phán mua 8-12 Su-30MKI do HAL sản xuất trị giá 2,5-3 tỉ USD; Na Uy chi 95-100 triệu USD nâng cấp NASAMS; video rò rỉ cho thấy Azerbaijan có HQ-9BE.
Armenia được cho là đang đàm phán mua 8 - 12 tiêm kích Su-30MKI do Hindustan Aeronautics Limited sản xuất theo giấy phép từ Nga, tổng giá trị 2,5 - 3 tỉ USD. Na Uy ký hợp đồng 95 - 100 triệu USD nâng cấp NASAMS, nhấn mạnh chỉ huy - kiểm soát cơ động và liên kết mạng. Tại Baku, đoạn video rò rỉ cho thấy Azerbaijan sở hữu tổ hợp phòng không HQ-9BE của Trung Quốc.
Su-30MKI cho Armenia: thông số và tiến độ
Theo nguồn tin của Indian Defense News, thỏa thuận Armenia - Ấn Độ có thể bao gồm đào tạo phi công, kỹ thuật viên, hỗ trợ bảo dưỡng và tích hợp hệ thống do Ấn Độ phát triển như radar Uttam AESA, tên lửa không đối không Astra Mk-1/Mk-2 và hệ thống tác chiến điện tử. Các máy bay đầu tiên có thể bàn giao cuối năm 2027, hoàn tất trước 2029, phù hợp kế hoạch sản xuất của HAL cho Không quân Ấn Độ.
Su-30MKI là biến thể do Ấn Độ phát triển trên khung thân Su-30 của Nga, kết hợp công nghệ Nga, Ấn, Pháp và Israel. Máy bay đạt tốc độ Mach 2 (2.470km/h), tầm hoạt động 3.000km và mang hơn 8 tấn vũ khí. Dòng này hiện là xương sống của không quân Ấn Độ, đang nâng cấp theo chương trình “Super Sukhoi”.
Ý nghĩa tác chiến đối với Armenia
Đối với Armenia, thương vụ này vừa đa dạng hóa nguồn cung vũ khí vừa nâng cao năng lực tác chiến trên không trong bối cảnh Azerbaijan đã sở hữu tiêm kích JF-17C Block III do Pakistan sản xuất. Nếu được triển khai, Su-30MKI mang lại năng lực tuần tra tầm xa, tấn công chính xác và chiến đấu ngoài tầm nhìn, đồng thời thúc đẩy hợp tác kỹ thuật - bảo dưỡng hàng không giữa hai nước.
Na Uy nâng cấp NASAMS: C2 cơ động, chống nhiễu tốt hơn
Na Uy vừa ký hợp đồng trị giá khoảng 95 - 100 triệu USD để nâng cấp hệ thống phòng không NASAMS, phản ánh sự chuyển dịch từ phòng thủ cố định sang mô hình linh hoạt, phân tán và kết nối mạng. Trọng tâm nâng cấp gồm trạm chỉ huy hiện đại, mạng thông tin cơ động và hệ thống vô tuyến chiến thuật, giúp tăng cơ động, truyền dữ liệu nhanh và cải thiện khả năng chống nhiễu.
NASAMS là hệ thống phòng không tầm trung mô-đun do Kongsberg (Na Uy) và Raytheon (Mỹ) đồng phát triển, sử dụng tên lửa AMRAAM và tích hợp nhiều cảm biến trong một mạng điều khiển hỏa lực thống nhất. Hiện có 13 quốc gia vận hành, nổi bật với khả năng kết hợp linh hoạt cảm biến - bệ phóng - trung tâm chỉ huy, giúp đối phó hiệu quả với UAV cảm tử và tên lửa hành trình bay thấp.
Kinh nghiệm chiến đấu tại Ukraine đã chứng minh hiệu quả của NASAMS với tỷ lệ đánh chặn khoảng 94%, đặc biệt với các đòn tấn công bằng tên lửa Kh-101/Kh-555 và UAV Shahed. Về chiến lược, nâng cấp NASAMS giúp củng cố lá chắn phòng không của Na Uy, đồng thời tăng cường năng lực răn đe của NATO ở sườn Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực; hệ thống chỉ huy - kiểm soát cơ động và liên kết truyền thông bảo mật cao sẽ mở rộng khả năng phối hợp với đồng minh.
Azerbaijan xuất hiện HQ-9BE: cấu hình và khả năng
Azerbaijan đã trở thành nước thứ tư sở hữu tổ hợp phòng không tầm xa HQ-9BE của Trung Quốc, sau Morocco, Pakistan và Ai Cập, theo đoạn video bị rò rỉ từ buổi tổng duyệt diễu binh ở Baku đầu tháng 11.2025. Sự xuất hiện của hệ thống này cho thấy ít nhất một tiểu đoàn HQ-9BE đã sẵn sàng hoạt động, có thể thay thế hoặc bổ sung cho hệ thống S-300 do Nga cung cấp trước đây.
HQ-9BE (còn gọi là FD-2000) là phiên bản xuất khẩu mới nhất của dòng HQ-9, có khả năng đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo chiến thuật và UAV trong phạm vi tối đa 250km và độ cao 50km. Tên lửa có tốc độ trên Mach 4 (4.940km/h), dẫn đường bằng radar bán chủ động kết hợp datalink, cho phép theo dõi 8 mục tiêu và phóng cùng lúc 16 tên lửa; khả năng chống nhiễu mạnh giúp hệ thống hoạt động hiệu quả trong môi trường chiến tranh điện tử.
Xe phóng được chế tạo trên khung gầm Taian TAS5380 8x8, mang bốn ống phóng thẳng đứng với cơ chế phóng nguội 360 độ, giúp triển khai nhanh và cơ động cao. Mỗi hệ thống hoàn chỉnh gồm xe radar, trạm chỉ huy, nguồn điện và xe phóng, tạo nên mạng lưới phòng không đa tầng.
Theo nhận định được nêu trong nguồn, HQ-9BE được xem là lựa chọn hiệu quả hơn Patriot hoặc S-400, với chi phí ước tính khoảng 1,5 tỉ USD cho một trung đoàn. Việc Azerbaijan sở hữu HQ-9BE không chỉ mở rộng bảo vệ Azerbaijan, bờ biển Caspi và các cơ sở năng lượng chiến lược, mà còn thể hiện sự dịch chuyển trong cán cân quốc phòng khu vực, đồng thời củng cố vị thế xuất khẩu vũ khí của Trung Quốc trên thị trường quốc tế.
