ASIAD 2026: Những “mỏ vàng” và phép thử của Thể thao Việt Nam

Với mục tiêu giành trên 4 huy chương vàng tại ASIAD 2026, đoàn Thể thao Việt Nam bước vào kỳ đại hội tại Aichi-Nagoya (Nhật Bản) với những kỳ vọng tập trung ở Cầu mây, Bắn súng, Karate và Điền kinh.

Tuy nhiên, phía sau cuộc đua huy chương còn là một phép thử quan trọng hơn: những môn thể thao nào đang thực sự tạo dựng được vị thế và duy trì khả năng cạnh tranh ổn định cho Việt Nam trên đấu trường châu lục?

Đoàn Thể thao Việt Nam tham dự ASIAD 2026 với 498 thành viên, trong đó có 348 vận động viên tranh tài ở 33 môn và phân môn. Mục tiêu trên 4 huy chương vàng được đặt ra cao hơn thành tích 3 huy chương vàng, 5 huy chương bạc và 19 huy chương đồng tại ASIAD 2022 ở Hàng Châu (Trung Quốc).

Trong số những “mỏ vàng” được kỳ vọng tại đại hội năm nay, Cầu mây nữ 4 người là một trong những cơ hội đáng chú ý nhất. Tại Hàng Châu, đội tuyển nữ Việt Nam đã giành huy chương vàng nội dung này và mục tiêu tại Aichi-Nagoya là bảo vệ thành công ngôi vô địch.

Dù vậy, Cầu mây cũng là môn có tính cạnh tranh cao khi Việt Nam phải đối đầu với những đối thủ mạnh như Thái Lan, Indonesia, Myanmar và các đội tuyển hàng đầu châu lục.

Vì thế, lợi thế từ thành tích kỳ trước chỉ là điểm tựa, còn tấm huy chương vàng vẫn phụ thuộc vào phong độ và khả năng duy trì sự ổn định trong từng trận đấu.
Bắn súng tiếp tục là một trong những điểm tựa quan trọng của Thể thao Việt Nam.

Phạm Quang Huy đến ASIAD 2026 với tư cách đương kim vô địch nội dung 10m súng ngắn hơi nam. Chiến thắng tại Hàng Châu đưa xạ thủ sinh năm 1996 trở thành một trong những gương mặt được kỳ vọng tiếp tục cạnh tranh ở nhóm dẫn đầu.

Bên cạnh Quang Huy, Trịnh Thu Vinh cũng là niềm hy vọng đáng chú ý. Tại Olympic Paris 2024, Thu Vinh lần lượt đứng thứ 4 ở nội dung 10m súng ngắn hơi nữ và thứ 7 ở nội dung 25m súng ngắn thể thao nữ.

Ở các nội dung đồng đội nữ, Việt Nam cũng có sự góp mặt của những xạ thủ như Trịnh Thu Vinh, Triệu Thị Hoa Hồng và Nguyễn Thùy Trang, qua đó mở thêm khả năng cạnh tranh huy chương cho đội tuyển.

Điểm đáng chú ý của Bắn súng Việt Nam không chỉ nằm ở những gương mặt cụ thể mà còn ở quá trình duy trì thành tích trên các đấu trường lớn. Từ huy chương vàng Olympic của Hoàng Xuân Vinh tại Rio 2016 đến huy chương vàng ASIAD của Phạm Quang Huy tại Hàng Châu, bắn súng cho thấy khả năng tạo dấu ấn ở những sân chơi đòi hỏi trình độ chuyên môn cao.

Karate cũng từng mang về huy chương vàng cho Việt Nam tại ASIAD 2022. Tuy nhiên, tại Aichi-Nagoya, nội dung Kata đồng đội nữ không còn trong chương trình thi đấu, khiến hướng cạnh tranh huy chương của đội tuyển thay đổi. Kỳ vọng vì vậy được đặt vào các nội dung Kumite.

Đây là một ví dụ cho thấy thành tích tại ASIAD không chỉ phụ thuộc vào chất lượng vận động viên mà còn chịu tác động trực tiếp từ chương trình thi đấu. Một nội dung từng đem về huy chương vàng có thể không còn xuất hiện ở kỳ đại hội tiếp theo, buộc các đội tuyển phải liên tục tìm kiếm phương án thay thế.

Với Thể thao Việt Nam, việc xây dựng lực lượng có chiều sâu và khả năng thích ứng vì thế có ý nghĩa không kém việc sở hữu một vận động viên xuất sắc.

Điền kinh đặt mục tiêu giành 1 huy chương vàng, 1 huy chương bạc và 1 huy chương đồng tại ASIAD 2026. Trong đó, hai nội dung Tiếp sức 4x400m nam và nữ được kỳ vọng sau khi cùng giành huy chương vàng tại Giải vô địch tiếp sức châu Á 2026.

Đội nữ có những vận động viên giàu kinh nghiệm như Quách Thị Lan, Nguyễn Thị Hằng, Hoàng Thị Minh Hạnh và Nguyễn Thị Ngọc. Đội nam gồm Lê Ngọc Phúc, Trần Đình Sơn, Vũ Ngọc Khánh và Tạ Ngọc Tưởng cũng đang cho thấy những tín hiệu tích cực.

Tuy nhiên, thành tích tại giải đấu trước thềm ASIAD chỉ mang tính tham khảo. Aichi-Nagoya sẽ quy tụ những đội tuyển hàng đầu châu lục với lực lượng cạnh tranh mạnh. Đặc biệt ở nội dung tiếp sức, bên cạnh năng lực của từng vận động viên, khả năng phối hợp, phân bổ sức và trao gậy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chung cuộc.

Bên cạnh 4 môn trọng điểm, Thể thao Việt Nam còn đặt kỳ vọng vào Wushu, Thể dục dụng cụ và Rowing.

Dương Thúy Vi tiếp tục là một trong những gương mặt giàu kinh nghiệm của Wushu, trong khi Nguyễn Thị Thu Thủy được kỳ vọng cạnh tranh ở nội dung Tán thủ. Ở Thể dục dụng cụ, Nguyễn Văn Khánh Phong tranh tài tại nội dung Vòng treo, còn Đặng Ngọc Xuân Thiện thi đấu Ngựa tay quay.

Rowing cũng là trường hợp đáng chú ý. Đây từng là môn mang huy chương vàng ASIAD về cho Việt Nam và tiếp tục duy trì khả năng cạnh tranh huy chương ở các kỳ đại hội sau đó.

Những kết quả này cho thấy phạm vi các môn có khả năng đóng góp thành tích cho Thể thao Việt Nam không chỉ giới hạn ở nhóm môn võ mà đang mở rộng sang những môn thuộc hệ thống Olympic.

Cứ mỗi 4 năm, ASIAD lại tạo ra một thước đo đặc biệt đối với Thể thao Việt Nam. Nếu Olympic là đấu trường quy tụ những vận động viên và nền thể thao hàng đầu thế giới, còn SEA Games có đặc thù cạnh tranh trong phạm vi Đông Nam Á, thì ASIAD đặt các vận động viên Việt Nam trước thử thách ở quy mô rộng hơn, với sự hiện diện của nhiều cường quốc thể thao châu lục. Vì vậy, giá trị của một kỳ ASIAD không chỉ nằm ở số lượng huy chương vàng.

Thành tích ở những môn Olympic, khả năng tiến sâu của các môn tập thể, số lượng vận động viên tiếp cận nhóm tranh chấp huy chương và sự xuất hiện của những gương mặt mới đều là những chỉ dấu đáng chú ý về chất lượng đào tạo và phát triển lực lượng.

Tại Jakarta năm 2018, đội tuyển Olympic bóng đá nam Việt Nam vào bán kết và đứng thứ 4. Đến Hàng Châu 2022, đội tuyển bóng chuyền nữ lần đầu tiên góp mặt ở bán kết ASIAD.

Những kết quả này tuy không trực tiếp tạo thêm huy chương vàng cho đoàn Thể thao Việt Nam, nhưng cho thấy có những thời điểm thể thao Việt Nam đủ sức tiến sâu ở các môn tập thể vốn có sự cạnh tranh rất cao tại châu lục.

Ở một góc độ khác, việc Rowing từng mang huy chương vàng ASIAD về cho Việt Nam và sau đó tiếp tục duy trì khả năng cạnh tranh huy chương cũng cho thấy giá trị của đầu tư dài hạn.

Một thành tích đơn lẻ có thể tạo dấu ấn, nhưng việc một môn thể thao liên tục xuất hiện trong nhóm tranh chấp qua nhiều kỳ đại hội mới là cơ sở quan trọng để đánh giá tính bền vững của thành tích.

Từ đó, ASIAD 2026 không chỉ là cuộc tìm kiếm những “mỏ vàng” để hoàn thành mục tiêu huy chương. Đây còn là dịp để nhìn rõ hơn môn nào đang giữ được vị thế, môn nào cần tìm hướng đi mới và những lực lượng nào có khả năng trở thành nền tảng cho các chu kỳ tiếp theo.